دیابت وورزش:

یکی ازمواردتغییر روش زندگی درافراددیابتی، ورزش وافزایش فعالیت‌های روزانه است.

البته بازندگی امروزی،خیلی نمی‌توان ازبیماردیابتی انتظار داشت که به‌راحتی ورزش رابه برنامه و عادات زندگی‌اش اضافه کندچون بالاخره زندگی امروزی ماشینی شده؛مثلاًبرای عوض‌کردن کانال تلویزیون که تا 30-20سال قبل بایدفردبلندمی‌شدومی‌رفت جلوی تلویزیون،امروزدستگاه کنترل ازراه دوری ساخته شده که عدم تحرک رابه ماالقامی‌کند.

امااثرورزش دربیماران دیابتی،کمی‌ بابقیه فرق دارد.اگرچه ورزش- چه درافراددیابتی وچه درافراد سالم- باعث سلامت می‌شودامافوایدورزش درافراددیابتی،به مراتب بیشتراست.

مزایای ورزش برای شماچیست؟

زندگی طولانی

درموردیک زندگی طولانی همراه باشادکامی چه فکرمی‌کنید؟ امری دست نیافتنی به نظرمی‌رسد امابراساس مطالعات علمی، ورزش ملایم منافع خارق‌العاده‌ای دربردارد. ...

فوایدبرنامه منظم ورزشی دردرمان بیماران دیابتی:

1 ـ کنترل بیماری دیابت:

درورزشهای درازمدت مشاهده گردیده است که حساسیت سلولها به انسولین افزایش می یابدکه این امردربهبودوضعیت بیماری دیابت بخصوص بیماران دیابتی غیروابسته به انسولین بسیاربااهمیت است.


دیابت و ورزش:

یکی ازمواردتغییر روش زندگی درافراددیابتی، ورزش و افزایش فعالیت‌های روزانه است.

البته بازندگی امروزی،خیلی نمی‌توان ازبیماردیابتی انتظار داشت که به‌راحتی ورزش رابه برنامه و عادات زندگی‌اش اضافه کندچون بالاخره زندگی امروزی ماشینی شده؛مثلاًبرای عوض‌کردن کانال تلویزیون که تا 30-20سال قبل بایدفردبلندمی‌شدومی‌رفت جلوی تلویزیون،امروزدستگاه کنترل ازراه دوری ساخته شده که عدم تحرک رابه ماالقامی‌کند.

امااثرورزش دربیماران دیابتی،کمی‌ بابقیه فرق دارد.اگرچه ورزش- چه درافراددیابتی وچه درافراد سالم- باعث سلامت می‌شودامافوایدورزش درافراددیابتی،به مراتب بیشتراست.

ورزش دردرمان دیابت بسیارمؤثراست،زیرانه تنهاباعث پایین آوردن قندخون وکاهش مقاومت بدن به انسولین می شود،بلکه خطربیماری های قلبی عروقی ونیازبه دارودردیابت نوع2(دیابت غیروابسته به انسولین)راکاهش می دهد.

بیمارانی که قندخون آنهابیش ازmg/dl250است وکتون درادرارآنهایافت می شودبایدتازمان حذف  کتون ادراروطبیعی شدن قندخون،ازانجام ورزش خودداری کنند.

ازفاکتورهای مداخله گرمثبت درکنترل قندخون بیماران دیابتی،فعالیتهای جسمانی مداوم ومنظم می باشد.

بایدتلاش نماییم که بیماران دیابتی بتوانندزندگی آسان ومشابه دیگران همراه باشادابی داشته باشند.

یکی ازاین امورعدم کناره گیری بیماران دیابتی ازورزش درکلیه سنین است.باتوجه به شرایط متفاوت این بیماران بایددرتوصیه به ورزش درآنهابه نکات ویژه ای توجه داشت.

ورزشکاران به ندرت به دیابت بزرگسالان یانوع 2(دیابت غیر وابسته به انسولین)مبتلامی‌شوند؛چرا که ورزش وفعالیت جسمانی به عنوان عامل مهم پیشگیری کننده دردیابت مطرح وموردقبول است.

خطوط کلی برنامه ورزش درزندگی بیماران دیابتی:

ورزش ،گلوکزوگلیکوژن رادرداخل ماهیچه های بدن می سوزاند.(این پدیده درصورتی رخ می دهد که دیابت کنترل شده باشد.)ودرحین وبعدازورزش،قندخون واردماهیچه هامی گرددوسطح گلوکزرا به حدطبیعی می رساند.وجودبرنامه های منظم ورزشی دربیماران دیابتی عکس العمل شدید انسولین راازبین می برد،چون به عضلات وکبدعادت داده می شودکه گلیکوژن بیشتری ذخیره کنند. ورزش بیماران دیابتی به صورت تمرینهای هوازی می باشد.تمرینهای هوازی به فعالیتهایی گفته می شودکه بامصرف اکسیژن توأم باشد.

این نوع تمرینها دستگاه هایی راکه برای سلولهای بدن اکسیژن تهیه می کنند،فعال می سازند. به دنبال انجام تمرینهای هوازی تغییرات سودمندومفیدی درریه ها،قلب و عروق خونی ایجاد می شود.باانجام تمرینهای هوازی،بدن هوای بیشتری رابه داخل ریه هامنتقل می کند.به طورمعمول تمرینهای هوازی به فعالیتهای استقامتی گفته می شود که به سرعت زیادنیازندارند.

درواقع هنگامی که انواع تمرینهای هوازی عنوان می گردد،بهترین تمرین هوازی دویدن در مسافتهای طولانی وباآهنگ آرام می باشد.این تمرینها شامل اسکی،صحرانوردی،شنا،دویدن آرام دوچرخه سواری،پیاده روی و ...می باشد.

تاریخچه: 

امروزه محققین دریافته اندکه استراحت دردرمان بیماران دیابتی کارنادرستی است.مطالعات نشان داده است که استراحت درتخت برای مدت حداقل7روزباعث اختلال درمتابولیسم قندخون می شود ورزش بایددرتوان بخشی بیماران دیابتی مورداستفاده قرارگیرد.دانشمندان به اثبات رساندندکه  ورزش می تواندباعث کاهش میزان قندخون شود.ورزش می توانداثرات پایین آورنده قند خون توسط انسولین رابیشترکند.بنابراین باعث کاهش نیازانسولین دربیماران وابسته به انسولین می شود. ورزش منظم دربیماران دیابتی اساس درمان دیابت می باشد.

افرادمبتلابه دیابت که ورزش می کنندبایدبدانندکه چگونه فعالیت های بدنی برروی متابولیسم قند خون اثرمی گذاردوازاثرات سودمندورزش منظم وکاهش خطرات بالقوه ورزش سودببرند.

به خاطرداشته باشیدورزش حتی برای افرادسالم نیزخطرات اندکی داردوخطرمختص افراد دیابتی نمی باشد.

مزایای ورزش برای شماچیست؟

زندگی طولانی

درموردیک زندگی طولانی همراه باشادکامی چه فکرمی‌کنید؟ امری دست نیافتنی به نظرمی‌رسد امابراساس مطالعات علمی، ورزش ملایم منافع خارق‌العاده‌ای دربردارد.

به علاوه،ورزش به کنترل وزن،کاهش فشارخون وکلسترول،پیشگیری ازسکته قلبی،تقویت سیستم دفاعی بدن،رهایی ازدردهای آرتروز،به تأخیرانداختن پوکی استخوان،پیشگیری ازانواع سرطان‌هاونیزدرسلامت فکروحتی اخلاق درپیری کمک می‌کند.

بنابه دلایل ناشناخته بیولوژیک،احتمالاًورزش برای افراددیابتی بسیارمهم‌ترمی‌باشدومی‌تواندبه کنترل قندخون کمک کند.میزان قندخون باورزش ملایم وفعالیت بیشتربهترکنترل می‌شودودیابت بهترین انگیزه برای انجام فعالیت ورزشی می‌باشد.

کندکردن روندابتلابه دیابت

ورزش،نیازبه دارووانسولین راکاهش می‌دهد.براساس مطالعات گسترده تحت عنوان ”برنامه پیشگیری ازدیابت“،نشان داده شدورزش می‌تواندروندپیشرفت منجربه دیابت نوع 2راکندترسازد.

دکترآلبرایت(Ann Albrighte)ازدانشگاه کالیفرنیادرسانفرانسیسکوورئیس بخش برنامه پیشگیری و کنترل دیابت می‌گوید:”می‌توان ازروندابتلا،باورزش پیشگیری به عمل آورد.“

باورزش ملایم آغازکنید،سعی نکنیددرروزاول،فعالیت خودرابادوی ماراتن شروع کنید.برای شمایک پیاده‌روی کوتاه به مدت15دقیقه2روزدرهفته یاحتی پیاده‌روی کوتاه مناسب است.اگربرای مدت مدیدی فعالیتی نداشته‌ایدهمین فعالیت کم نیزبیش ازحدتصورتان مفیدخواهد بود.البته،اگر شیوة زندگی خودراتغییردهیدوورزش راشروع کنیدبایدباپزشک خودمشورت نماییدتااوبادقت نظربیشتری در موردنوع داروودرمان دیابت شماتصمیم‌گیری کند.

ورزش برای زندگی

هرگزبرای شروع دیر نیست،هیچ وقت هم زودنیست.درطول زندگی ورزش می‌توانددرمواردزیرمؤثر باشد:

مبارزه باچاقی دوران کودکی:

طی30سال گذشته،درصدچاقی درمیان کودکان پیش‌دبستانی وجوانان،2برابرودرکودکان ونوجوانان بین6تا11سال،3برابرشده است.درگزارش هابرایجادرژیم غذایی مناسب درخانواده‌هاومدارس، کاهش مصرف تنقلات وغذاهای شیرین وافزایش ورزش تأکیدشده است.محدودکردن تماشای تلویزیون کودکان،فرستادن کودکان به فضای سبزبرای انجام فعالیت‌های جسمی وتشویق مسئولان مدارس به گسترش برنامه‌های آموزش جسمی،ازدیگرراهکارهامی‌باشد.

گستردن زمینه‌های ورزشی برای کودکان،خطرابتلابه دیابت نوع2را که جوانان به شدت درمعرض هجوم آن قرار دارند،کاهش می‌دهد.ورزش همچنین خطرابتلابه دیگرشرایط بیماری‌های مزمن رادر جوانان وبزرگسالان کاهش می‌دهدوحس سلامتی درایشان را بهبودمی‌بخشد.فعالیت جسمی سبب سلامت استخوان ومفاصل وماهیچه‌های جوانان می‌شودومی‌تواندروندپیشرفت فشارخون را به تأخیراندازد.ورزش درجوانی وکودکی سبب استخوان بندی بهتردختران می‌شودودرمقابل،ازپوکی استخوان درسنین60تا70سالگی محافظت می‌کند.براساس بررسی‌های مرکزکنترل وپیشگیری دیابت؛ورزش افسردگی رانیزدرجوانان کاهش می‌دهدوضمن افزایش اعتمادبه نفس،به ایشان احساس اجتماعی بودن می‌بخشد.این نوع دفاع درمقابل احساس بیم ونگرانی دورة جوانی می‌تواندبا ارزش‌ترازدرمان آکنه(جوش صورت)باشد.

کاهش فشاروبهبودزندگی درمیانسالی:

برای بزرگسالان درسال‌های پراسترس وهیجان میانسالی،هنگامی که امرارمعاش وفشارهای اقتصادی یک‌باره به خانواده هجوم می‌آورند،ورزش،روشی مناسب برای کنترل اخلاق ومقابله بااین گونه مشکلات به نظرمی‌رسد.

مطالعات بالینی مکرر،مؤیدآن است افرادی که ازنظر جسمی فعال هستندکمتر دچارافسردگی، سردرگمی،استرس واضطراب می‌گردند.

میانسالی،دورة زمانی درگیری افرادبابیماری‌های مرگ‌آوری چون بیماری‌های قلبی وسرطان است، امامیانسالان می‌توانندباورزش درصدابتلاراکاهش دهند.

بنابرگزارش انستیتوملی سرطان درمقابل بیماری‌های قلبی- عروقی،به نظرمی‌رسدورزش در کاهش خطرابتلابه سرطان رودة بزرگ40تا50درصد،سرطان سینه40درصد،سرطان رحم30تا40 درصدوسرطان پروستات10تا30درصد،مؤثرباشد.

سلامت افرادمسن درگروخودکفایی آن‌هاست.ورزش منافع زیادی برای افرادمسن دارد:تحرک،ورزش منظم ومناسب،به عدم وابستگی منجرمی‌شود.ورزش منظم می‌تواندازتحلیل وضعف ماهیچه ها پیشگیری کند؛ضعفی که سبب می‌شودافرادمسن نتوانندازخودمراقبت کنند.

باورزش می‌توان حداقل،ماهیچه‌هایی را که ضعیف شده‌اندبازسازی کرده وبه حفظ تعادل ومحافظت ازافتادن وجلوگیری ازشکستن استخوان‌هاکمک نمود.درهرحال،بیشترین نگرانی افراد مسن،ازدست دادن سلامت روانی‌شان است.ورزش می‌توانددراین زمینه هم مؤثرباشددرمجموعه مطالعاتی که بین سال‌های1970تا2003انجام شدمشخص گردیدکه تمرینات جسمی موجب بهبودعملکرد فکری درافرادمسن می‌شود.نتایج تحقیق دیگری که درسپتامبر2004انجام شدنشان دادکه حتی قدم زدن،به تنهایی،می‌تواندخطرابتلابه بیماری‌های روانی رادرزنان ومردان کاهش دهد.مشخص نیست ورزش چگونه سبب تقویت عملکردشناختی می‌ِشود.احتمالاً انسان‌ها،ازجوان تاپیر،درصورت تحرک، عملکردبهتری دارند.

فوایدبرنامه منظم ورزشی دردرمان بیماران دیابتی:

1 ـ کنترل بیماری دیابت:

درورزشهای درازمدت مشاهده گردیده است که حساسیت سلولها به انسولین افزایش می یابدکه این امردربهبودوضعیت بیماری دیابت بخصوص بیماران دیابتی غیروابسته به انسولین بسیاربااهمیت است.

اگرورزش درشرایط مناسب صورت گیردیعنی بیمارقندخون به نسبت کنترل شده داشته باشد، غلظت گلوکزپلاسماراثابت نگه می داردکه علت این رویدادتوازن بین برداشت گلوکزتوسط عضلات و تولیدمتقابل گلوکزدرکبد است.کاهش فشارخون ودرنتیجه مشکلات ناشی ازآن دربیماران دیابتی که انسولین مصرف نمی‌کنند.

2 ـ کنترل وزن وکاهش وزن:

یک برنامه صحیح کنترل بیماری قند در  بیماران دیابتی غیروابسته به انسولین به  کاهش  وزن  این بیماران کمک می کند.کاهش وزن براثرورزش باعث کاهش بافت چربی می گردد.بنابراین مقاومت  به انسولین درسلولهاکاهش می یابدوبه این ترتیب مصرف داروهای خوراکی پایین آورنده قندخون  کم می شود.باانجام ورزشهای برنامه ریزی شده بافت چربی کاهش یافته و توده عضلانی افزایش می یابد.

3 ـ آمادگی عضلانی:افزایش قدرت ماهیچه‌ها

ورزش مناسب،تناسب عضلات رابالامی برد.تحقیقات نشان داده است که انقباضات عضلانی وعمل انسولین هردوباهم برداشت گلوکزدرطول ورزش رازیادمی کند.

4 ـ کاهش نیازبه داروهای خوراکی ومصرف انسولین:

همراه باکنترل مطلوب قندخون وانجام تمرینهای ورزشی مرتب،مصرف قرصهای خوراکی دربرخی از افراددیابتی غیروابسته به انسولین کم می شودودربیماران دیابتی دریافت کننده انسولین به علت وضعیت مطلوب متابولیکی میزان انسولین تزریقی کاهش می یابد.مطالعات نشان داده است که درماههای اولیه شروع برنامه ورزشی به طورعموم تزریق انسولین را 20٪یاحتی40٪نیزکاهش داده است.

5 ـ اعتمادبه نفس بیشتر:

به نظرمی رسداحساسات افراددیابتی همیشه درگروحفظ قندخون درسطح طبیعی می باشد. بیشتربیماران دیابتی احتمالاًوجودناراحتی وازدست دادن کنترل احساسات راباسطح قندخون بسیاربالاویابسیارپایین تجربه کرده اند.هنگامی که سطح قندخون درحدعادی است احساسات در این افرادتاحدودزیادی بهبود می یابد.ایجاداحساس بهبودی بافعالیتهای ورزشی مداوم ووروداین برنامه درزندگی افرادبه وجودخواهدآمد.

6 ـ تحمل فشارهای عصبی:

ورزش وسیله مؤثری است که این افرادراقادرمی سازدبافشارهای عصبی بهتربرخوردکنند.درهنگام ورزش اندورفین ترشح گردیده که ازجمله ت‍أثیر آن تخفیف دردویک حالت روانی آرام می باشد.

اثرات ورزش دربیماران دیابتی وابسته به انسولین:

نکته  مهم درموردورزش  بیماران دیابتی  وابسته به انسولین  این است که ورزشهای منظم برای  این افرادبی نهایت سودمندمی باشد.

دربیماران وابسته به انسولین تغییرات قندخون درطول ورزش بستگی زیادی به سطح انسولین  خون دارد.سطح انسولین خون درارتباط بامیزان انسولین تجویز شده ومقدارجذب انسولین درهر اندام می باشد.

بهترین زمان پیشنهادشده دربیماران دیابتی وابسته به انسولین،بعدازمیان وعده های غذای بعدازظهر وقبل ازشام است.

