باافزایش سن شیرخوار،دفعات تغذیه درروزکاهش می یابدهمزمان باافزایش فواصل تغذیه حجم شیر مورد نیازبیشترشده ونیازمصرفی مایعات بیشترمی شود.

شیرخوارانی که ازشیرمادرتغذیه می کنندنیازبه اضافه کردن ویتامین وموادمعدنی ندارنداگرمادر تغذیه خوب داشته باشدمعمولاًویتامینDبرای جلوگیری ازراشیتیسم(400واحدبین المللی)داده می شود.در6ماهگی شیرخوارنیازبه آهن دارد.

شروع غذای جامدازسن6ـ 5ماهگی توصیه می شود.بردن اشیاء به داخل دهان نشانه آمادگی کودک برای شروع غذای جامداست.بطورکلی شیرخواربه ازای هرکیلووزن بدن120کیلوکالری انرژی نیازداردیعنی شیرخوار4کیلوگرمی480کیلوکالری انرژی نیازدارد.شیرخوار8ـ6ماهه می تواندازغذاهای پوره شده،صاف شده وخمیری ودر9ـ 8ماهگی غذاهای لقمه ای استفاده کند.در12ماهگی از غذاهای پخته شده به خوبی استفاده می کند.


جهت شروع غذای جامدمواردزیرپیشنهادمی شود.

ـ شیرخواردروضعیت نشسته قرارگیرد.

ـ زمان گرسنگی غذاداده شود.قاشق گودکوچک ودسته مستقیم بلندبرای قراردادن غذادردهان شیرخوار استفاده گردد.غذادرقسمت عقب زبان گذاشته شود.

ـ غذای جدیدبه مقدارکم شروع شود.

ـ هرماده غذایی جدیدبه تنهایی داده شودوجهت اضافه کردن غذای جدیدبایدچندروزتایک هفته فاصله انداخت.

ـ غذای جدیدرانبایدباشیرمخلوط کرد.

ـ کودک اجازه بادست خوردن داشته باشد.

بااصراربه شیرخوارغذاداده نشود.

عجله دردادن غذانشود.

درصورت مصرف غذای جامدمی توان حجم شیرمصرفی رابه900میلی لیتردرروزکاهش داد.

روندشروع غذای جامد

1 ـ غلات:برنج به دلیل هضم راحت واحتمال کم حساسیت درابتداداده می شود.هنگامی که غلات حاوی آهن به خوبی مصرف شودمی توان ازمکمل آهن کمتراستفاده کرد.

2 ـ میوه جات وسبزیجات:سیب،گلابی وهلوکمی پخته سپس مخلوط کرده به صورت پوره به کودک داد.آب میوه جات بالیوان داده شود.آب پرتقال درشش ماهه دوم درصورت سابقه آلرژی پس ازیک سالگی داده شود.میوه جات وسبزیجات حاوی ویتامینCچنانچه درمعرض دما و یا اکسیداسیون (قرار گرفتن درمعرض هوایادرتماس باموادقلیایی)قرارگیرند،موادویتامینی خود را ازدست می دهنددر صورتی که شیرخواردارای چنددندان شدمیوه جات وسبزیجات خردشده رامی تواندبخورد.

3 ـ گوشت:پس ازجداکردن چربی گوشت،پختن کامل،گوشت رادرمخلوط کن بامقدارکمی آب سبزیجات به صورت پوره درآورده وهمچنین سیب زمینی یاهویج پوره شده رامی توان به گوشت اضافه کرد.درزمانی که شیرخوارقادربه جویدن است ازاین پوره استفاده نمایید.

4 ـ تخم مرغ:در6ماه دوم زندگی می توان اززرده تخم مرغ که حاوی آهن،ریبوفلاوین وپروتئین است استفاده کرد.زرده تخم مرغ بایدکاملاًپخته وسفت شده باشد.سفیده تخم مرغ رادرپایان سال اول می توان به غذای کودک اضافه نمودزیراممکن است شیرخواربه آلبومین تخم مرغ حساس باشد.

توجه

ازریختن نمک وشیرینی زیاددرغذای کودک بایداجتناب نمودوهمچنین ازاسفناج و چغندر نباید دربرنامه غذایی شیرخواراستفاده کرد.

