بیش از 90 % نوزادان ترم در موقع تولد طبیعی هستند و ظرف چند لحظه می توانند ارزیابی شوند . بعد از خشک کردن کامل نوزاد ، اگر رنگ نوزاد خوب و فعال و طبیعی به نظر می رسد باید او را ظرف یک تا پنج دقیقه از زمان تولد به مادر داد تا نوزاد را به صورت عریان روی شکم و بین پستان های خود قرار دهد و یا در کنار خودش بگذارد .

این امر انتقال زندگی داخل رحم به خارج از رحم را برای نوزاد خیلی آسان تر می کند . نوزاد بو و صدای مادر را می شناسد و از بدن مادر مناسب ترین مقدار گرما را جهت حفظ درجه حرارت بدن خود دریافت می نماید .

نوزاد بلافاصله پس از تولد ، هوشیار است اما پس از مدت نسبتا" کوتاهی هوشیاری او دچار افت می شود . در صورتی که زایمان مادر بدون عارضه و بی درد باشد این مرحله اختلال هوشیاری 24 تا 48 ساعت طول می کشد ولی اگر مادر در طی زایمان دارو دریافت کرده باشد این دوران تا 3 و حتی 4 روز طول می کشد . طبیعی است که باید تزریق ویتامین کا ، پماد چشمی ، اندازه گیری قد ، وزن و دور سر نوزاد سالمی ،که از مادر سالم متولد شده است برای حداقل یک ساعت و استحمام او برای چند ساعت به تعویق افتد .

مسلما" تماس های زودهنگام مادر و فرزند باید مقدمه ای برای ادامه هم اتاقی مادر و نوزاد در تمام طول اقامت آنان در بیمارستان باشد. به عبارت دیگر مادر و نوزاد در تمام مدتی که در بیمارستان هستند نباید ازهم جدا شوند . مجموعه این اقدامات علاوه بر سایر محاسن ، می تواند نقش بی نظیری در موفقیت امر تغذیه با شیرمادر داشته باشد .

رمز موفقیت مادر در شیردهی و تداوم آن ، در گرو آگاهی مادر ، کمک ، هدایت و حمایت او توسط گروه پزشکی و اطرافیان است . همچنین فراهم بودن امکانات در دوران بارداری ، زمان وضع حمل ، طول مدت اقامت در زایشگاه ، نتیجه پیگیری های دقیق و منظمی که پس از مرخص شدن مادر و نوزاد صورت می پذیرد همه می توانند در موفقیت و سلامت مادر و نوزاد نقش بسیار موثری داشته باشند . 

ساعت اول زندگی :

یافتن پستان مادر توسط نوزاد

در بسیاری از کشورها اغلب بلافاصله پس از تولد ، نوزاد را نزدیک و یا روی پستان مادر قرار می دهند . بعضی از نوزادان شروع به مکیدن می کنند ولی اکثر آنان فقط به نوک پستان لیس می زنند و یا به مادر خیره می شوند به نظر می رسد اغلب نوزادان بیشتر علاقمند نگاه کردن به چهره مادر و به خصوص چشمان او هستند . اگر نوزادان به حال خود بر روی سینه مادر رها شوند ، اکثرا" 30 تا 40 دقیقه پس از تولد با جستجو و یافتن پستان ، مکیدن پستان را شروع می کنند .

از هیجان انگیز ترین مشاهدات عصر حاضر کشف توان نوزاد در یافتن پستان مادر و تصمیم گیری برای زمان شروع اولین تغذیه است . برای انجام این مطالعه باید از شستن دست های نوزاد و پستان مادر اجتناب نمود تا بوی مایع آمنیوتیک از دست نوزاد زدوده نشود . ظاهرا" به دلیل وجود ماده چربی خاصی که هم در ترشحات غدد اطراف نوک پستان و هم در مایع  آمنیوتیک وجود دارد ، نوزاد با ارتباط دادن بین مزه و بوی دست خود و نوک پستان مادر برای یافتن نوک پستان به آن سو حرکت کرده و آن را می یابد .

احتمالا" علت علاقه زیاد نوزاد به مکیدن زود هنگام دست هایش پس از تولد ، وجود مایع آمنیوتیک است . چه او عادت داشته که در داخل رحم آن را بمکد ، کما این که اگردست های او شسته شود ، مکیدن دست ها کمتر اتفاق می افتد .

وقتی نوزاد پس از تولد روی شکم مادر قرار می گیرد در ابتدا استراحتی توام با هوشیاری و آرامش دارد . در این زمان به ندرت گریه می کند و به نظر می رسد از تماشای چهره مادر خود لذت می برد . به طور معمول پس از حدود 30 تا 40 دقیقه از زمان تولد و گاهی خیلی زودتر و بعضی اوقات دیرتر حرکات دهان نوزاد شروع می شود که گاهی توام با مکیدن لب ها است . به زودی بزاق او جاری می شود و سعی می کند خود را به پستان مادر برساند . تلاش می کند تا با استفاده از پاها خود را به طرف جلو بکشد و یا در حرکت افقی به طرف نوک پستان برود . این حرکات با استراحت های کوتاه قطع و گاهی در بین راه مسیر خود را به طرف پستان دیگر تغییر می دهد . حرکات نوزاد اغلب با حرکات مکرر دهان و مکیدن دست ها و انگشتان توام است . او در نهایت بدون کمک ، خود را به پستان مادر می رساند و دهان خود را روی آرئول گذاشته و به درستی پستان را به دهان می گیرد و آن را خوب می مکد و این در حالی است که از نزدیک به تماشای چهره مادر خود می پردازد . در صورتی که یکی از پستان ها در جریان حرکت نوزاد شسته شود ، او مسیر خود را تغییر داده به طرف پستان دیگر حرکت می کند و اگر هر دو شسته شوند به طرف پستانی می رود که هنوز به مایع آمنیوتیک کمی آغشته باشد . تماس پوست به پوست وپوشاندن مادر و نوزاد با پتوی نازک از نظر حفظ گرما شبیه دستگاه های گرم کننده با تکنولوژی بالا است . در این مطالعه در مدت 90 دقیقه ای که نوزاد  روی سینه مادر قرار داشت به ندرت گریه کرد در حالی که اگر نوزاد در تخت جداگانه ای قرار گیرد ، اغلب گریه می کند .

 

شیر مادر در 6 ماه اول زندگی کودک برای رشد و تکامل کودک کافی میباشد .در صورت مصرف شیر مادر رابطه عاطفی مادر و کودک و تماس پوستی بین آنان فراهم شده اسهال و عفونتهای تنفسی با شیوع کمتری در این بیماران به وقوع میپیوندد .احتمال حاملگی در مادران این شیرخواران کاهش یافته ، مادرانشان زودتر وزن اضافی خود را از دست میدهند واحتمال ابتلا به سرطان پستان و دیابت و پوکی استخوان و مولتی پل اسکلروزیس در آنها کاهش مییابد . 

میزان ابتلا به آسم واگزما و الرژی و ابتلا به هیپرکلسترولمی در نوزادان این مادران کمتر است و این شیرخواران نسبت به شیر خشک خواران از بهره هوشی بیشتری برخوردارند .