                                               میان وعده غذای بعدازظهر +

کاهش سطح قندخون بعداز5هفته= 45ـ 30دقیقه ورزش هوازی +   وعده شام

درنظرگرفتن تمامی‌ جنبه‌ها:

وقتی تصمیم می‌گیریدورزش کنیدساده‌ترین انتخاب،گزینه‌ای است که باآن آشناهستیدواحتمال ادامة آن برای شمابیشتر است.به همین دلیل بسیاری ازمتخصصان پزشکی اجتماعی”قدم زدن“رااولین گام مناسب می‌دانند.امایک برنامة آموزش ورزشی خوب،موارددیگری رانیزدربرمی‌گیرد.

گروه‌های ورزشی شامل مواردزیراست:

ورزش‌های استقامتی:          

مانندپیاده‌روی سریع،دوچرخه‌سواری،بالارفتن ازپله‌هایاحتی باغبانی کردن.این تحرکات باعث  افزایش ضربان قلب،تنفس،انرژی،بنیه وبهبودسلامت قلبی -عروقی می‌شود.

ورز‌ش‌های قدرتی یامقاومتی:

مانندوزنه برداری،این مواردبه تناسب عضلات،ساخت تودة عضلانی جدید،بهبودسلامت استخوان  ‌هاوکاهش خطرزمین خوردن کمک می‌کند.دریک برنامة ورزشی ایده‌آل بایدتمامی گروه‌های عضلانی عمده حداقل دوباردرهفته درگیرشوند.

ورز‌ش‌های کششی:

مانندخم و راست شدن به طرفین ویالمس انگشتان شست پا.این مواردموجب بهبودآزادی و انعطاف‌پذیری وتحرک می‌شود.ورزش‌های کششی بایدبعدازورزش استقامتی وقدرتی انجام شودیعنی وقتی که عضلات کاملاًگرم هستند.

ورزش‌های تعادلی:

مانندبلندکردن یاایستادن روی یک پاتازمانی که می‌توانید.این‌ نوع تحرک به خصوص برای  افرادمسن‌تر،اهمیت دارد.

نکات مهم درموردورزش بیماران دیابتی وابسته به انسولین:

1ـ کنترل قندخون قبل ،حین وبعد ازورزش.

2 ـ جلوگیری ازوقوع افت قندخون درطول ورزش باانجام نکات زیر:

ـ شروع ورزش 2 ـ 1ساعت بعدازصرف غذا.    

ـ مصرف40 ـ 20گرم کربوهیدرات اضافی قبل ازورزش وهریک ساعت درطول ورزش.

ـ اجتناب ازورزشهای سنگین درزمانی که انسولین تزریق شده حداکثر اثرخودراپیدامی کند.

ـ استفاده ازمحلهایی که انسولین تزریق نگردیده است.

ـ کاهش میزان انسولین تزریقی50 ـ 30درصددرصورت لزوم(کوهنوردی،ورزشهای طولانی مدت).

3ـ بعدازورزشهای طولانی قندخون کنترل گرددوکربوهیدرات(مواد قندی)اضافی مصرف شود.این عمل ازافت قندخون که ممکن است به صورت ت‍أخیری ایجادشود،جلوگیری می کند.

_ زمانی که دچاردردقفسه سینه یادردشدیددرناحیه پاشدید،ورزش رامتوقف کنید.

_ پاهاراقبل وبعدازهرورزش،ازنظربریدگی‌ها،قرمزی وتاول کنترل کنید.

-          ازپیاده روی طولانی وپیمودن مسافت‌های زیادکه خطر تاول زدن وسایرآسیب‌هابه پاراافزایش می‌ دهد،خودداری کنید.

- چنانچه پیش ازشروع ورزش دچارخستگی بی‌علت،کسالت،گیجی،تنگی نفس یاتپش قلب هستید،ورزش نکنید.

- درصورتی که قصدداریدورزش‌های شدیدوسنگین انجام دهید،باپزشک خودمشورت کنید.

اثرات ورزش دربیماران دیابتی غیروابسته به انسولین:

دربیماران دیابتی غیر وایسته به انسولین،ورزش عامل اصلی کنترل قندخون می باشد.عامل بعدی مصرف صحیح موادغذایی است.مطالعات اخیرانجام شده برروی این بیماران نشان می دهدکه برنامه ورزشی منظم،ارزش بالایی درکنترل سطح قندخون دارد.

تحقیقات نشان می دهدکه افزایش فعالیتهای فیزیکی درپیشگیری ازوقوع دیابت غیروابسته به انسولین مؤثراست که این موضوع بخصوص درموردافرادی که درمعرض خطربیشتر ابتلابه دیابت می  باشند،بسیاربااهمیت می باشد.این افرادشامل افرادچاق،فرزندان افرادمبتلابه دیابت وافرادبافشار خون بالامی باشند.

ورزش دراین بیماران باعث بهبودحساسیت سلولهانسبت به انسولین می شودامابه تنهایی پاسخگوی این بیماران نبوده بلکه ترکیب ورزش ورژیم غذایی صحیح درکنترل مطلوب قندخون دراین بیماران بسیارمؤثراست.

کاهش وزن ورساندن وزن بدن به حدطبیعی رامی توان مهمترین قسمت درمان دراین بیماران دانست.

تحقیقات نشان می دهدکه ورزش باعث نگه داشتن توده خالص عضلانی درحدی مطلوب می شود.

نکته مهم قابل ذکراین است که اگرکاهش وزن دربیماران دیابتی فقط ازطریق رژیم غذایی انجام گیرد،بیش از25 ٪وزن ازدست رفته ازتوده خالص عضلانی می باشد.درحالی که هدف مااز کاهش وزن ازدست دادن بافت چربی است نه ازبین رفتن پروتئین های موجوددربدن.پس بایداذعان داشت که  کاهش وزن از طریق ورزش راحت تر و مفیدتر از طریق رژیم غذایی به تنهایی می باشدامابه نظرمی رسدکه برای رسیدن به هدف بایدترکیب این دوروش رابه کار برد:  

رژیم غذایی + ورزش = کاهش وزن مطلوب

 

نکات مهم درموردورزش بیماران دیابتی غیر وابسته به انسولین:

درمورداین بیماران افت قندخون درطول ورزش کمتررخ می دهد،بنابراین مصرف کربوهیدرات اضافی معمولاً لازم نیست.

ورزش باعث کاهش وزن می شودکه این عمل رامی توان بارعایت رژیم غذایی به هدف موردنظر رسانید.

ورزش بایدجزیی اززندگی روزانه این بیماران قرارگیرد.

عوامل مداخله گر درپاسخ قندخون به ورزش ناگهانی دربیماران دیابتی:

قندخون کاهش می یابداگر:

ـ سطح انسولین خون درطول ورزش بالا باشد.(به طور مثال ورزش کردن درزمانی که انسولین حداکثراثرخودرادارد).

ـ ورزش درمدت زمان طولانی انجام شود.

ـ بیش از3ساعت ازصرف غذا گذشته باشد.

قندخون بدون تغییر می مانداگر:

ـ مدت زمان ورزش کوتاه باشد.

ـ میزان انسولین پلاسماطبیعی باشد.

ـ میان وعده های مناسب قبل ازورزش ودرطول فعالیتهای ورزشی مصرف شود.

قندخون افزایش می یابداگر:

ـ ورزش کردن درزمان پایان اثرانسولین تزریقی دربدن باشد.

ـ ورزشهای سنگین انجام شود.

ـ مصرف بیش ازحدکربوهیدرات قبل ودرطول انجام فعالیتهای بدنی باشد.

قوانین ورزش:

1 ـ مشورت باپزشک معالج:

مشاوره باپزشک برای بیماران دیابتی به دلیل تأثیرورزش برقندخون بسیار مهم است.

مواردی چون تعیین دفعات تزریق روزانه مقدارداروهای خوراکی،زمان مناسب برای انجام ورزش و مصرف کربوهیدرات قبل وبعدازورزش رابایدباپزشک ویافردآموزش دهنده درمیان گذاشت.

بیماران دیابتی باسابقه اعتیادبه سیگار،سطح کلسترول بالاوسابقه خانوادگی سکته قلبی وسن 40سال به بالابایدموردمعاینه کامل قلبی عروقی بااستفاده ازTredmillقرارگیرند.  

2 ـ شروع ورزش:

برنامه های ورزشی بایدبه راحتی شروع شودوبه تدریج به زمان و شدت آن افزوده شود.

3 ـ گرم وسرد کردن بدن:

بیماران دیابتی بایدقبل ازهرجلسه ورزش خودرا گرم کنندوپس ازانجام فعالیتهای ورزشی بدن را سردنمایند.ارزش گرم گردن بدن به عنوان یک عامل تأمینی نبایدنادیده گرفته شود.

اگراین حرکات انجام نشود،تولیداسیدلاکتیک(ماده ای که پس ازفعالیت عضلانی درماهیچه هاتولید می شود)بیش ازحدکارآیی تحرک ماهیچه ای راکاهش می دهد.

عمل سردکردن به ورزشهای آرام تری که پس ازانجام فعالیتهای اصلی صورت می گیرد،اطلاق می شود.این عمل یک هدف عمده رابه دنبال داردکه باعث ایجادجریان خون مناسب و خروج اسید لاکتیک می گرددو ازاین طریق مشکلات عضلانی کاهش می یابد.

4 ـ تداوم (Intensity):

برای به دست آوردن تأثیرات مفید ورزش باید3تا5مرتبه درهفته به تمرینهای ورزشی پرداخته شود.

5 ـ پیشبرد:

بایدبه تدریج به مدت زمان وشدت حرکات ورزشی افزودتانتایج مطلوب ورزش حاصل گردد.

6 ـ انتخاب فعالیت های جسمانی مناسب:

باتوجه به جثه وخصوصیات افرادمی توان ورزش مناسب آنان راانتخاب نمود.

معیارهای یک تمرین موفق:

بیماردیابتی درپایان هرجلسه ورزشی بایداحساس شادابی ونشاط کند.

تمرینهاجنبه رقابتی نداشته باشدوبایدازفشارهای عصبی فرددیابتی بکاهد.

درافراددیابتی که انسولین یاداروهای کاهنده قندخون مصرف می کنند،هیپوگلیسمی(کاهش قند خون)مشکلی است که باورزش پیش می آید.این هیپوگلیسمی(HYPOGLYCEMIA)بیشتربعداز ورزش اتفاق می افتد،زیرا بعدازورزش،کبدوماهیچه نیازبه استفاده ازگلوکزبرای بازسازی گلیکوژن داردکه این بازسازی30ـ 24ساعت طول می کشد.

عوامل مؤثربرکاهش قندخون هنگام ورزش:

توجه داشته باشیدکه احتمال کاهش قندخون هنگام ورزش غیرقابل پیش‌بینی است،امامواردزیراز جمله عواملی است که درافت قندخون هنگام ورزش مؤثر می‌باشند:

1 ـ شدت ومدت ورزش:درورزش‌های خسته کننده وپرتحرک،احتمال کاهش قندخون بیشتروجوددارد

2 ـ تزریق انسولین درعضلاتی که باآن ورزش انجام می شود.(به طورمثال تزریق انسولین درپاو انجام ورزش فوتبال).

3 ـ میزان قندخون درشروع حرکات ورزشی.

4 ـ فاصله شروع حرکات ورزشی وآخرین وعده غذایی مصرف شده.اگر مدت زیادی از مصرف وعده غذایی گذشته باشدوشماشروع به فعالیت ورزشی کنید،احتمال کاهش میزان قندخون بیشتر می‌باشد.

5 ـ فاصله شروع حرکات ورزشی وآخرین تزریق انسولین.

توصیه های ضروری برای افراددیابتی شرکت کننده دریک برنامه ورزشی:

1 ـ درجه کنترل دیابت بایدبه دقت اندازه گیری شود.بیمارانی که از کنترل ضعیفی برخوردارند،باید قبل ازشروع حرکات ورزشی وضعیت قندخون مطلوبی پیداکنند.

2 ـ مصرف کربو هیدرات اضافی قبل ازورزش،درجریان آن وپس ازپایان فعالیت ورزشی ضروری است.

3 ـ تأکیدبرانتخاب کفش وجورابهای مناسب. 

4 ـ درموردافرادبالای40سال وافرادی که سابقه بیماری قلبی ـ عروقی دارند،باید آزمایش های قلبی عروقی(تست ورزش)انجام شود. 

5 ـ جلوگیری از ورزش درمواضع تزریق انسولین.

6 ـ ورزش مناسب باتوجه به وجودعوارض درفرددیابتی.

راهنمای کلی برنامه ورزشی بیماران دیابتی:

  • نوع ورزش آئروبیک
  • شروع آهسته حرکات ورزشی
  • هر جلسه ورزشی بایدشامل:

1) 10 ـ 5دقیقه گرم کردن بدن باحرکات خم وراست شدن ونرمش(Warm _ Up )باشد.

2) 30 ـ 20دقیقه ورزشهای آئروبیک بامیزان مشخص افزایش ضربان قلب(75٪ ـ 60٪حداکثرضربان قلب)باشد.

حداکثرضربان قلب درخانمها:حداکثر ضربان قلب = سن - 220

حداکثرضربان قلب درآقایان:حداکثرضربان قلب =(سن) 2/1- 205

3) 20 ـ 15دقیقه ورزشهای سبک و نرمش برای سرد کردن اندام(Cool Down)باشد.

  • دفعات انجام حرکات ورزشی(3تا5باردرهفته توصیه می گردد).

 

مراقبتهای ویژه درصورت وجود عوارض مزمن دیابت:

1ـ افراددیابتی که پاهایشان مبتلابه عوارض نوروپاتی گردیده ودچاربی حسی درپاهامی باشند، بایدازدویدن سریع ودویدن آهسته خودداری کنند.ورزش مناسب برای این افراددوچرخه سواری یاشنامی  باشد.

2ـ افرادی که به عارضه چشمی دیابت(رتینوپاتی زمینه ای)مبتلاشده اند،بایدازورزشهایی که باعث مانوروالسالوامی گردد،اجتناب کنند.این ورزشهاشامل تکان دادن وبالاوپایین بردن سرویاورزشهایی که سردروضعیت پایین ترازبدن قرارمی گیرد،می باشد.

3-افرادی که دارای فشارخون بالاهستند،بایدازورزشهای همراه بامانوروالسالواخودداری کنند. ورزشهای مناسب برای این افرادورزشهایی است که باحرکات دست وپاهمراه باشد(ورزشهای اندام تحتانی بهتراست).

ورزشهای مناسب برای بیماران دیابتی:

همان طورکه قبلاًبیان شد،تمرینهای هوازی به فعالیتهایی گفته می شودکه بامصرف اکسیژن توأم باشد.این فعالیتهادرمدت زمان طولانی صورت می گیردودارای اکسیژن مصرفی بالایی است. ازویژگی تمرین هوازی دویدن درمسافتهای طولانی وباآهنگ آرام است.به تغییرات مثبت بدنی که همراه تمرین هوازی مداوم ایجاد می شود،توجه کنید:

1ـ حجم خون افزایش پیدامی کند،درنتیجه انتقال اکسیژن به سلولهابیشترودرنهایت استقامت در فعالیتهای طولانی بیشترمی شود.

2 ـ ظرفیت ششهاافزایش پیدامی کند.

به طورکلی برنامه های تمرین هوازی بیشترین تأثیرخودرابه آمادگی قلبی ـ عروقی برجای می گذارد.

هرنوع فعالیت یاتمرینی راکه انتخاب می کنید،بایدفعالیتی باشدکه به آن علاقه داشته باشیدو بتوانیدسالها آن راانجام دهید.تحقیقات نشان داده اندفعالیتهایی که بهترین شرایط هوازی  راایجادمی کنند،عبارتندازاسکی استقامت،شنا،دویدن آرام،دوچرخه سواری،پیاده روی و...

پیاده روی،یک تمرین ورزشی خوب برای شروع فعالیت جسمانی می‌باشد.این امردرصورتی است که بدن دروضعیت راحت باشدوقدم زدن همراه باراحت بودن کل بدن باشد.

امابایدبه خاطرداشته باشیدکه هنگام ورزش جوراب‌های نخی و کفش‌های مناسب بپوشید.

نکاتی راجع به معمول ترین ورزش(پیاده روی):

 شایدمزیت پیاده روی آن است که انجامش برای هرکس بدون توجه به سن وجنسیت درهمه جاو       همه وقت میسراست،امانقطه ضعف پیاده روی آن است که برای کسب فایده ای معادل بادویدن بایدسه برابرزمان دویدن وقت صرف شود.نکته مهم درانجام تمرینهای هوازی این است که تعداد ضربان قلب شمابایدبه اندازه مناسبی باتوجه به فرمول ذکرشده درصفحات قبلی بالارود(50٪تا75٪ حداکثرضربان قلب).

چندین بررسی نشان داده است که پیاده روی تأثیرات بهداشتی قابل توجهی برتمام گروههای سنی دارد.کاهش وزن،کمترشدن بافت چربی،پایین آمدن فشارخون وبهبوددرنیمرخ چربی ازجمله این تأثیرات بهداشتی است.نمونه ای ازبرنامه پیاده روی دراین جدول آورده شده است،همان طورکه مشاهده می کنیدزمان ورزش به مرورطولانی می شودوضربان قلب نیزبه تدریج از50٪به 75٪حداکثرضربان قلب می رسد.

 

3- هرگونه علائم کاهش یاافزایش قندخون راجدی بگیریدوسریع واردعمل شوید.

4- همیشه موادقندی به همراه داشته باشید.

5- ازخستگی بیش ازحددرکوهنوردی خودداری کنید.

6- از کفش‌های مناسب جهت کوهنوردی استفاده کنید.

7- پاهای خودرا قبل ازشروع کوهنوردی موردبررسی قراردهید.