مشکلات تغذیه ای

تغذیه بیش ازحد

شیرخوارممکن است غذابه مقادیرزیادیاغلیظ دریافت کندیاغذای جامدبه برنامه غذایی کودک اضافه شده ولی حجم شیرمصرفی کاهش داده نشده ویابه هردلیلی کالری اضافی کودک دریافت می کندویاغذای شیرخوارازنظرکربوهیدرات غنی بوده که منجربه نفخ شیرخوارمی گردد.چربی زیاد نیز همین مشکل را ایجاد کرده وبطورکلی باعث چاقی شیرخوارمی گردد.

برگشت موادغذاییRegurgitation

برگشت موادغذایی طی6ماه اول زندگی مسئله طبیعی تلقی می گرددولی بیش ازآن نیازبه بررسی دارد. پرستارجهت کاهش این مشکل بررسی می کندتاسرشیرخواربعدازتغذیه پایین تر از سطح بدن قرارنگرفته باشد.هوای معده خارج شده باشد.تامدتی بعدازتغذیه حالت نیمه نشسته داشته باشد.

استفراغVomiting

استفراغ به معنی بالاآوردن مقادیرزیادی ازغذاپس ازتغذیه است.اگرچه این مشکل تاحدودی امری طبیعی است ولی درصورت تداوم،پوست اطراف دهان،چانه وگردن بایدبطورمرتب تمیزگرددوازطریق مالیدن لایه نازکی ازویتامینADبرروی پوست اززخم پیشگیری شود.پس ازصرف شیر،شیرخواربایدبه پهلوی راست قرار گیردتاازخفگی جلوگیری گردد.

اسهال

قوام مدفوع شیرخواری که ازشیرمادراستفاده می کندنرم است وبین6ـ 4باردرروزدفع دارد.مدفوع شیرخوارانی که ازشیرخشک استفاده می کنندسفت ترازنوزادانی که ازشیرمادرتغذیه می شوند است. بطورکلی پرخوری،غلظت زیادشیر،مصرف زیادلاکتوزیاآلودگی شیریاغذامی تواندسبب اسهال شود.

یبوست

درشیرخوارانی که ازشیرخشک استفاده می کنندبه دلیل مصرف ناکافی مایعات احتمال ابتلاء به یبوست بیشترمی شود:یبوست درزمان شیرخوارگی ممکن است به دلیل تنگی اسفنکترمقعد باشدویاوجودشقاق که دفع شیرخوارراتوأم بادردمی کند.درمورداین کودکان طی6ماه اول افزودن حجم مایع یاشربت شیرین به رژیم غذایی شیرخوارضروری است.درصورت شروع غذاهای جامد، با افزودن غلات،میوه جات وسبزی به همراه مایعات بیشتررابرای شیرخواردر نظرگرفت.

مصرف ناکافی موادغذایی

درصورتی که شیرخواربه هردلیلی به مقدارکافی غذادریافت نکنددچاراین مشکل شده که علت آن می تواندعدم تمایل شیرخواربه غذایاعدم ارائه غذاباشد.طول مدت عدم دریافت غذای کافی می تواندنشانه شدت مشکلات کودک باشد.این کودکان اضافه وزن پیدانکرده وگاه وزن ازدست می دهند.احتمال ابتلاء به کمبودآهن،پروتئین ویتامینهایE،D،C،B،Aبرای این کودکان وجوددارد.

دربررسی این کودکان اگرعلت روش نامناسب تغذیه باشدپزشک می توانددرموردروش صحیح تغذیه به والدین آموزش دهد.مواردی مثل چگونگی درآغوش گرفتن،اندازه سرپستانک،کیفیت خروج هوا از معده و شیوه شروع غذای جامدبایدبررسی شود.چنانچه علت آن مقدارناکافی غذاباشدبه والدین درموردتأمین مقادیرمناسب پروتئین وویتامینهای ضروری بایدآموزش کافی داده شود.چنانچه مصرف ناکافی غذابه دلیل گرسنگی باشدبراساس علت آن اقدام مناسب بایدصورت گیرد.