8- قبل ازشروع کوهنوردی مقداری موادقندی مصرف کنید.

9- باپزشک خوددرخصوص کاهش انسولین تزریقی درروزکوهنوردی وروزبعدازآن مشورت نمایید.

راهنمای کلی مصرف کربوهیدراتهاهنگام حرکات ورزشی:

1) مدت زمان ورزش:کمتراز15 دقیقه:

q      اگرمیزان قندخون قبل ازانجام عمل ورزش زیرdl/mg80باشد،بایدقبل ازشروع حرکات ورزشی15ـ 10 گرم کربوهیدرات اضافی مصرف شود.

q      اگرمیزان قندخون بعدازفعالیت ورزشی زیرdl/mg80باشدوزمان مصرف وعده غذایی اصلی (صبحانه،نهار،شام)یامیان وعده های غذایی(10صبح،4بعدازظهر)نباشد،باید15ـ 10گرم کربوهیدرات مصرف گردد.

2) مدت زمان ورزش: 30 ـ 15 دقیقه:

q      قبل ازشروع ورزش مصرف انسولین تنظیم شود.چنانچه انجام ورزش حدود3ساعت بعدازتزریق انسولین کوتاه اثرصورت گیرد،بایدمیزان انسولین تزریقی به میزان 10٪کاهش یابد.

q      اگرمیزان قندخون قبل ازشروع ورزش زیرdl/mg100باشد،بایدقبل ازشروع حرکات ورزشی15 ـ 10 گرم کربوهیدرات اضافی مصرف شود.

q      اگرمیزان قندخون بعدازورزش زیرdl/0mg8باشدوزمان مصرف وعده ی  غذایی اصلی   یامیان وعده ی غذایی نباشد،باید15 ـ 10گرم کربوهیدرات مصرف کنید.

q      تنظیم انسولین تزریقی بعدازاین مدت ورزش باتوجه به نتایج قندخون تنظیم می شود.

3) مدت زمان ورزش:45 ـ 31 دقیقه:

q      اگرانجام ورزشی حدود3ساعت بعدازتزریق انسولین کوتاه اثرصورت گیرد،بایدمیزان انسولین کوتاه اثرتزریقی20٪کاهش یابد.

q      اگرمیزان قندخون قبل ازشروع ورزش زیرdl/mg100باشد،بایدقبل ازشروع ورزش30ـ20گرم کربوهیدرات اضافی مصرف شود.

q      اگرمیزان قندخون بعدازورزش زیرdl/mg80باشدوزمان مصرف وعده غذایی اصلی  یامیان     وعده  ی  غذایی نباشد،باید15 ـ 10 گرم کربوهیرات مصرف کنید.

q      تنظیم انسولین تزریقی بعدازاین مدت ورزش باتوجه به نتایج قندخون صورت می گیرد.

4) مدت زمان ورزش 60 ـ 46 دقیقه:

q      اگرانجام حرکات ورزشی حدود3ساعت بعدازتزریق انسولین کوتاه اثرصورت گیرد،بایدمیزان انسولین کوتاه اثرتزریقی تا30٪کاهش یابد.

q      اگرمیزان قندخون قبل ازورزش زیرdl/mg100باشد،15ـ10گرم کربوهیدرات اضافی قبل ازورزش مصرف شود.

q      درطول انجام حرکات ورزشی:به فاصله20ـ15دقیقه حرکات ورزشی راکم کردو15ـ10گرم کربوهیدرات مصرف گردد.دراین توقف برای مصرف کربوهیدرات بایدبه حرکت پاهادرمحل خودادامه داده شود.(درجازدن).

q      اگرمیزان قندخون بعدازحرکات ورزشی زیرdl/mg80باشدو زمان مصرف   میان   وعده هایاغذای   اصلی   نباشد،15_10گرم کربوهیدرات مصرف کنید.

q      تنظیم انسولین تزریقی بعدازاین مدت ورزش باتوجه به نتایج قندخون صورت می گیرد.

5) مدت زمان ورزش بیش از 1 ساعت:

  • اگربعدازتزریق انسولین کوتاه اثریامتوسط اثرورزش می کنید،10٪ازکل مصرف انسولین رادرطول روزی که ورزش می کنید،کم کنید.به طورمثال اگرفردی روزانه34واحدانسولین مصرف می کند،10٪ آن حدود3واحددرنظرگرفته می شود.این فردصبح هابه طورمعمول18واحدNPHو6واحدکریستال وشبها2واحدکریستال به اضافه8واحدNPHمصرف می کند.اگراین فردقصدداردامروزورزش کند،بایداز انسولین کریستال یاانسولینNPH3واحدکم کند.به این صورت که:

الف)اگرورزش صبح رابعدازصبحانه انجام دهد،بایدمصرف انسولین صبح رابه این صورت تغییردهد: 3واحدکریستال+18واحدNPH(فقط10 ٪کل انسولین تزریقی راازانسولین کریستال کم کند).

ب)اگرورزش رادربعدازظهرانجام دهد،بایدانسولین صبح رابه این صورت تزریق کند: 6واحدکریستال+15 واحدNPH(10٪کل انسولین تزریقی راازانسولینNPHکم کند).

ج)اگرهم صبح وهم بعدازظهرورزش کند،بایدانسولین صبح رابه این صورت تزریق کند: 3واحدکریستال+15واحدNPH(10٪ کل انسولین تزریقی راهم ازانسولین کریستال وهم ازانسولین NPHکم کند).

  • اگرقبل ازشروع حرکات ورزشی میزان قندخون زیر100باشد،بایدقبل ازشروع ورزش میزان 30 ـ 20 گرم کربوهیدرات مصرف نمود.

- شدت ورزش راکم کنید،آنگاه پس از20 ـ 15دقیقه آن راقطع کرده ومیزان15 ـ 10گرم کربوهیدرات مصرف نمایید.

ـ اگربعدازتمرینهای ورزشی میزان قندخون زیرdl/mg80باشدوزمان مصرف میان وعده هایاغذای اصلی نباشد،باید15 ـ10گرم کربوهیدرات مصرف نمایید. 

ـ تنظیم انسولین تزریقی بعدازورزش باتوجه به میزان قندخون خواهدبود.

راهنمای کلی برای انجام یک ورزش مطمئن:

1ـ ارزیابی وضعیت سلامت قبل ازشروع تمرینهای ورزشی.

2ـ آشنایی فردباعلایم ونشانه های وقوع عوارض قلبی(دردقفسه صدری،ضربان قلب بسیاربالا).

3ـ انتخاب ورزش مناسب برای فرد.

4ـ آشنایی وبه خاطرسپردن علایم کاهش قندخون(سردرد،سرگیجه و...).

5ـ آشناکردن فردبااعمال مناسب هنگام وقوع علامت افت قندخون.

6ـ آگاه کردن فردازافت قندخون تأخیری که می تواند4 ساعت یابیشتر(48 ساعت)پس ازقطع تمرینهای ورزشی رخ دهد.

7ـ آموزش فردمبنی براینکه انسولین رادرعضلاتی که بیشتردرتمرین ورزشی مورداستفاده قرارمی دهد،تزریق نکند،چراکه عامل عمده بروزافت قندخون می باشد.

راهنمای تغذیه درورزش بیماران:

میوه های محتوی15گرم کربوهیدرات:

 

  موادغذایی محتوی 10گرم کربوهیدرات:

Cc 100 آب میوه(آب سیب،آب هویج،آب پرتقال)  

یک عددبیسکویت کرمداریایک عددبیسکویت ویفرشکلاتی

موادغذایی محتوی 20 گرم کربوهیدرات:

یک عددسیب زمینی متوسط+CC 100آب میوه(3/1 لیوان)،یک عددسیب زمینی کوچک+یک لیوان ماست کم چربی،30 گرم نان،بویژه سبوسدار(1برش به اندازه کف دست تافتون،4 برش نان لواش)،دوعددبیسکویت ساقه طلایی، CC200 شیر

نکات مثبت ومنفی ورزش برای تمام افراددیابتی:

+ افزایش حساسیت نسبت به انسولین.

+ ظرفیت حیاتی تهویه،توانایی برای انجام کارهای روزانه براحتی وسهولت.

+ ارتقای احساس خوشایندی درفرد.

+جلوگیری ازپیشرفت بیماریهای قلبی(کرونر).

+ کاهش خطرمرگ براثرحمله قلبی.

+نیازقلب به اکسیژن درطول حرکات ورزشی رانیزکاهش می دهد.

+کاهش چسبندگی پلاکتهای خون،درنتیجه عدم تشکیل لخته درعروق.

+کاهش خطرفشارخون بالاوکاهش سطح فشارخون درافرادی که اغلب فشارخون بالاداشته اند.

+کاهش سطح تری گلیسیریدسرم.

+افزایش سطح کلسترول خوب سرم به کلسترول LDL.

+کاهش سطح کلسترول کل سرم افزایش کلسترولHDL.

+کاهش بافت چربی بدن،درنتیجه کاهش وزن.

+کاهش خطرپوکی استخوان.

عوارض بالقوه:

ـ افت قندخون درافرادی که قرصهای پایین آورنده قندخون ویاانسولین مصرف می کنند.

ـ افزایش قندخون درافرادوابسته به انسولین کتواسیدوز.

ـ عوارض قلبی شامل مرگ ناگهانی. 

ـ خونریزی ازشبکیه چشم.

ـ نوسانات بیش ازحدفشارخون سیستول(بالاوپایین).

ـ ایجادزخمهاوصدمه های سیستم اسکلتی بخصوص درافرادی که مبتلابه نوروپاتی محیطی می باشند.

ـ افزایش سریع درجه حرارت بدن.

نکاتی چنددرخصوص پیشگیری ازافت قندخون:

v      میزان انسولین دریافتی یاقرص قبل ازورزش کم شوداگرورزش سنگین انجام شودیامدت زمان انجام ورزش طولانی ترازیک ساعت باشد.

v      عدم فعالیتهای ورزشی درحدود60دقیقه بعدازتزریق انسولین،بخصوص ورزش مربوط به قسمتی ازبدن باشدکه انسولین تزریق شده است .

v      انجام ورزش1تا3ساعت پس ازصرف غذای اصلی یامیان وعده .

v      صرف غذا30 ـ 20دقیقه بعدازتزریق انسولین صورت گیرد(انسولین نبایدبعدازصرف غذاویابیش از 30دقیقه قبل ازصرف غذاتزریق شود).

درنظرگرفتن توجهات ویژه درتغییردادن انسولین ازمنابع مختلف (انسولین انسانی اثرسریع ترومدت زمان اثرکوتاه تری داشته،درحالی که انسولین حیوانی(گاوی)شروع آهسته ومدت زمان اثرطولاتی تری دارد).  

اغلب برای جلوگیری از هیپوگلیسمی ، باید دوز انسولین را مطابقت داد و این تطابق بیشتر درمورد ورزشی که60-45دقیقه طول می کشد،اهمیت پیدامی کند.دربیشترافراددیابتی،کاهش متوسط (تقریباً20-10درصد)دوزانسولین تزریقی،برای جلوگیری ازهیپوگلیسمی کافی است.برای ورزش  های طولانی تروشدیدترکاهش بیشتری درکل دوزانسولین روزانه ممکن است نیازشود.

درموردتغییرمیزان مصرف انسولین درهنگام فعالیت بدنی باپزشک خودمشورت کنید.

بطورکلی کاهش انسولین برحسب شدت ورزش به ترتیب زیراست:

- 10درصدبرای ورزش یافعالیت سبک.

- 20درصدبرای ورزش یافعالیت متوسط .

- 40-30درصدبرای ورزش یافعالیت شدید.

وبرحسب مدت ورزش ،کاهش دوز انسولین کوتاه اثر به ترتیب زیراست: 

- 30درصدکاهش برای ورزش کمترازیک ساعت.

- 40درصدکاهش برای ورزش 2-1ساعته.

- 50درصدکاهش برای ورزش 3ساعته وبیشتر.

قبل ازانجام ورزش ،گرم کردن لازم است تاماهیچه برای فعالیت هوازی آمادگی پیداکند.بطورایده آل، دریک ورزش40-30دقیقه ای،قسمت هوازی ورزش تقریباً20دقیقه بایدادامه یابد.

-      آگاهی ازسرعت جذب متفاوت انسولین ازاندامها.

-     کنترل میزان قندخون قبل ازورزش،درحین آن وبعدازورزش بخصوص،اگرورزش سنگین ویاطولانی انجام شود.

-      مصرف مقدارکافی کربوهیدرات قبل ازورزش،درحین آن وبعدازورزش،بخصوص اگرقندخون زیر100 میلی گرم دردسی لیترباشدویاورزشهای سنگین وطولانی ترازیک ساعت انجام شود.

-      برنامه حرکات ورزشی راازحرکات کم وکوتاه شروع کرده وشدت ومدت زمان آن رابایدبه تدریج افزایش داد.

-      مشورت باپزشک درموردشروع یک داروی جدیدیاقطع داروی قبلی،چراکه ممکن است قطع ویا مصرف داروی جدیدباعث افزایش خطرایجاد هیپوگلیسمی شود.

کنترل قندخون:

شاخص‌های کنترل دیابت یاهمان اهداف ازپیش‌تعیین‌شده درمان دیابت،معیارهایی هستندکه به ما می‌گویندآیابیماردروضعیت کنترل‌شده قرارداردیانه؟درواقع مابرای اینکه بفهمیم آیادیابت فردکنترل شده است یانه،به این شاخص‌هاتوجه می‌کنیم وهدف‌مان رسیدن به این شاخص‌هاست.

کنترل قندخون پایه مراقبت دردیابت است وکنترل مرتب قندخون توسط بیمار،بیماران دیابتی راقادر می سازدتابااصلاح برنامه درمانی به بهترین شکل ممکن غلظت گلوکزخون راکنترل کنند.این روش امکان شناسایی وپیشگیری ازهیپوگلیسمی(کاهش قندخون)وهیپرگلیسمی(افزایش قندخون)را فراهم می کندودررساندن قندخون به حدطبیعی که باعث کاهش عوارض درازمدت دیابت می  شودنقش مهمی دارد.شایدبتوان درمان دیابت بدون اندازه‌گیری مرتب قندخون رابه رانندگی درجاده باچشمان بسته تشبیه کرد.

روشهای مختلفی برای انجام کنترل وجوددارد.دربیشتراین روشها،بیماریک قطره خون ازانگشت خودمی گیردوآن راروی نوارمخصوصی قرارمی دهدوبرای مدت معینی صبرمی کند(معمولاً 5تا30ثانیه).دستگاه دیژیتال(گلوکومتر)ازروی نوار،اندازه قندخون رانشان می دهد.اهمیت استفاده از  گلوکومتردرپیشگیری ازعوارض دیابت مخصوصاًدردیابت نوع1درتحقیقات متعددی به اثبات رسیده  است.این تحقیقات نشان داده‌اندکه درافراددیابتی که قندخونشان رابه طورمرتب اندازه می‌گیرندوازنتیجه این آزمایشات برای تنظیم روش درمانی خوداستفاده می‌کنند،عوارض دیابت به نحوقابل ملاحظه‌ی کمتردیده می‌شود.

پرستاربایددریک جلسه آموزشی نحوه کنترل قندخون رابه بیمارآموزش دهدوبیمارراازاین نظرارزیابی کند.بیماران بایدهر6تا12ماه نتایج به دست آمده ازدستگاههای خودراباگزارش آزمایشگاه درباره قندخون نمونه ای که به طورهمزمان درآزمایشگاه گرفته شده است مقایسه کنند.هرزمان که قرارباشدازنوارهای معرف جدیداستفاده شودیااعتبارنتایج موردتردیدقرارگیردلازم است صحٌت دستگاه ونوارهای معرف ازطریق محلولهای کنترل شده ی مخصوص بررسی شود.

کنترل قندخون برای تمام بیماران دیابتی مفیداست ویکی ازپایه های اصلی درمان دقیق باانسولین (شامل2یا4بارتزریق درروز)یادرمان دیابت درزنان باردارمی باشد.کنترل مرتب قندخون توسط بیمار برای مواردزیرنیزتوصیه می شود:

دیابتهای ناپایدار.

استعدادابتلابه کتوزشدیدیاهیپرگلیسمی(اجسام کتونی یکسری مواداسیدی هستندکه تجمع  بیش ازحدآنهابه تعادل اسیدوبازبدن آسیب واردمی سازد).

هیپوگلیسمی بدون علایم هشداردهنده.

این  روش در بیمارانی که انسولین مصرف نمی کنند برای تعیین میزان تأثیر درمانی  ورزش،  رژیم غذایی وداروهای خوراکی به کارمی رود.این روش همچنین بیماررابه ادامه درمان تشویق می کند. به بیماران دیابتی نوع2توصیه می شودکه دردوره های مشکوک به هیپرگلیسمی(مواقع ناخوشی)یاهیپوگلیسمی(افزایش فعالیت غیرمعمول)نیزقندخون خودرامرتب کنترل کنند.

بیماران تحت درمان باانسولین بهتراست روزانه2تا4بار(معمولاًقبل ازهرغذاوهنگام خواب)قندخون  خودراکنترل کنند.بیمارانی که قبل ازهروعده غذایی انسولین تزریق می کنندبایدبرای تعیین دزانسولین حداقل3باردرروزقندخون خودراکنترل کنند.به بیمارانی که انسولین مصرف نمی کنند توصیه می شودکه حداقل2یا3باردرهفته(بخصوص2ساعت بعدازغذا)قندخون خودرااندازه گیری  کنند.بیماران دیابتی(نوع1و2)هرزمان به وجودهیپرگلیسمی یاهیپوگلیسمی شک کنندبایدآزمون  راانجام دهند.بیماران بایدهنگام تغییردرداروها،فعالیت یارژیم غذایی وهمچنین هنگام استرس  یاناخوشی دفعات آزمون راافزایش دهند.

تفسیرنتایج:

به بیماران توصیه می شودکه نتایج اندازه گیری های قندخون رادردفترچه ای ثبت کنندتا بتوانندالگوی تغییرات قندخون رامشاهده نمایند.نمونه گیری درزمان اوج اثرداروانجام گیردتانیازبه تغییردزداروارزیابی شود.برای ارزیابی مقدارانسولین پایه وتعیین دزانسولین انجام آزمون قبل ازوعده های غذایی است.به منظورتیترکردن مقادیرانسولین،اندازه گیری قندخون دوساعت بعدازغذاانجام می شود.به بیماران دیابتی نوع2توصیه می شودکه آزمون راقبل ودوساعت بعدازحجیم ترین وعده غذایی روزانه خودانجام دهند.بیمارانی که قبل ازخواب انسولین تزریق می کنند،برای اطمینان ازعدم افت شبانه قندخون،بایدهفته ای یک بارساعت3صبح قندخون خودراکنترل کنند.

مادرکنترل قندخون بیمارفقط به قندخون ناشتانگاه نمی‌کنیم؛چون هم بایدقندخون ناشتاکنترل شود وهم قندخون بعدازغذاوهم شاخص هموگلوبین (A1Cدرکنترل باشد.ازطرفی فشارخون وچربی‌های خون بیمارهم بایددرکنترل باشند.

هموگلوبین گلیکوزیله:

نوعی آزمایش خونی است که متوسط غلظت قندخون رادریک دوره تقریباً2تا3ماهه نشان می دهد که به صورت درصدبیان می‌شود.هرچه این درصدبالاترباشدبیانگر این است که معدل قندخون طی 3-2ماه پیش بالاترازحدطبیعی بوده است.هنگام بالارفتن قندخون،مولکولهای گلوکزبه هموگلوبین موجوددرگلبول قرمزخون اتصال می یابند.هرچه هیپرگلیسمی طولانی ترباشد،میزان هموگلوبین گلیکوزیله نیزبالاترمی رود.این ترکیب(گلوکزمتصل به هموگلوبین)پایداراست ودرحدود120روز(طول عمرگلبول قرمز خون)درخون باقی می ماند.درصورتی که غلظت گلوکزخون نزدیک به حدطبیعی حفظ شودوتنهاگاهی اوقات میزان آن افزایش یابد،سطح این نوع هموگلوبین خیلی بالانخواهد رفت.برعکس اگرغلظت گلوکزخون به طورمداوم بالاباشد،نتیجه این آزمون نیزافزایش خواهدیافت.اگر نتایج کنترل مرتب قندخون توسط بیماراغلب طبیعی ولی میزان هموگلوبین گلیکوزیله بالاباشد، ممکن است روش اندازه گیری گلوکزیاثبت نتایج نادرست باشدویادرفواصلی که بیمارمعمولاًقندخون  راکنترل نمی کند،میزان آن افزایش یابد.

این آزمایش وسیله‌ بسیارخوبی برای تصمیم‌گیری درموردموفقیت روش درمانی فعلی می باشد. درواقع وقتی می‌توان درمان یک دیابتی راموفق دانست که درصدهموگلوبین گلیکوزیله اودرحد قابل قبول ‌باشداین حدقابل قبول مقدارهموگلوبین گلیکوزیله زیر8وترجیحاًزیر7درصداست.مطالعات  متعددی نشان داده‌ که نگه داشتن هموگلوبین گلیکوزیله زیر7درصدنه تنهااز پیدایش عوارض دیابت درچشم‌ها،کلیه‌هاواعصاب جلوگیری می‌کنندبلکه حتی درصورت وجوداین عوارض باعث برگشت آن‌هاشده وازپیشرفتشان جلوگیری به عمل می‌آورد.آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله رابایدترجیحاًهر 3ماه یاحداکثرهر6ماه یکبارانجام داد.

اطلاعاتی درموردرابطهA1Cودمای هوا

هوای سردسبب افزایش میانگین قندخون سه ماهه(HbA1C)می‌شود!  

آیامتوسط قندخون سه ماهة شما(HbA1C)درزمستان بالامی‌رود؟

گروهی از محققان درمرکز ادارة سلامت درسراسرکشورارتباط میان سردی هوا وافزایش(A1C)را دریافتند(A1Cآزمایش متوسط قندخون سه ماهه را نشان می‌دهد).برای2سال،این گروه272دیابتی رادرمراکز مختلف موردمطالعه قراردادند.میانگین سطحA1Cاین گروه مطالعه براساس فصل ووضعیت هواموردتجزیه وتحلیل قرارگرفت.

با در نظر گرفتن بسیاری از عوامل از جمله جنسیت، سن و وضعیت دیابت که در افزایش A1C مؤثٌر است،محققان  به الگوی  مستقل فصلی رسیدندکه به هوای سردبستگی دارد.درتمامی موقعیت‌های آب و هوایی، بیشترین میزانA1Cازبهمن تا فروردین و کمترین میزانA1Cازاواسط مرداد  

تااواسط شهریوردیده شده است.

میزانA1Cدرطول بهمن تافرودین درتمامی موقعیت‌های آب وهوایی بالامی‌رود.

متوسط افزایش میزانA1Cازتابستان تازمستان22%بوده است.افرادی که دارای بیشترین نوسان درسطح A1C بوده‌اندآن‌هایی هستندکه درآب وهوایی معتدل زندگی می‌کنند.نواحی که درجه هوا درزمستان از32تا40درجه فارنهایت درنوسان است.

جالب این که افرادی ساکن مناطق سردکه درجه سرمای هوااز5تا33درجة فارنهایت است، دچارنوسان کمتری درمیزانA1Cخود می‌شوند.محققان هنوزدلیل این پدیده رانمی‌دانند،امابه نظر می‌رسدافراددیابتی که درمناطق سردزندگی می‌کننددرزمستان کمترازخانه خارج می ‌شوندوبا ماندن درخانه،کمتردرمعرض تأثیرسرماقرارمی‌گیرند.

علت تأثیرسرمابرسطحA1Cهنوزمشخص نشده است،اماهمانندپاسخ فعالیت‌های فیزیکی  ناشناخته به سرما،که سبب فشارخون وافزایش ضربان قلب می‌شوند،دراین تحقیق وقوع عارضه قلبی- عروقی وسکته براساس الگوهای فصلی بوده واین الگوهامی ‌تواننددرچگونگی کنترل دیابت مؤثر باشند.البته دراین زمینه به تحقیقات بیشتری نیازاست.

آزمون ادرارازنظرگلوکز:

قبل ازوجودامکانات مربوط به کنترل مرتب قندخون توسط بیمارآزمون گلوکزادرارتنهاروش موجودبرای کنترل روزانه دیابت بود.امروزه استفاده ازاین روش محدودبه بیمارانی شده است که نمی  توانندیامایل نیستندآزمون قندخون انجام دهند.

نحوه انجام آزمایش بدین ترتیب است که ادراربه نوارمعرف اضافه می شودوازروی مقایسه رنگ نواربانموداررنگی،نتیجه آزمون بدست می آید. معایب آزمون ادرارشامل مواردزیراست:

-       نتایج آزمایشی،غلظت گلوکزخون رادرهمان زمان نشان نمی دهند.

-       آستانه کلیوی گلوکز180تا200میلی گرم دردسی لیتراست که ازاهداف درمانی موردنظربسیار بالاتراست.

-       بااین روش نمی توان هیپوگلیسمی راتشخیص داد،زیرا اگرقند خون بین صفرتا180میلی گرم  دردسی لیتریابیشترباشدجواب آزمایش ادرارمنفی خواهدبود.

-       درصورتی که نتایج آزمایش ادرارهمیشه منفی باشد،بیماربه صورت کاذب احساس سلامتی  خواهدکرد.

-       داروهای متعدد(مثل آسپیرین،ویتامینCوبعضی آنتی بیوتیکها)ممکن است روی آزمایش تأثیربگذارند.

-       آستانه کلیوی گلوکزدرافرادمسن وبیماران کلیوی بالامی رود،درنتیجه باوجودافزایش شدیدقند، نتیجه آزمایش به طورکاذب منفی خواهدبود.

آزمون ادرارازنظرکتون:

وجودکتون ها(یااجسام کتونی)درادرارنشاندهنده این است که دیابت نوع1ازکنترل خارج شده  است.هنگامی که تقریباًهیچ انسولین مؤثری وجودندارد،بدن برای بدست آوردن انرژی،تجزیه چربی های ذخیره ای راآغازمی کندودرنتیجه اجسام کتونی که محصولات جانبی تجزیه چربیهامی باشند، درخون وادراربیمارتجمع می یابند.آزمایش ادراررایجترین روش برای تشخیص اجسام کتونی توسط بیمارمی باشد.

متداولترین روش تشخیص کتونوری(کتون درادرار)،استفاده ازنوارهای آزمون ادراراست.ماده معرف موجوددرروی نواردرصورت وجودکتون درادراربه رنگ ارغوانی درمی آید.(یکی ازانواع اجسام  کتونی،استون نام داردواین نام معمولاًمعادل کلمه به کارمی رود).

نوارهایی هم وجوددارندکه هم گلوکزوهم کتون های موجوددرادراررااندازه گیری می کنند.وجود مقادیرزیادکتون ممکن است مانع تغییررنگ درقسمت مربوط به گلوکزشود.

آزمایش ادرارازنظرکتون بایدزمانی انجام گیردکه بیماردیابتی نوع1دچارگلوکوزوری یاهیپرگلیسمی شدیدوپایدار(بالای240میلی گرم دردسی لیتردردوآزمون جداگانه)باشدودرطی ناخوشی ودیابت حاملگی بایدانجام شود.

دارودرمانی:

همانطورکه قبلاًگفته شد،انسولین ازسلولهای بتاجزایرلانگرهانس پانکراس ترشح می شودواز طریق تسهیل برداشت ومصرف گلوکزتوسط سلولهای عضلانی،کبدی وچربی،غلظت گلوکزراپس ازخوردن غذاپایین می آورد.درغیاب انسولین کافی دارودرمانی ضرورت دارد.

چرابرای بعضی ازبیماران دچاردیابت قرص تجویزمی‌شودوبرای بعضی بیماران دیابتی دیگر، انسولین؟

دردرمان دیابت،مهمترین عامل  تعیین نوع درمان،نوع دیابت بیماراست.دردیابت نوع«1»که بیشتر درسنین جوانی ونوجوانی دیده می‌شود،درمان باکمک انسولین صورت می‌گیردودردیابت نوع«‌2» که بیشتردرسنین بالا دیده می‌شود،درمان می‌تواندبارژیم غذایی وورزش وبعدهم داروهای خوراکی انجام شود.

اماگذشته ازنوع دارویی که درانواع مختلف دیابت متفاوتند،درمان دیابت درانواع آن،زیربناواساس یکسانی دارد.درواقع درمان دیابت هم مثل ساختمان،احتیاج به پی وزیرسازی دارد.به عبارتی اگر این پی‌سازی دردرمان دیابت رعایت نشود،هرقدرشماداروبرای بیمار تجویز کنید،قندخون بیمار درست کنترل نمی‌شود.

خیلی ازبیماران دیابتی وقتی می‌فهمندکه قرار است انسولین تزریق کنند،می‌پرسند:دیگربا انسولین می‌توانم هر چه خواستم بخورم؟

این‌طورنیست که بادرمان دارویی بتوان سایراجزای درمان دیابت را نادیده گرفت چون درمان دیابت شامل رعایت رژیم غذایی،ورزش و فعالیت‌های بدنی کافی است،به اضافه درمان‌های دارویی.

چگونه خود رابرای گفتگودراین موردآماده کنید:

-      لیستی ازنسخه های قبـلـی وتمــام داروهـاومکمل های رژیمی که استفاده می کنیدتهیه کنید.

-      اگرنسبت به داروی خاصی حساسیت داریدویـادرگـذشته بدن شما نسبت به مصرف آن ازخود آلرژی نشان داده،میبـایست حـتـماًپزشک خودرا درجریان قرار دهید.

انسولین درمانی:

دردیابت نوع1،بدن توانایی تولیدانسولین راازدست می دهد.بنابراین بیماربایدبرای مدت طولانی انسولین دریافت کند.دردیابت نوع2،درصورتی که بارژیم غذایی وداروهای خوراکی نتوان قندخون را کنترل کردممکن است استفاده ازانسولین دردرازمدت ضرورت یابد.همچنین بعضی ازبیماران دیابتی نوع2که بیماری آنهابه کمک رژیم غذایی تنهایارژیم غذایی وداروهای خوراکی کنترل شده است ممکن است دردوره های ناخوشی،عفونت،حاملگی،جراحی یاهرگونه شرایط پراسترس موقتاًبه مصرف انسولین نیازپیداکنند.معمولاًباتزریق2بارانسولین درروز(یابیشتر)می توان قندخون بیماررا کنترل کرد.ازآنجاکه مقدارانسولین موردنیازبرای هربیماربراساس سطح گلوکزدرخون تعیین می شود بنابراین اندازه گیری دقیق قندخون اهمیٌت زیادی دارد،روش کنترل قندخون توسط بیمارپایه اصلی درمان باانسولین راتشکیل می دهد.

برای افراددیابتی نوع1،تست قندخون درروزبه میزان3باریابیش ترتوصیه می شود.سپس بامشورت بامتخصص،دوزانسولین براساس مقدارکربوهیدرات غذامطابقت داده می شود.  

قندخون درافراددیابتی نوع 2،باثبات ترازنوع1است واین افرادممکن است به 2-1بار تست قندخون درروزاحتیاج داشته باشند.

درافرادمبتلابه دیابت نوع2قبل ازمرحله ی تغییررژیم درمانی به انسولین غالباًنیازی به بستری بیمارازنظرکنترل متابولیک نیست.

بیشترمردم ازتزریق انسولین- آن هم به صورت روزانه- تصوروحشتناکی دارند.

تمام بیماران دیابتی نوع1و40درصدبیماران دیابتی نوع2وابسته به تزریق انسولین هستند.دوز انسولین دریافتی بایدبامقدارغذاومیزان فعالیت فردتطابق یابد.

قبل ازتطابق دادن انسولین مواردزیربایدمدنظرقرارگیرند:

باشروع درمان باانسولین،به مدت حداقل3روزتایک هفته،بایدمقدارانسولین دریافتی،مقدارغذای   خورده شده ونتیجه ی تست قندخون دوساعت قبل وبعدازغذاوقبل ازخواب دریک دفترروزانه ثبت شودوملاحظات مربوط هم،درکنار آن درج گردد(مثلاًتأخیردرخوردن ناهار،سرماخوردگی،خوردن یک میان وعده ی اضافی و ...).

بایدبرای قندخون یک مقدارهدف درنظر گرفته شود.توصیه می شودقبل ازغذامحدوده ی قندخون 140-80میلی گرم دردسی لیتروقندخون موقع خواب160-100میلی گرم دردسی لیترباشد.

عده‌ای تصورات بسیاراشتباهی نسبت به انسولین دارند؛مثلاًتعدادی ازبیماران فکرمی‌کردندکه انسولین،بیماررامعتاد می‌کندامااین یک تصورکاملاًاشتباه است چون انسولین،یک هورمون طبیعی بدن است و اصلاًاعتیادآورنیست.

بالاخره بسیاری ازبیماران دیابتی ازپذیرش  تزریق انسولین  طفره می‌روند.باآنهاچه کنیم؟

همیشه به بیماران بگوییدکه اگرامروزدردمختصرتزریق انسولین راتحمل نکنید،فردامجبوریددردشدید عوارض دیابت راتحمل کنید.اگرامروزدردسوزن‌های نازک تزریق انسولین راتحمل نکنید،روزی مجبور می‌شویددردسوزن‌های کلفت دیالیزراتحمل کنید.

زمان وطول اثر:

انسولین هابراساس شروع اثر،حداکثراثروطول مدت اثربه چندگروه تقسیم می شوند.

مقدارترشح انسولین درافرادغیردیابتی که وزن مناسب دارند،تقریباً25واحددرروزاست.

طول مدت اثرانسولین های انسانی کوتاهترازانسولین های حیوانی است،زیراپاسخ ایمنی بدن  توسط پروتئین های حیوانی تحریک می شودواتصال آنتی بادی هابه انسولین حیوانی،کارآیی  ومدت اثرآنهاراکاهش می دهد.

انسولین های سریع الاثرقندخون راسریعترودرمدت کوتاهترازانسولین رگولارپایین می آورند.اثراین انسولین10تا15دقیقه بعدازتزریق شروع می شود،پس از1تا2ساعت به حداکثرمی رسدو2ساعت ادامه می یابد.به علت عملکردسریع آنهاشما بایدبدانیدکه زودتراز15 – 10دقیقه بعدازتزریق چیزی نخورید.ازآنجاکه دوره اثرهومالوگ کوتاه است،بیماران دیابتی نوع1وبعضی ازدیابت نوع2برای حفظ غلظت مناسب گلوکزبه یک انسولین طولانی اثرنیزنیازدارند.سطح ثابتی ازانسولین درتمام اوقات شبانه روزلازم می باشد.

لیسپرو:این انسولین تنداثر،برای کنترل افزایش ناگهانی قندخون بعد از غذا،نسبت به رگولار ارجحیت دارد.مزیت آن این است که درهرزمان(15دقیقه قبل ازغذاتامدت کوتاهی بعدازغذا)می تواندتزریق شودوخطربروزهپیوگلیسمی وافزایش وزن باآن کمتراست.

انسولین کوتاه اثر ایده آل،انسولینی است که شروع اثرآن کمترازیک ساعت ومدت اثرآن کمتر از4 ساعت باشدودرهمه ی بیماران اثریکسان داشته باشد.

اثرانسولین رگولار(انسولین کوتاه اثر)30تا60دقیقه بعدازتزریق شروع می شود،درعرض 2تا3ساعت به اوج خودمی رسدو4تا6ساعت ادامه می یابد.نام دیگرانسولین رگولار،انسولین کریستال می باشد.این انسولین ظاهرشفافی داردو20تا30دقیقه قبل ازغذابه تنهایی یاهمراه باانسولین طولانی اثرتزریق می شود.

معایب این نوع انسولین آن است که  شخص  حتماً باید30دقیقه قبل ازغذاآن را تزریق کند.دیگراین که مشکل هپیوگلیسمی بین وعده های غذایی پیش می ‌آورد،زیرااگرچه انسولین رگولار،گاهی 2ساعت بعد از تزریق به اوج اثر خود می‌رسد، ولی در بیشترمواقع این اوج اثر4تا 6ساعت بعدازتزریق اتفاق می افتدیعنی وقتی که سطح قندخون پایین آمده است.بنابراین،تزریق این نوع انسولین برای کسانی که میان وعده مصرف می کنندبهتراست.

انسولین متوسط و طولانی اثر:

انسولین متوسط اثر ایده آل،انسولینی است که نیمه عمرزیادداشته باشد،اوج اثر مشخص نداشته باشد،یک باردرروزتزریق شودوازفردی تافرددیگرهم متغیرنباشد.

 

انسولین های بااثرزمانی متوسط بانامNPHشناخته می شوند.اثراین گروه3تا4ساعت بعدشروع می شود،درعرض4تا12ساعت به اوج خودمی رسدوبه مدت16تا20ساعت ادامه می یابد.ظاهر شیرماننددارد.درصورت استفادهNPHبه تنهایی،تزریق آن نیم ساعت قبل ازغذاالزامی نیست.بااین حال مهم است که بیماردرحوالی شروع اثروحداکثرانسولین غذاخورده باشد.

ولی وقتی به عنوان انسولین پایه مصرف می شوند،دواشکال ایجادمی کنند:

اولاًاوج اثرمشخص ندارند.ثانیاًمدت اثرآنهاهم ایجاب می کندکه فردبیشترازیک باردر روز،تزریق این نوع انسولین را داشته باشد.به علاوه این دو شبیه به انسولین پایه ی طبیعی عمل نمی کنند.

گاهی اوقات انسولین های طولانی اثربه نام اولترالنت رابه علت عملکردآهسته،طولانی ومداوم، انسولین های فاقداوج اثرمی نامند.اثرانسولین انسانی طولانی اثر8 – 6ساعت پس ازتزربق شروع می شود،درعرض14تا16ساعت به اوج اثرخودمی رسدو20تا30 ساعت ادامه می یابد.

اولترالنت:اشکال این نوع انسولین این است که زمان شروع اثرمتفاوت ومتغیر دارد،اوج اثرآن قابل پیش بینی نیست وطول اثرآن هم تقریباًهمیشه کمتراز24ساعت است.

تزریق مخلوط دوانسولین کوتاه اثرومتوسط یاطولانی اثر،درکنترل قندخون مؤثرتراست.

برنامه های درمانی انسولین:

برنامه های درمانی انسولین ممکن است  شامل یک تاچهار تزریق درروز  باشند.معمولاًترکیبی از انسولین کوتاه اثروانسولین بااثرطولانی تربکار می رود. عملکردپانکراس درحالت طبیعی بدین ترتیباست که مقادیرمختصری انسولین رابه طورثابت درطول روزوشب ترشح می کند.علاوه براین،هرگاه پس ازخوردن غذا،قندخون بالامی رود،ترشح انسولین به طورناگهانی ومتناسب باقندخون افزایش می یابد.هدف همه برنامه های درمانی حتی ساده ترین آنها(یک تزریق درروز)این است که الگوی طبیعی ترشح انسولین هرچه دقیق ترومناسب باالگوهای تغذیه ای وفعالیتی تقلیدشود.

  

رژیم عادی:

دراین روش سعی شده است برنامه درمانی تاحدامکان ساده باشد،درضمن ازبروزعوارض حاددیابت (هیپوگلیسمی وهیپرگلیسمی علامتدار)پیشگیری کند.دراین روش ساده شده(یک یادوتزریق درروز)،قندخون بیماردراغلب اوقات بالاترازحدطبیعی است،بجزمواردی که بیمارالگوی غذایی وسطح فعالیت خودرابه هیچ وجه تغییرنمی دهد.این روش برای بیماران مسن که توانایی مراقبت ازخودرا ندارند،درمراحل انتهایی بیماری هستندیاافرادی که نمی خواهندیانمی توانندروش کنترل قندخون توسط بیماررابه عنوان بخشی ازبرنامه درمانی انسولین انجام دهندمناسب است.

رژیم ویژه:

درروش دوم ازبرنامه پیچیده تر(3تا4تزریق درروز)استفاده می شودوهدف ازآن دستیابی عملی به مقادیرکنترل شده قندخون،ضمن رعایت نکات ایمنی است.نتایج مطالعات نشان می دهدکه حفظ غلظت قندخون تاحدامکان نزدیک به مقادیرطبیعی باعث پیشگیری یاتأخیردربروزعوارض دیابت می شود.دلیل دیگراستفاده ازبرنامه درمانی دقیق آن است که به بیماراجازه می دهدتاهرروزمقدار مصرف انسولین خودرابراساس تغییرالگوی فعالیتی وتغذیه ای ونیزتغییرات قندخون تنظیم کند.

رژیم های رایج انسولین عبارتند از:

- انسولینNPHمخلوط باانسولین رگولارقبل از صبحانه وقبل ازشام.

-انسولینNPHمخلوط باانسولین رگولارقبل ازصبحانه،انسولین رگولارقبل ازشام وانسولینNPHقبل ازخواب.

ـ انسولین رگولارقبل ازهروعده ی غذایی وانسولینNPHقبل ازخواب.

-انسولین اولترالنت ورگولار(باتزریق های جداگانه)قبل از صبحانه و شام،انسولین رگولاربه تنهایی قبل ازناهار.

-برای دیابتی های نوع2،انسولینNPHدرموقع خواب،همراه بامصرف دوزماکزیمم داروهای سولفونیل اوره(به اضافه ی متفورمین)توصیه می شود.

رژیم رایجی که به طورروتین تجویزمی ‌شودمخلوط انسولین کوتاه اثروانسولین متوسط اثر(NPHیا لنت)است که دوباردرروزتزریق می شود.معمولاًدوزقبل ازصبحانه حاوی رگولاروNPHودوز قبل ازشام حاوی مقادیرمساویNPHورگولاراست.

ارتباط ریزش مو با مقدار انسولین

مطالعات گوناگون نشان داده که طاسی سردرمردان به دلیل وجودهورمون مردانه ای بنام دی هیدروتستوسترون(مشتق هورمون تستوسترون)دربدن می باشدکه باافزایش سن باعث ریزش مو می شود،ولی اینکه چرامردان جوان  دچارریزش مو می شوند،مورد سؤال است.

مطالعه ای نشان دادکه طاسی سردرمردان می تواندبه علت مقاومت سلول های بدن نسبت به انسولین باشد.وقتی غذا مصرف می کنید،سطح قندخونتان بالا می رود.برای جلوگیری ازافزایش بیش ازحدّ قند خون،لوزالمعده هورمون انسولین راترشح می کندکه این هورمون،قندخون راکاهش می دهد،بدین صورت که قندرا ازخون برداشته و به داخل سلول های بدن می بردتا درآنجابسوزند و

صرف تولیدانرژی شوندیاذخیره شوند.

درافرادی که نسبت به انسولین مقاوم هستندیعنی قندخون واردسلول هایشان نمی شود،میزان قندخون خیلی بالامی رود،درنتیجه برای کاهش این قندبالا،انسولین زیادی ترشح می شودکه می تواندباعث ریزش موی سردرزنان ومردان شود.

تحقیقات جدیدنشان می دهد،افزایش هورمون انسولین درخون وعوامل رشدآن باعث طاسی سر می شود،درحالیکه موهای قسمت دو طرف سربه مقدارفراوان رشدمی کنند.

مطالعه ای ثابت کردمردانی که بیشترین مقدارانسولین مثل فاکتور رشد1رادارا هستند،بیشتراز بقیه دچار طاسی  سرمی شوند.

درخانم هانیزافزایش انسولین خون(مثل بیماری کیست تخمدان)ریزش مودرقسمت وسط سررا افزایش می دهد.

نتایج نشان می دهدتولیدانسولین،باخوردن مقادیرزیادموادغذایی دارای آرد سفیدوشیرین مثل انواع شیرینی جات،نان های سفیدمانندباگت ولواش،برنج وانواع ماکارونی افزایش می یابد.

حال بایددانست آیامصرف میوه وسبزی دروعده های غذایی،عدم مصرف آردسفیدوشکرودریافت داروهای کاهش دهنده انسولین مثلGluchopage(گلوفاژ)،ACtosوAvandiaمی تواندازطاسی سرو ریزش موجلوگیری کندیاخیر؟که بایستی تحقیقات بیشتری دراین زمینه انجام شود.

درمردانی که احتمال طاسی سربسیارزیاد است،علائم زیردیده می شود:

- تجمع چربی درشکم بیشتراست تانسبت به ران.

- افزایش تری گلیسیریدخون.

- کاهشHDL(کلسترول خوب) که این چربی ازحملات قلبی جلوگیری می کند.

- داشتن سابقه خانوادگی برای ابتلاء به دیابت.

- احتمال حملات قلبی وابتلاء به دیابت دراین افرادبسیارزیاداست.

این دسته ازافرادبرای پیشگیری ازابتلاء به دیابت،حملات قلبی وطاسی سربایستی ازنظر غذایی مواردزیررارعایت کنند:

1-میوه،سبزیجات،غلات سبوس دار،انواع دانه های خوراکی،حبوبات و آجیل رابه مقدارفراوان مصرف کنند.

2- ازمصرف غذاهای تهیه شده ازآردسفیدمثل نان سفید،انواع شیرینی جات ونیزبرنج،ذرت آسیاب شده که سبوس آن راگرفته اند،مواد غذایی که دارای شکر افزودنی هستند،خودداری کنندزیرااین مواد غذایی باعث افزایش قندخون می شوند.

3- میوه وسبزیجات ریشه ای  مثل سیب زمینی،هویج و ...را دروعده های غذایی مصرف کنندکه به علت داشتن فیبرگیاهی باعث کاهش چربی خون می شوند.

داروهای ضددیابتی خوراکی:

داروهای ضددیابتی خوراکی ممکن است دردرمان بیماران دیابتی نوع2که بیماری آنهاتنهابارژیم غذایی وورزش کنترل نمی شود،مؤثرواقع شوند.ازاین داروهانمی توان دردوران بارداری استفاده کرد.داروهای ضددیابتی خوراکی عبارتنداز:

سولفونیل اوره ها:استوهگزامید،کلرپروپامید،تولازامید،تولبوتامید

بی گوانیدها:متفورمین

مهارکننده های آلفا گلیکوزیداز:آکاربوز

تیازولیدین دیون ها:روزبگلتازون،پیوگلتیازون

مگلی تینیدها:رپاگلینید

سولفونیل اوره ها:این داروهاازطریق تحریک مستقیم پانکراس به ترشح انسولین عمل می کنند. بنابراین وجودپانکراس سالم برای مؤثربودن این داروهاضروری است وازاین داروها نمی توان برای درمان بیماران دیابتی نوع1استفاده کرد.اثرمهم دیگرسولفونیل اوره هاکه به عملکردآنهاروی پانکراس ربطی ندارد،تقویت عملکردانسولین درسطح سلولی است.این داروهااحتمالاًتولیدکبدی گلوکزرانیزکاهش می دهند.

بی گوانیدها:بی گوانیدهاگروه دیگری ازداروهای ضددیابتی خوراکی هستند.

متفورمین اثرات ضددیابتی خودراازطریق تسهیل عملکردانسولین روی گیرنده های محیطی اعمال می کند،بنابراین تنهادرحضورانسولین می تواندمؤثرباشد.بی گوانیدهاروی سلولهای بتای پانکراس تأثیری ندارند.

مهارکننده های آلفا گلیکوزیداز:آکاربوزیکی ازداروهای این گروه می باشدکه برای درمان دیابت نوع2 به کارمی رود.مهارکننده های آلفاگلوکوزیداز،جذب گلوکزازدستگاه گوارش رابه تأخیرمی اندازندو  باعث کاهش غلظت گلوکزخون بعدازغذامی شوند.بدین ترتیب سطح خونی هموگلوبین گلیکوزیله  نیزکاهش می یابد.این داروهابرخلاف سولفونیل اوره هاواردجریان خون نمی شوندوترشح انسولین راازپانکراس افزایش نمی دهند.

تیازولیدین دیون ها:روزبگلتازون،پیوگلتیازون داروهای دیابت خوراکی هستندکه دردیابت نوع2به کار  می رودکه علی رغم تجویزانسولین،قندخون آنهابه اندازه کافی کنترل نمی شود.این داروهمچنین  به عنوان خط اول درمان دیابت نوع2(همراه بارژیم درمانی)مطرح شده است.تیازولیدین دیون ها، تأثیرانسولین راروی گیرنده های محیطی تقویت می کنند،بدون اینکه باعث افزایش ترشح انسولین ازسلولهای بتای پانکراس شوند.

مگلی تینیدها:رپاگلینیدیکی ازداروهای خوراکی پایین آورنده گلوکزخون ازخانواده مگلی تینیدهاست این داروباتحریک سلولهای بتای پانکراس وآزادسازی انسولین،سطح گلوکزخون راپایین می آورد. تأثیراین داروبه وجودسلولهای بتای فعال بستگی دارد،بنابراین مصرف آن دربیماران دیابتی نوع1 ممنوع می باشد.

توصیه های عمومی درموردداروهای خوراکی:

بیماران بایدبدانندکه داروهای خوراکی تجویزشده بایدهمزمان بارعایت سایراصول درمان مثل رژیم  غذایی وورزش(ونه جایگزین آنها)مصرف شوند.درصورتی که بیماربه علت تروما،عفونت وجراحی دچارهیپرگلیسمی شود،می توان مصرف داروهای خوراکی رابه طورموقت قطع وبجای آن انسولین تجویزکرد.

درصورتی که باگذشت زمان،قندخون بیماری که قبلاًبامصرف داروهای ضددیابتی خوراکی یاترکیبی ازداروهاکنترل شده بود،بالابرود،درمان باانسولین توصیه می شود.تقریباًنیمی ازبیمارانی که در مراحل اولیه ازداروهای ضددیابت خوراکی استفاده می کردند،سرانجام به انسولین نیازپیدامی کنند به این حالت شکست ثانوی درمان اطلاق می شود.شکست اولیه درمان حالتی است که قندخون بیمارپس ازیک ماه درمان دارویی اولیه همچنان بالاباقی بماند.

چرا بیمارانی که سال‌هاقرص استفاده کرده‌اند،بایدانسولین تزریق کنند؟

این داروها تازمانی می‌توانندقندخون را کنترل کنند؛ یعنی لوزالمعده افراد دیابتی نوع«2»یک ذخیره  تولیدانسولینی داردکه این ذخیره،محدود است دردیابت نوع«2»برخلاف نوع«1»،بخشی از لوزالمعده ازکارنیفتاده ومی‌تواندانسولین تولیدکند.حتی ترشح انسولین این بیماران درابتداممکن است بیشترازافرادعادی باشدولی متناسب بامیزان قندخونشان نیست.بنابراین ماباکمک داروهای خوراکی می‌توانیم تاوقتی که این قسمت ازلوزالمعده کارمی‌کند،این عضوراوادارکنیم انسولین   بیشتری تولید کندولی وقتی این بخش ازلوزالمعده هم ازکار افتاد،دیگرلوزالمعده‌ای وجودنداردتا بتوانیم باواردکردن فشارمضاعف،آن راواداربه تولیدانسولین کنیم؛مثل یک اسفنج ساده.شمااگر اسفنجی راکه پر آب است،کمی‌ فشار  دهید،   خیلی راحت آب پس می دهد.به  تدریج وقتی این

اسفنج آبش کم می‌شود،شمانیروی بیشتری برای درآوردن آب آن نیازدارید.زمانی می‌رسدکه همه آب این اسفنج خالی می‌شود.دراین موقع است که شماهرقدرهم که اسفنج رافشاردهید،آبی از آن بیرون نمی‌آید.لوزالمعده بیماردیابتی نوع«2»هم مثل همین اسفنج است.مابااین قرص‌هاکمی ‌آن رامی‌چلانیم ولی زمانی می‌رسدکه  دیگرتوانایی  تولیدانسولین نداردو اینجاست   که مجبوریم  ازتزریق انسولین استفاده کنیم.

درمان دیابت نوع 2:قرص یاانسولین؟

هنوزقندخونم 200 است وخیلی بالانیست که انسولین تزریق کنم!

حالم زیادبدنیست که انسولین درمانی راآغاز کنم!و ...

این اظهار نظرهاوجملاتی مشابه راهرروزاززبان دیابتی‌هایی می‌شنویم که به دلایل متعدد،شروع روندانسولین درمانی خودرابه تأخیر می‌اندازند.تجربة نشان داده است که ریشة تمامی این گونه توجیهات،”ترس ازسرنگ درتزریق“ونیز”وجودبرخی اطلاعات نادرست“است؛اطلاعاتی چون ”انسولین سبب پوکی استخوان می‌شود!“یا”اگرانسولین تزریق کنم بدان معتادمی‌شوم ودیگر نمی‌توانم تزریق راقطع کنم!و ....“

زمان شروع تزریق انسولین،هنگامی است که به رغم مصرف داروی پائین آورندة

قند خون وتغییرشیوة زندگی،بازهم قندخون درحدطبیعی کنترل نمی‌شود.

درحالی که بایدبدانیددرموردکنترل قندخون درحدطبیعی،نبایدفرصت راازدست بدهیم وباتغییردرشیوة درمان،حداقل طی 4- 3 ماه بایدبه نتیجة مطلوب دست یافت،درغیراین صورت بدون شک باید انسولین درمانی آغازگرددزیرااحتمالاًدرمعرض خطربروزعوارض دیررس دیابت قرارخواهیدداشت.

البته لازم به ذکراست که باقندخون ناشتای بالای 100 میلی‌گرم درصدنیزاحتمال بروزعوارض دیابت  وجوددارد.تحقیقات مختلف ونیزتحقیقات جاری درکشورنشان ‌می‌دهدکسانی که قندخون بالای 100 تا126میلی‌گرم درصدداشته‌اند(دیابت پنهان)،نسبت به افراددیابتی بیشتردچارعوارض عروق بزرگ (سکته‌های قلبی- مغزی)می‌ِشوند.

امروزه شاهدیم بسیاری ازدیابتی‌هاچندین عددقرص ازیک نوع ویاانواع مختلف قرص‌های کاهش دهندة قندخون مصرف می‌کنند،(اکثراً بیش از سه قرص)به عنوان مثال گلی‌بن کلامید،بدون این که به کنترل مطلوب یعنی قندخون درحدطبیعی دست یابند.بایدبدانیم افزایش مصرف قرص‌های کاهش دهندة قندخون تقریباًبی مورداست،زیرافقط زمانی که بامصرف این نوع قرص‌هابتوانیم قند خون رابه طورمطلوب کنترل نماییم،خواهیم توانست ازعوارض دیابت جلوگیری کنیم.

درحال حاضربرای هیچ مرجعی ثابت نشده است که آیابامصرف زیادداروهای خوراکی پایین آورندة قند خون،ازعوارض دیابت کاسته می‌شودویاامیدبه زندگی درافراددیابتی افزایش می‌یابدیاخیر؟

یکی ازمهم‌ترین اقداماتی که باعث افزایش اثرانسولین دربدن می‌شود،کاهش کالری دریافتی  روزانه(جیره غذایی)درافراددیابتی چاق ودرنتیجه،کاهش وزن است.دردیابت نوع 2 که به موقع تشخیص داده شود،شروع درمان بافعالیت جسمی،تغذیة صحیح وکاهش وزن همراه است وطی آن امکان دارددرعدة بسیاری ازدیابتی‌هابه کنترل طبیعی قندخون برسیم.دیابتی‌هایی وجوددارند که زمانی بیش از 100 واحدانسولین تزریق می‌کرده‌اندودرعین حال کنترل آن‌هانیزنامطلوب بوده است که باآموزش صحیح توانسته‌اندوزن خودراکاهش دهندودرنتیجه،بدون نیازبه انسولین وحتی داروهای پایین آورندة قند خون،به کنترل مطلوب دست یافته‌اند.

متأسفانه درعده‌ای ازدیابتی‌هامرحله‌ای که درآن می‌توان باکاهش کالری روزانه ودرنتیجه کاهش  وزن ویامصرف داروهای کاهش دهندة قندخون،قندخون رادرحد طبیعی،کنترل نمود،محدوداست زیرا درپانکراس،سلول‌های تولیدکنندة انسولین،رفته رفته ازبین می‌روندوبایدبه ناچار،انسولین درمانی رابه عنوان درمان برگزید.

البته درفرهنگ مااغلب مردم تازمانی که سلامت ایشان با”خطرجدی“روبه رونشده باشدبه پزشک مراجعه نمی‌کنندزیرامی‌پندارنداگربه پزشک مراجعه کنندیاوقتشان تلف میِ‌شودویابایدهزینه بپردازند،درحالی که همین افرادبرای هرکارغیرضروری هم وقت می‌گذارندوهم هزینه می‌کنندوبابه خطرانداختن سلامتی‌شان،خودراچه دردنیاوچه درآخرت گرفتارمی‌سازند.

متأسفانه درصداندکی ازدیابتی‌هاانجام معاینات سالانه راضروری می‌دانندوپی‌گیری می‌کنند.به  عبارت دیگر:”دیابت خودراجدی نمی‌گیرند!“وبه اهداف درمانی(پیشگیری ازعوارض وبرقراری کیفیت مطلوب زندگی)توجهی ندارند.درحالی که مازمانی به اهداف درمانی دست می‌یابیم که ازکنترل مطلوب دیابت برخوردارباشیم.

باتوجه به این که اطلاعات عمومی درمورددیابت بسیارناچیز است،اکثرافراد،درصورت ابتلاء به دیابت نوع 2،بدون علائم اولیة آن ونیزبه دلیل خصلت بیماری دیابت یعنی فقدان درد،به زندگی روزمرة خود ادامه می‌دهندودرنتیجه بسیاری ازآنان زمانی به پزشک مراجعه می‌کنندکه دچارعلائم وعوارض دیابت شده‌اند.بنابراین باتوجه به این که افراددیابتی درایران دیرتشخیص داده می‌شوند،دربسیاری ازایشان بایدازهمان ابتدای تشخیص،انسولین درمانی راآغازنمود.این درمان،اجتناب ناپذیراست زیراسلول‌های بتای جزایر لانگرهانس پانکراس دیگرانسولین ترشح نمی‌کنندکه بتوان راه دیگری را آزمود.

آموزش:

دیابت،بیماری مزمنی است که به رفتارهای خودمراقبتی ویژه ای تاپایان عمرنیازدارد.ازآنجاکه برنامه غذایی،فعالیت جسمی واسترس های فیزیکی وهیجانی ممکن است روی کنترل دیابت تأثیر بگذارند،بیماربایدنحوه برقراری تعادل بین عوامل گوناگون رایادبگیرد.

بیماران دیابتی علاوه برفراگیری مهارتهای روزمره مراقبت ازخودبرای جلوگیری ازنوسانات حادگلوکز خون،بایدبسیاری ازرفتارهای بهداشتی رادرشیوه زندگی خودبکارگیرندتاازعوارض دیررس دیابت، پیشگیری به عمل آید.این بیماران بایددانش لازم رادرباره تغذیه،اثرات وعوارض داروها،ورزش،نحوه پیشرفت بیماری،روشهای پیشگیری وکنترل دقیق ونحوه تعدیل مقدارداروهاکسب کنند.به علاوه بیماربایدمهارتهای مربوط به کنترل ودرمان دیابت رابدست آوردوبسیاری ازفعالیتهای جدیدرابه برنامه روزمره خوداضافه کند.

باتوجه به این که میزان قندخون 1-5/0 ساعت بعدازصرف غذابه ماکزیمم می رسد،بایدتزریق  انسولین طوری انجام شودکه 1-5/0 ساعت بعدازصرف غذا،انسولین به اوج اثرخودبرسد.

  آموزش بیمارجهت تزریق انسولین به خود:

انسولین دردرمان نگهدارنده فقط بایدبه صورت زیرجلدی تزریق گردد.

انسولین رگولارحتماًبایدقبل ازغذا(حدودنیم ساعت)تزریق گردد،ولی انسولینNPH راموقع خواب نیز می توان تزریق نمود.درصورت ترکیب این دونوع انسولین بایدقبل ازغذاتزریق گردد.

باهرسرنگ تنهایک تزریق بایدانجام شود.

درمان باانسولین بایدبامقادیرکم(ترجیحاًNPH وکریستال)ودریک وعده آغازگرددودرصورت عدم کنترل باافزایش دزوتبدیل به دویاچندتزریق روزانه به اهداف کنترل مناسب متابولیک دست یابیم.

درهنگام افزایش دز،بهتراست باکنترل چهارباردرروزقندخون(قبل ازصبحانه وشام و2ساعت پس از صبحانه وشام)دزانسولین راتنظیم کنید.مقادیرNPHرابایدباتوجه به قندهای ناشتاومقادیرکریستال را باتوجه به جواب قندهای پس ازغذاتنظیم نمایید.

درهرجلسه بهتراست که دزانسولین روزانه بیش از10 ـ 5واحدافزایش نیابد.

فواصل کنترل قندخون نبایدازیک ماه بیشترباشدوبهتراست درصورت امکان هر6 ـ 3ماه اندازه گیری هموگلوبین گلیکوزیله صورت پذیرد،زیرااین ایندکس پارامتردقیق تری برای ارزیابی کنترل متابولیک به صورت مزمن است.    

عارضه ی عمده ی تزریق انسولین،حملات هیپوگلیسمی است به این منظوربایدازنظروجودعلائم به بیمارآگاهی های لازم راداد.باتنظیم مقادیرکالری وعده های غذایی اصلی،وعده های سبک بین غذاهاتنظیم میزان فعالیتهاودرصورت نیازبه کاهش دزانسولین می توان ازاین عارضه جلوگیری نمود.

بایدبه طورمتناوب ودوره ای اطلاعات ومهارت بیماران دراستفاده ازدرمان باانسولین ارزیابی شودکه شامل اطلاع ازانواع انسولین،نام آنها،شرایط نگهداری،طرزتهیه دزمناسب انسولین وتوانایی  پیشگیری وتشخیص ودرمان هیپوگلیسمی است.حتماًبه بیماران درباره نگاه کردن تاریخ مصرف انسولین آموزش داده شودتادرصورت انقضای تاریخ مصرف استفاده نگردد.

قبل ازاستفاده،دونوع انسولین بایدکاملاًباهم مخلوط شوند.

تزریق انسولین به بافت زیرجلدی بوسیله سرنگهای مخصوصی انجام می گیرد.

نگهداری انسولین :

انسولین های کدروشیری رنگ رابایستی قبل ازمصرف وکشیدن آن به داخل سرنگ،بابرگرداندن  آرام ویال آن وغلطاندن دربین دودست کاملاًمخلوط کرد.ویال انسولین های کوتاه اثرویاطولانی اثرکه استفاده نمی شود،بایستی دریخچال نگهداری شودوازدرجه حرارت زیادبایستی پرهیزشود،نباید اجازه دادکه انسولین منجمدشودونبایددرمعرض نورمستقیم خورشیدویادرماشین داغ نگهداری شود انسولینی که مورداستفاده قرارمی گیرد،دردمای طبیعی اتاق قرارداده شده تاتحریکات موضعی در محل تزریقات که ممکن است دراثرتزریق انسولین سردایجادگرددبااین عمل کاهش می یابد.اگرویال انسولین درطی یک ماه مصرف خواهدشدبهتراست دردمای اتاق نگهداری شود.به بیماران بایستی آموزش دادکه همیشه یک ویال اضافی ازانسولین یاانواع انسولین که مصرف می کنندداشته  باشند.ویالهای اضافی بایددریخچال نگهداری شوند.

نبایدازویال های انسولین که محتویات آن به یکدیگرویاجدارشیشه چسبیده ویاتاحدی بی رنگ شده است استفاده کرد.درصورت وجودکریستال ویایخ زدگی نیزنبایدمصرف شود.

انسولین کریستال یارگولاربایددرزمان مصرف حتماًصاف وبی رنگ باشد.

انتخاب سرنگ ها:

سرنگ هابایدباغلظت انسولین مطابقت داشته باشند.

غلظت انسولین هایی که درایران به کارمی رود،100 واحدی است،به عبارت دیگرهرمیلی لیترآنها حاوی 100 واحدانسولین می باشد.

بیشترسرنگهای انسولین دارای  سرسوزن باشماره 27 تا29 می باشندکه نیم اینچ طول دارند. سرنگهابادرجات دو واحدی علامت گذاری شده اند.

آماده کردن انسولین برای تزریق:مخلوط کردن انسولین:

درصورت مصرف همزمان انسولین کوتاه یاسریع الاثربانوع طویل الاثر،معمولاًآنهارادریک سرنگ مخلوط وباهم تزریق می کنند.انسولین های طویل الاثربایستی قبل ازاستفاده کاملاًمخلوط شوند.

درحال حاضردرایران،به طورعمده درمان افرادمبتلابه دیابت بادونوع انسولین صورت می پذیرد:انسولینNPH (اثرمتوسط)،انسولین رگولار(کریستال ـ اثرکوتاه).

این دونوع انسولین رادریک سرنگ می توان باهم ترکیب کرد.

درهنگام ترکیب ابتداانسولین رگولاروسپس انسولینNPH رابایدداخل سرنگ کشید.یعنی اول باید انسولین شفاف راداخل سرنگ کشیدوسپس انسولین شیری را.درواقع همیشه اول آب راداخل ظرف می‌ریزندوسپس ماده محلول راداخل آب می‌ریزند.

انتخاب محل تزریق وتغییرآن:

چهارمحل عمده تزریق عبارتنداز:شکم،بازوها،(سطح خلفی)،ران ها(سطح قدامی)وباسن.انسولین دربرخی نواحی بدن سریع ترجذب می شود.سرعت جذب انسولین درشکم سریع تربوده ودربازو، ران وباسن به ترتیب کاهش می یابد.

برای جلوگیری ازتغییرات موضعی بافت چربی(لیپودیستروفی)،توصیه می شودکه دریک منطقه تشریحی،محل تزریق طبق قاعده خاصی تغییرکند.علاوه براین به منظورثابت نگه داشتن سرعت جذب انسولین بایدبیماران راتشویق کردکه ازتمام مناطق قابل تزریق یک ناحیه استفاده کنندوبه طورتصادفی محل تزریق راتغییرندهند.برای مثال بعضی ازبیماران که برای تزریق فقط ازناحیه شکم استفاده می کنند،هرتزریق رابه فاصله نیم تایک اینچ ازتزریق قبلی انجام می دهند.روش دیگراستفاده ازیک ناحیه مشخص درزمان مشخصی ازروزاست،برای مثال تزریق صبح درناحیه شکم وتزریق عصردربازوهایارانهاانجام می گیرد.

چنداصل کلی درموردچگونگی تغییرمحل تزریق وجوددارد.اول اینکه بیماران طی 2تا3هفته نبایدازیک نقطه برای تزریق استفاده کنند.علاوه براین،درصورتی که بیمارقصدورزش کردن داردنبایدانسولین را به اندامی که فعالیت خواهدکردتزریق کند،زیرادراثرجذب سریعترانسولین ممکن است  هیپوگلیسمی ایجادشود.

آماده کردن پوست :

استفاده ازالکل برای تمیزکردن پوست توصیه نمی شود.

تزریق انسولین :

درروش صحیح،انسولین به بافت داخل جلدی تزریق می شود.

بافت زیرجلدی(Subcutaneous)یک بافت همبندشل غنی ازبافت چربی باخونرسانی کم بوده وبه همین دلیل معمولاًسرعت جذب دارودرآن طولانی ترازعضله است( ٢٠ تا ٣٠ دقیقه درمقابل ۵ تا ١٠دقیقه درتزریقات عضلانی).

ازتزریق تامحدوده ی یک اینچ اطراف ناف بایدخودداری کردزیرامحل وریدنافی است.پوست وبافت زیرجلدی بایدعاری ازتحریک مانندخارش یاهرگونه علامت التهاب شامل قرمزی گرمی ادم حساسیت یادردباشد.سطوحی که درآن بافت اسکاروجودداردنبایدمورداستفاده قرارگیرد.   

روش کاربدین ترتیب است که چینی از پوست محل باانگشتان یک دست گرفته وبلندشده وسپس سوزن بازاویه ۴۵ تا ٩٠ درجه زیرجلدواردوتزریق می شود.

فردبایدآگاهی کامل ازانواع انسولینهایی که می توانددریک سرنگ مخلوط نمایدداشته باشد.به  عنوان مثال انسولین انسانی وحیوانی رانمی توان باهم مخلوط کرد.بایددقت شودکه ویال محلول کوتاه اثر(رگولار)باطولانی اثر(ان پی اچ)آلوده نشودچون باعث کاهش شروع اثرحداکثراثرومدت اثردارومیگردد.پس انسولین های کوتاه اثرهمیشه بایداول کشیده شده وسپس انسولین طولانی اثرکشیده شود.ازمصرف انسولین یخ زده که ظاهری دانه دانه وحالت پشمی داردخودداری کنید.دقایقی قبل  ازمصرف انسولینهارابیرون ازیخچال بگذارید.

درصورتی که تزریق بسیارعمیق(داخل عضلانی)یابسیارسطحی انجام گیرد،ممکن است سرعت جذب انسولین تغییرکند.

معمولاًانجام آسپیراسیون(کشیدن پیستون سرنگ به سمت بیرون برای بررسی بازگشت خون به داخل سرنگ)به هنگام تزریق انسولین توسط بیمارتوصیه نمی شود.

دیابت دیگرمثل سال‌های دور،یک بیماری لاعلاج وبدون چاره نیست.اغلب بیماران دیابتی به یمن پیشرفت‌های علم پزشکی دیگرازاین بیماری نمی‌ترسند،اماهنوزهم برخی ازبیماران مبتلابه دیابت براثر سهل‌انگاری یانا‌آگاهی ازنکات ظریف کنترل این بیماری،دچارعوارض دیابت می‌شوند؛عوارضی که به‌راحتی بارعایت نکاتی که برآنها تأکید می‌کنیم،قابل پیشگیری هستند؛نکاتی که رعایتشان نویدیک زندگی طولانی وطبیعی رابه بیماران دیابتی می‌دهد.

ویژگی‌های سرنگ مناسب  تزریق انسولین

متأسفانه بسیاری ازافراددیابتی برای تزریق انسولین ازسرنگ مناسب استفاده نمی‌کنند.فرد دیابتی بایددرمورداستانداردبودن سرنگ خودآگاهی کافی داشته باشد.یک سرنگ مناسب برای تزریق انسولین خصوصیاتی داردکه در ادامه،به آن‌هااشاره می‌شود:

1-_ سوزن سرنگ بایدبه بدنة آن چسبیده باشدوقابل جدا کردن نباشد.سرنگ‌هایی که سرسوزن آن ازبدنه جدامی‌شودبه هیچ وجه برای تزریق انسولین مناسب نیستند،زیرااین سرنگ‌هافضای مرده دارندومعمولاًمقداری انسولین درآن باقی می‌ماندکه تنظیم دوزانسولین رابرای فرددیابتی مشکل می‌سازد.

2_ طول سوزن سرنگ نیزبایدمتناسب باسن ومیزان چربی زیرجلدی فرددیابتی باشد.برای افراد بالغ وبامیزان چربی زیرجلدی بیشتر،سوزن‌های باطول 7/ 12 میلی‌متر مناسب است،درحالی که برای کودکان وافرادلاغرباچربی زیرجلدی کمتر،سوزن‌های باطول 8 میلی‌متر مناسب است.چنانچه درافرادچاق ازسرنگ باسوزن کوتاه استفاده شود،انسولین به خوبی واردبافت چربی نشده وازتأثیر آن درکاهش قندخون می‌کاهد.چنانچه کودکان یاافرادلاغرازسرنگ باسوزن بلنداستفاده کنند، انسولین به جای چربی زیرجلدی واردعضله شده وبا افزایش سرعت جذب آن ممکن است سبب افت قندخون شود.

3_ قطرسوزن هم بایدمتناسب باسن وضخامت پوست فرددیابتی باشد.قطر سوزن را گیج سوزن می‌نامند:هرچه گیج سوزن بیشتر باشد،سوزن نازک‌تراست.سوزن‌های باگیج 30سوزنهای نازکی بوده که دردهنگام تزریق را به حداقل  می‌رسانند.    

4_ انسولین‌های موجوددرکشورهای مختلف جهان،غلظت‌های متفاوتی دارند.مانندانسولین 40، 100، 500و ...واحدی.سرنگ انسولین نیزبایدباغلظت انسولین مصرفی همخوانی داشته باشد. غلظت انسولین‌های موجوددرایران 100 است یعنی درهرمیلی لیترازمایع داخل ویال انسولین 100 واحدانسولین وجوددارد.لذاسرنگ‌هایی که گنجایش50واحدانسولین دارندودرانتهای آن5/0 میلی  متردرج شده برای تزریق انسولین درایران مناسب است.

5_ توجه به درجه بندی سرنگ نیزازنکات مهم دیگر است.درسرنگ 50واحدی هرخط کوچک سرنگ معادل 1واحدانسولین است،درحالی که درسرنگ‌های100واحدی هرخط کوچک سرنگ معادل 2 واحدانسولین است.لذاسرنگ‌های 50واحدی درتنظیم مقدارانسولین مصرفی درافراددیابتی دقت بیشتری دارند.

درموردتزریق انسولین درکودک چه نکاتی رابایدمدنظرداشت ؟

1- بیشترکودکان به دوتاسه بارتزریق روزانه انسولین نیازدارندکه درزمان های معین درهرروزانجام می شود.

2- بیشترکودکان به بیش ازیک نوع انسولین نیازدارند.

3- این را که چه نوع انسولین وچندبارتزریق درروزموردنیاز است،پزشک شماتعیین می کند،زیرا احتیاج افرادمختلف،یکسان نیست.

4- تزریق انسولین ممکن است سبب تجمع نامناسب بافت چربی یاتحلیل رفتن بافت چربی در منطقه تزریق شود.برای جلوگیری ازاین پیامد،بهتر است هردوبارجای تزریق راعوض کنید.

5- بامحبت وملایمت برای کودک توضیح دهیدکه اگرچه تزریق انسولین دردناک است،برای سلامت اوضروری می باشد.

6- بایدسعی کنیدکه تزریقات باحداقل مقاومت کودک انجام شود؛ازاین رومقدارانسولین لازم رادوراز دیدکودک درسرنگ بکشیدوسپس باحداقل سروصداوبدون ترساندن او،آن راتزریق نمایید.از وعده و وعیددادن یاترساندن کودک برای تزریق انسولین اجتناب کنید.

7- وقتی کودکتان بزرگ ترشدبایدخودمسئولیت تزریق انسولین رابه عهده بگیرد.دراین موردآموزش لازم رابه اوبدهید.

فرآیندپرستاری بیماری که به تازگی تشخیص دیابت برای وی مطرح شده است:

بررسی:

هنگام گرفتن شرح حال وانجام معاینات بالینی بایدبه علایم ونشانه های هیپرگلیسمی طول کشیده وعوامل فیزیکی،اجتماعی وعاطفی که ممکن است روی توانایی های بیماربرای یادگیری وانجام فعالیتهای مراقبتی تأثیربگذارند،توجه بیشتری کرد.پرستاربابیمارمصاحبه می کندوازاومی خواهددرباره علایمی که قبل ازتشخیص دیابت داشته است مثل پرادراری،پرنوشی،پرخوری، خشکی پوست،تاری دید،کاهش وزن،خارش واژن وزخمهایی که جوش نمی خورندتوضیح دهد. اندازه گیری قندخون وبرای بیماران دیابتی نوع1 ،اندازه گیری کتون ادرارانجام می گیرد.

بیماران دیابتی نوع1ازنظرعلایم کتواسیدوزدیابتی شامل کتونوری،تنفس کاسمال،هیپوتانسیون ارتوستاتیک وخواب آلودگی بررسی می شوند.ازبیماردرباره علایم کتواسیدوزدیابتی نظیرتهوع، استفراغ ودردشکم سؤال می شود.

مطالعات آزمایشگاهی به منظورکنترل اسیدوزمتابولیک(کاهشPHوبی کربنات خون)واختلالات الکترولیتی انجام می گیرند.بیماران دیابتی نوع2 ازنظرنشانه های سندرم هیپراسمولار هیپرگلیسمیک غیرکتونی شامل افت فشارخون،اختلالات حسی،تشنج وکاهش قوام پوست بررسی می شوند.

مطالعات آزمایشگاهی به منظورکنترل هیپراسمولاریتی واختلالات الکترولیتی انجام می گیرد.

درصورت وجودعلایم کتواسیدوزدیابتی یاسندرم هیپراسمولارهیپرگلیسمیک غیرکتونی،مراقبتهای پرستاری بیشترصرف درمان این عوارض حادمی شوند.

پس ازرفع عوارض حاد،مراقبتهای پرستاری بردرمان عوارض دیررس دیابت تأکیدمی کنند.

بیمارازنظرعوامل فیزیکی که ممکن است توانایی اورابرای یادگیری وانجام مراقبت ازخودمختل کنندموردارزیابی قرارمی گیرد.

این عوامل فیزیکی عبارتنداز:

'         اختلالات بینایی(ازبیمارمی خواهیم که اعدادوکلمات نوشته شده روی سرنگ،برنامه غذایی،روزنامه یانوشته های آموزشی رابخواند).

I      اختلال درهماهنگی حرکات(بیماررابه هنگام خوردن،کارکردن باسرنگ،لانست زدن به انگشت وانجام سایرکارهاتحت نظرمی گیریم).

L      اختلال عصبی مثلاًبه خاطرسکته مغزی سایراختلالات فیزیولیژیک،سایرشرایط ناتوان کننده(بیمارراازنظروجودآفازی یاتوانایی انجام دستورات ساده بررسی می کنیم).

پرستاروضعیت اجتماعی بیمارراازنظرعواملی که ممکن است روی برنامه آموزشی ودرمانی دیابت تأثیربگذارندبررسی می کند.

این عوامل عبارتنداز:

  • کم سوادی(همزمان باارزیابی بینایی بیمارهنگام خواندن مطالب آموزشی بررسی می شود).
  • محدودیت منابع مالی یانداشتن بیمه های درمانی.
  • داشتن یافقدان حمایتهای خانواده.
  • وعده های غذایی،برنامه  کارو ورزش و مسافرت  سؤال می کنیم.

وضعیت عاطفی بیماربامشاهده رفتاروعملکردعمومی (مثل اضطراب)وحالت بدنی او(مثل اجتناب ازتماس چشمی)ارزیابی می شود.

پرستاردرباره نگرانی های عمده اش سؤال می کندودرنتیجه فرصت پیدامی کندتاباهرگونه اطلاعات ونظرات نادرست بیماردرباره دیابت آشناشود.

مهارتهای انطباقی بیمارباپرسش درباره نحوه برخورداوبامشکلات قبلی موردارزیابی قرارمی گیرد.

تشخیص:

تشخیص های پرستاری:

براساس اطلاعات بدست آمده ازبررسی ها،تشخیص های عمده پرستاری ممکن است شامل مواردزیرباشد:

l       احتمال کاهش حجم مایعات بدن به علت پرادراری وکم آبی.

l       اختلال تغذیه ای به علت عدم تعادل بین انسولین،غذاوفعالیت جسمی.

l       آگاهی ناکافی بیماردرباره اطلاعات ومهارتهای لازم برای مراقبت ازخود.

l       عدم توانایی مراقبت ازخودبه علت نقایص جسمی یاعوامل اجتماعی.

l       اضطراب به علت ترس ازعدم توانایی درمان دیابت،ترس ازعوارض دیابت،ازدست دادن کنترل ونظرات نادرست درباره دیابت.

مشکلات همراه:

عوارض احتمالی:

براساس اطلاعات بدست آمده ازبررسی ها،عوارض احتمالی عبارتنداز:

-      تجمع مایع اضافی،ادم ریه ها،نارسایی قلبی

-       هیپوکالمی

-       هیپرگلیسمی وکتواسیدوز

-       هیپوگلیسمی

-       ادم مغزی

.       برنامه ریزی واهداف:

-      اهداف عمده درمورداین بیماران عبارتنداز:حفظ تعادل آب ومایعات،کنترل مناسب قندخون،جبران وزن ازدست رفته،توانایی انجام مراقبتهای ابقائی دیابت وفعالیتهای مراقبت ازخود،کاهش اظطراب وفقدان عوارض.

.       مداخلات پرستاری:

-       حفظ تعادل آب والکترولیت:

-      پرستارمقداردریافت وبرون ده مایعات والکترولیت هارااندازه گیری می کند.وی مایعات والکترولیتهای داخل وریدی راطبق دستورپزشک می دهدوبیماررابه نوشیدن مایعات تشویق می کند.یافته های آزمایشگاهی درباره الکترولیتهای سرم بخصوص سدیم وپتاسیم بدقت کنترل می شود.پرستارعلایم حیاتی بیماررابه منظورشناسایی علایم کم آبی(تاکی کاردی،هیپوتانسیون ارتوستاتیک)بدقت کنترل می کند.

-       بهبودوضعیت تغذیه ای:

-       برنامه غذایی بیماربایدبه منظوردستیابی به هدف اصلی یعنی کنترل قندخون تدوین شود،بااین حال بایدشیوه زندگی بیمار،زمینه های فرهنگی،سطح فعالیت وسلیقه های غذایی بیمارنیزدرتدوین آن درنظرگرفته شوند.اگرقراراست بیماربه وزن مطلوب دست یابدوآن راحفظ کندبایدکالری به اندازه مناسب دریافت کند.پرستاربیمارراتشویق می کندکه وعده های غذایی وته بندی بین وعده هارابه طورکامل وطبق رژیم مخصوص دیابتی هامیل کند.بایدترتیبی داده شودکه متخصص تغذیه،مصرف غذای اضافی قبل ازفعالیتهای جسمی رادربرنامه غذایی بیمار ببگنجاند.درصورتی که به دلیل آزمونهای تشخیصی وسایراقدامات لازم است که بیماربرای مدتی ناشتابماند،پرستاربایدمطمئن شودکه برنامه تجویزانسولین بیماربه نحومطلوبی تغییریافته است.

 

کاهش اظطراب:

پرستاربایدازبیمارحمایت روانی به عمل آوردوزمان کافی رابرای گفتگوبابیماری که قصدابراز احساسات وگریه کردن داردیامی خواهددرباره دیابت سؤالاتی بکند،درنظربگیرد.نظرات نادرست بیماروخانواده اش درزمینه دیابت بایداصلاح شوند.پرستاردرزمینه یادگیری رفتارهای مراقبتی به بیماروخانواده اش کمک می کند.پرستاربیماررابه انجام مهارتهای لازم ولی ترسناک تشویق می کندوبه اواطمینان خاطرمی دهدکه پس ازانجام کارهایی مثل تزریق انسولین به خودش یازدن لانست به سرانگشت جهت کنترل قندخون برای اولین بارازاضطرابش کاسته خواهدشد.پس از تلاش جهت انجام رفتارهای مراقبتی،حتی اگراقدامات بدون تسلط کافی انجام گیرندلازم است بیمارموردتشویق قرارگیرد.

بهبودمراقبت ازخود:

آموزش بیماران به منظورآماده کردن بیماران برای مراقبت ازخود امری ضروری است.تجهیزات مخصوصی به منظورآموزش مهارتهای ابقایی برای بیماران دیابتی ساخته شده اندمثل ذره بین برای آماده کردن انسولین یاوسایل کمکی برای تزریق انسولین.اطلاعاتی بابیان ساده دراختیار افرادکم سوادقرارداده می شوند.بایدبه اعضاء خانواده بیماران نیزآموزش دادتادرصورت لزوم بتوانندبه درمان دیابت کمک کنندمثل پرکردن سرنگ یااندازه گیری قندخون.

درموردنحوه استفاده ازدستگاههای مختلف کنترل قندخون وسایردستگاههایی که برای استفاده معلولین ساخته شده اندمی توان بامتخصص دیابت مشورت کرد.پرستاربه بیمارکمک می کندتابامراکزآموزش ومکانهای خریدتجهیزات موردنیازآشناشود.سایرمراقبین بهداشتی بایدازتغییرات مربوط به زمان بندی برنامه غذایی وشغلی بیمارمطلع شوند(برای مثال ممکن است شبهایاعصرهاکارکندودرطول روزبخوابد)تابرنامه درمانی دیابت رابراساس آن تنظیم کنند.

کنترل ودرمان عوارض احتمالی:

تجمع بیش ازحدمایعات بدن : تجمع بیش ازحدمایعات که دراثر تجویزحجم زیادی ازمایع باسرعت بالا ایجادمی گرددمعمولاًبه دنبال درمان کتواسیدوزدیابتی یاسندرم هیپراسمولارهیپرگلیسمیک غیرکتونی دیده می شود.بروزاین عارضه دربیماران مسن وافرادی که دچاربیماری زمینه ای قلبی هستندبیشترمی باشد.برای جلوگیری ازتجمع بیش ازحدمایعات وبه دنبال آن نارسایی احتقانی قلبی وادم ریوی،پرستارهنگام درمان،علایم حیاتی بیماررابدقت وبافواصل زمانی منظم کنترل می کند.باکنترل همودینامیک وفشاروریدهای مرکزی می توان اطلاعات بیشتری درباره وضعیت مایعات بیماربدست آورد.هنگام معاینه بالینی بایدبه سرعت وریتم ضربان قلب،صداهای تنفسی،اتساع وریدی،قوام پوست،وبرون ده ادراری توجه بیشتری کرد.پرستارمیزان دریافت مایعات وبرون ده ادراری رابدقت اندازه گیری وثبت می کند.بیماربایدازنظرهیپوتانسیون ارتوستاتیک ثانوی به کم آبی نیزبدقت ارزیابی شود.

هیپوکالمی:

هیپوکالمی به عنوان یکی ازعوارض بالقوه درمان کتواسیدوزدیابتی است که به علت تخلیه ذخایرپتاسیم بدن ایجادمی شوددراثرجایگزینی مایعات،افزایش دفع کلیوی پتاسیم ونیزحرکت پتاسیم ازمایعات خارج سلولی به داخل سلولها(پس ازتجویزانسولین)،سطح سرمی پتاسیم کاهش می یابد.برای پیشگیری ازبروزهیپوکالمی بایدپتاسیم رابااحتیاط جایگزین کردولی قبل ازآن بایدازعملکردکلیه های بیمارمطمئن شد.به دلیل اثرات منفی هیپوکالمی روی کارقلب،کنترل بیمارازنظرسرعت وریتم قلبی،نوارقلب وسطح سرمی پتاسیم امری ضروری است.

هیپرگلیسمی وکتواسیدوز:

اگرچه گاهی اوقات هیپرگلیسمی وکتواسیدوزبه تشخیص مواردجدیددیابت می انجامد،بااین حال پس ازبرطرف شدن عوارض،امکان عودآنهاوجوددارد.بنابراین لازم است قندخون وکتون های ادراربطورمرتب اندازه گیری گردندوداروها(انسولین،داروهای ضددیابت خوراکی)طبق دستورپزشک به بیمارداده شوند.پرستاربایدبیمارراازنظرعلایم ونشانه های هیپرگلیسمی وکتواسدوز کنترل کند.درصورت بروزاین علایم ونشانه هابایدتجویزانسولین ومایعات داخل وریدی صورت گیرد.

هیپوگلیسمی:

هیپوگلیسمی ممکن است دراثرتأخیردرخوردن غذا،عدم رعایت برنامه غذایی یاافزایش فعالیتهای ورزشی بدون تعدیل میزان غذاوانسولین ایجادشود.بیماران بستری یاسرپایی که به منظورانجام آزمون های تشخیصی بایدبه مدت طولانی ناشتابماننددرمعرض بروزهیپوگلیسمی قراردارند.برای درمان هیپوگلیسمی می توان ازآب میوه یاقرص های گلوکزاستفاده کرد.بایدبیمارراتشویق کردتاوعده های غذایی وته بندی های بین وعده رابه طورکامل وطبق رژیم دیابتی میل کند.درصورت عودهیپوگلیسمی،بایدبرنامه درمانی بیمارموردارزیابی قرارگیرد.

به دلیل خطرهیپوگلیسمی،به خصوص بارژیم انسولین پرستاربایدعلایم ونشانه های  هیپوگلیسمی،علل احتمالی وروشهای پیشگیری ودرمان آن رابابیمارمرورکند.پرستاراهمیت داشتن اطلاعات راجع به دیابت درمنزل رابرای مراجعه بیماربه آن تأکیدمی نماید.

ادم مغزی:

اگر چه علت ادم مغزی ناشناخته است ولی تصورمیشود که اصلاح سریع هیپوگلیسمی وبه دنبال آن جابجایی مایعات ازعلل بروز ادم مغزی باشند.باکاهش تدریجی قندخون،می توان ازبروز ادم مغزی جلوگیری کرد.برای کنترل دقیق بیماری،هرساعت میزان قندخون،الکترولیت های سرم،برون ده ادراری،وضعیت ذهنی وعلایم عصبی بیماردریک جدول مخصوص ثبت می شوند. فعالیتهایی که باعث افزایش فشارداخل جمجمه ای می شود بایدبااحتیاط انجام گیرند.

ارتقاء مراقبت درمنزل وجامعه محور:

آموزش مراقبت ازخودبه بیمار:

نحوه انجام مهارتهای پایه وحیاتی به بیمارآموزش داده می شود.این مهارتهاعبارتنداز:پاتوفیزیولوژی دیابت به زبان ساده،اقدامات درمانی(تجویزانسولین،اندازه گیری قندخون وبرای دیابتی های نوع1 اندازه گیری کتون های ادرار،رژیم غذایی)،تشخیش،پیشگیری ودرمان عوارض حاددیابت (هیپوگلیسمی وهیپرگلیسمی)واطلاعات عملی(محل تهیه تجهیزات،مواقع ضروری برای تماس گرفتن باپزشک).اگرهنگام تشخیص دیابت،بیماردچارعوارض درازمدت دیابت باشد،بایدهمزمان آموزشهای لازم درباره رفتارهای محافظتی (مثل مراقبت ازپاهاوچشم ها)به بیمارداده شوند.

تداوم مراقبت:

برای پیگیری آموزش،بیماران سرپایی به مراکزآموزشی مراجعه می کنندوبرای بقیه بیماران پرستار بایدبرای مراقبت درمنزل همکاری کند.

این موضوع برای بیمارانی که نمی توانندبراحتی تشخیص دیابت رابپذیرند،بیمارانی که به علت محدودیت های جسمی توانایی یادگیری وانجام برنامه درمانی راندارندوبیمارانی که ازحمایت های خانوادگی واجتماعی برخوردارنمی باشند،اهمیت بیشتری پیدامی کند.

گاهی اوقات بسته به وضعیت مالی ومحدودیت های جسمی بیماران ارجاع آنهابه مراکزخدماتی محلی ومنابع حمایتی اجتماعی ضرورت می یابد.

پرستاربایداهمیت مراقبت دقیق ازخودومراجعه منظم به مراقبین بهداشتی جهت پیگیری درمان رابه بیمارگوشزدکند.

همچنین بیمارانی که به تازگی دیابت درآنهاتشخیص داده شده است اهمیت شرکت درسایر فعالیتهای ارتقاء بهداشت وغربالگری بهداشتی یادآوری گردد.

ارزشیابی:

پی آمدهای موردنظر:

پی آمدهای موردانتظارممکن است شامل مواردزیرباشد:

1 ـ تعادل آب والکترولیت هاحاصل می شود:

الف:تعادل بین دریافت وبرون ده مایعات برقرارشده است.

ب:علایم حیاتی بیمارطبیعی هستندوتاکیکاردی وهیپوتانسیون ارتوستاتیک بیماربرطرف شده است.

2 ـ تعادل متابولیکی بیماربدست آمده است:

الف:ازتغییرات شدیدقندخون(هیپوگلیسمی وهیپرگلیسمی) اجتناب میشود.

ب:حملات هیپوگلیسمی بسرعت برطرف می شوند.

ج:ازکاهش وزن بیشترجلوگیری می شودوبیماربه وزن مطلوب خوددست می یابد.

3 ـ مهارتهای ابقائی دیابت رابیان می کند:

الف:دیابت رابه عنوان شرایطی که باافزایش قندخون همراه است تعریف می کند.

ب:مقادیرطبیعی قندخون رابیان می کند.

پ:عواملی راکه باعث کاهش قندخون می شوندمی شناسد(مثل ورزش وانسولین).

ت:عواملی راکه باعث بالارفتن سطح قندخون می شوندمی شناسد(مثل غذا،عفونت وناخوشی).

ث:روشهای عمده درمانی راتوصیف می کند(ورزش،رژیم غذایی،کنترل،داروهاوآموزش).

ج:تکنیک های مناسب کشیدن انسولین وتزریق آن رانشان می دهد(درصورت لزوم روش مخلوط کردن دونوع انسولین).

چ:مقدار،زمان تزریق،اوج اثرومدت تأثیرانسولین رابیان می کند.

خ:روش تغییرمتناوب محل تزریق انسولین رابیان می کند.

د:مقدار،زمان،اوج اثرومدت تأثیرداروهای ضددیابتی خوراکی راتوضیح می دهد.

ذ:طبقه بندی گروههای غذایی رابیان می کند.

ر:بانحوه طبقه بندی وگروه های غذایی آشناست وبرنامه غذایی مناسب برای وعده های غذایی واصل مختصررابیان می کندوغذاهای مناسب راانتخاب می کندوبانحوه تعویض غذاهای جایگزین آشناست.

ز:روش صحیح کنترل قندخون شامل نحوه لانست زدن،تهیه قطره خون،آغشته کردن نوارمعرف به خون وخواندن نتیجه آزمایش وثبت آن رانشان می دهد.درصورت استفاده ازگلوکومتر،بیماربایدبانحوه تنظیم وپاک کردن دستگاه،تعویض باتری ها،علایم هشداردهنده دستگاه واستفاده ازمحلول های کنترل برای افزایش اعتباردستگاه آشناباشد.

ژ:بیمارروش صحیح دورانداختن سوزن پس ازانجام آزمون قندخون وتزریق انسولین رانشان می دهد(ریختن سوزن هاداخل قوطی پلاستیکی خالی مایعات سفیدکننده وضدعفونی کننده).

س:بیمارروش صحیح اندازه گیری کتون ادراررانشان می دهد.

برای بیماران  دیابتی نوع  1و زمان مناسب انجام این آزمون را بیان می کند.(مواقع بیماری، بالارفتن غیرمنتظره قندخون به بیش از dl/mg 300 ـ 250).

ش:مراکزارائه خدمات آموزشی به بیماران دیابتی سرپایی رامی شناسد.

گ:عوارض حاددیابت(هیپوگلیسمی وهیپرگلیسمی).

ک:علایم هیپوگلیسمی(لرزش لب هاوانگشتان،گرسنگی،کرختی وسوزش لبهاوانگشتان،ضعف، عدم تمرکز،تغییرات خلقی)وخطرات هیپوگلیسمی درمان نشده(تشنج واغماء)رابیان می کند. 

ق:روش درمان مناسب هیپوگلیسمی شامل 10تا15گرم کربوهیدرات ساده(3تا4قرص گلوکز، آبمیوه،2 تا3 قاشق چای خوری شکریا6تا10عددآب نبات)وبه دنبال آن خوردن غذای مختصرحاوی پروتئین وکربوهیدرات(نان وپنیریاشیر)یاوعده غذای معمولی رامی داند.

ف:علل احتمالی هیپوگلیسمی رامی داند(تزریق زیادانسولین،تأخیریاکاهش  دریافت غذا،افزایش فعالیت های جسمی)رفتارهای پیشگیرانه مثل کنترل دقیق قندخون به هنگام تغییربرنامه غذایی یاخوردن غذای مختصرقبل ازورزش رامی داند.

ع:اهمیت به همراه داشتن کارت شناسایی وبه همراه داشتن مقدارمختصری کربوهیدرات ساده رامی داند.

غ:علایم هیپرگلیسمی  بلندمدت(افزایش تشنگی ودفع ادرار) رابیان می کند.

ل:بیماراصول درمان روزناخوشی راتوضیح می دهد.

م:محل خریدونگهداری انسولین،سرنگ وتجهیزات اندازه گیری قندخون رامی شناسد.

ن:زمان مناسب برای تماس باپزشک رامی داند(مثل مواقع ناخوشی،افزایش بسیارشدیدو مکررقندخون ووجودزخم هایی که ترمیم نمی شوند)همچنین نام وشماره تلفنی راکه ازطریق آن طی 24 ساعت امکان تماس باپزشک یاسایرمراقبین بهداشتی فراهم شود،می داند.

4 – فقدان عوارض:

الف:سرعت وضربان قلب وصداهای تنفسی بیمارطبیعی هستند.

ب:فشارومیزان اتساع وریدهای ژوگولاردرحدطبیعی است.

پ:میزان قندخون وکتون ادراردرمحدوده طبیعی می باشند.

ت: هیچ علامتی از هیپوگلیسمی وهیپرگلیسمی وجودندارد.

ث:وضعیت ذهنی بیماربهترمی شودوعلامتی به نفع ادم مغزی دربیماروجودندارد.

ج:بیماراقدامات لازم برای پیشگیری ازعوارض راانجام می دهد.

عوارض حاددیابت:

کتواسیدوزیاکمای دیابتی:

کتواسیدوزیاکمای دیابتی دراثرفقدان یاکمبودشدیدانسولین ایجادمیشود.دراثرفقدان انسولین، متابولیسم کربوهیدراتها،چربی هاوپروتئین هامختل می شود.سه چهره مهم بالینی کتو اسیدوز دیابتی عبارتنداز:

هیپرگلیسمی

دهیدراتاسیون وازدست دادن الکترولیت ها

اسیدوز

تظاهرات بالینی:

هیپرگلیسمی باعث پرادراری وپرنوشی(افزایش تشنگی)می شود.علاوه براین،بعضی بیماران دچارتاری دید،خستگی وسردردمی شوند.درصورت کاهش شدیدحجم داخل عروقی،بیمارممکن است دچارهیپوتانسیون ارتوستاتیک شود(افت فشارخون سیستولیک20میلیمترجیوه بیشتردرحالت ایستاده).کاهش حجم داخل عروقی همچنین ممکن است به تنش واضح به همراه نبض تندوضعیف منجرمی شود.

کتوزواسیدوزکه ازخصوصیات اصلی کمای دیابتیک می باشند باعث بروزعلایم گوارشی ازقبیل بی اشتهایی،تهوع،استفراغ ودردشکم می شوند.دردویافته های بالینی درمعاینه شکم ممکن است بقدری شدیدباشندکه بابیماریهای حادشکمی(که نیازبه جراحی دارند)اشتباه شوند.به دلیل بالا رفتن میزان کتون هادربدن،هوای تنفسی بیمارممکن است بوی استون(بوی میوه)بدهد.علاوه براین بعضی ازبیماران دچارهیپرونتیلیشن(تنفس بسیارعمیق بدون زجرتنفسی) می شوند.این نوع تنفس(تنفس کاسمال)نشاندهنده تلاش بیماربرای کاهش اسیدوزومقابله باتجمع کتون هاست.

میزان هوشیاری ناشی از کتوز و اسیدوز دیابتی دربیماران مختلف، متفاوت است. بیماران بسته به اسمولاریته پلاسماممکن است هوشیار،خواب آلودیادرحالت اغماباشند.

تشخیص:

میزان قندخون بیماران از300 تا800 میلی گرم دردسی لیترفرق می کند.

کاهش بی کربنات(صفرتا15 میلی اکی والان درلیتر) وپایین آمدن PHخون (8/6 تا3/7)ازنشانه های

کتواسیدوزمی باشد.کاهش Pco2 نشاندهنده جبران تنفسی اسیدوزمتابولیک می باشد(تنفس کاسمال).تجمع اجسام کتونی راکه باعث تشدیداسیدوزمی شوندمی توان بااندازه گیری کتونهای خون وادرارشناسایی کرد.

سطح سرمی سدیم وپتاسیم،بسته به میزان اتلاف آب(کم آبی)ممکن است پایین،طبیعی یابالا باشد.درجریان کتواسیدوزیاکمای دیابتی،قسمت قابل توجهی ازالکترولیتهای بدن دفع می شوند،که صرف نظرازسطح پلاسمایی آنهابایدجایگزین شوند.

به همراه کم آبی،سطح سرمی کراتینین،BUN،هموگلوبین وهماتوکریت نیزممکن است افزایش یابد.دربیماران مبتلابه نارسایی زمینه ای کلیوی،پس ازجبران مایعات ازدست رفته،میزان BUN وکراتینین سرم همچنان بالاباقی می مانند.

درمان:

درمان علاوه برکنترل هیپرگلیسمی شامل اصلاح کم آبی،اتلاف الکترولیتهاواسیدوزمی باشد.

هیدراتاسیون:

جبران کم آبی برای تأمین خونرسانی بافتی لازم است.علاوه براین،جایگزینی مایعات باعث افزایش دفع گلوکزازطریق کلیه هامی شود.گاهی اوقات برای جایگزینی مایعات ازدست رفته به دلیل  پرادراری ،تنفس کاسمال،اسهال واستفراغ لازم است بیمار6 تا 10لیترمایع به صورت داخل وریدی دریافت کند.

ابتداسرم نمکی 9/0 درصدباسرعت بسیاربالا (5/0 تایک لیتردرساعت برای مدت 2تا 3ساعت تجویز

می شود. برای بیمارانی که مبتلابه هیپرتانسیون یاهیپرناترمی هستندیادرمعرض نارسایی احتقانی قلب قراردارندمی توان سرم نمکی هیپوتونیک (45/0 درصد) تجویزکرد.بعدازگذشت چندساعت اول،سرم نمکی 45/0 درصدبهترین سرم برای ادامه درمان است،به شرط آنکه فشارخون بیمارثابت باشدوسطح سرمی سدیم پایین نباشد.انفوزیون مایعات باسرعت متوسط تازیاد(200 تا500 میلی لیتردرساعت)ممکن است برای چندین ساعت ادامه یابد.پس ازرسیدن قند   خون به mg/dl 300یاکمترازسرم قندی برای بیماراستفاده می کنندتاازکاهش بیشترقندخون  جلوگیری شود.

وضعیت مایعات بدن بیماربه طورمرتب ازطریق بررسی علایم حیاتی(کنترل تغییرات ارتوستاتیک فشارخون وضربان قلب)،معاینه ریه هاوکنترل میزان دریافت وبرون ده مایعات ارزیابی شود.برون ده ادراری پس ازتجویزمایعات واصلاح کم آبی باتأخیرافزایش می یابد.درصورتی که افت شدیدفشارخون باتجویزمایعات داخل وریدی اصلاح نشودمی توان ازترکیبات افزاینده حجم پلاسمااستفاده کرد.بررسی بیماران ازنظرعلایم تجمع بیش ازحدمایعات بخصوص درافرادسالخورده بیماران دچاراختلال عملکرد کلیوی وآنهایی که درمعرض نارسایی احتقانی قلب قراردارند،بسیاراهمیت دارد.

جایگزینی الکترولیتها:

یون پتاسیم دردرمان کتواسیدوزیاکمای دیابتی اهمیت ویژه ای دارد.اگرچه درمراحل اولیه درمان،غلظت سرمی پتاسیم ممکن است پایین،طبیعی یاحتی بالاباشدولی بایدبه خاطرداشت که درجریان کتواسیدوزیاکمای دیابتی یون های پتاسیم ازفضای داخل سلولی به فضای خارج سلولی منتقل شده اندوذخایربدن مقادیرزیادی ازپتاسیم راازدست داده اند.علاوه براین،به هنگام درمان،غلظت پتاسیم(به دلیل بازگشت آن به داخل سلول)کاهش بیشتری پیدامی کند.بنابراین لازم است سطح سرمی پتاسیم به طورمرتب کنترل شود.

بعضی ازعوامل که باعث کاهش غلظت سرمی پتاسیم درجریان درمان می شوندعبارتنداز:

اصلاح کم آبی که باافزایش حجم پلاسما،باعث غلظت سرمی پتاسیم می شود.جبران مایعات ازدست رفته باعث افزایش دفع پتاسیم ازطریق ادرارنیزمی شوند.

تجویزانسولین باعث تسهیل ورودپتاسیم ازمایعات خارج سلولی به داخل سلول هامی شود.

برای جلوگیری ازآریتمی های ناشی ازهیپوکالمی،جایگزینی پتاسیم بایدبه موقع وبااحتیاط صورت گیرد.گاهی اوقات لازم است مقادیرزیادی پتاسیم حدود40 میلی اکی والان درساعت به مدت چندین ساعت به سرم دریافتی بیماراضافه شود.ازآنجاکه طی درمان سطح پتاسیم خارج سلولی کاهش می یابد،لازم است پتاسیم به بیمارتجویزشود،حتی اگرغلظت پلاسمایی آن طبیعی باشد.

طی 8 ساعت اول درمان لازم است نوارقلب بیماروسطح سرمی پتاسیم به طورمکرر(هر2 تا4 ساعت)ارزیابی شوند.تجویزپتاسیم تنهازمانی قطع می شودکه بیمارادرارنکندیادچارهیپرکالمی شود.

اسیدوز:

تجمع اجسام کتونی(اسیدها)دراثرتجزیه چربی هاعارض می شود.باتجویزانسولین که باعث مهارتجزیه چربی هاودرنتیجه توقف تولیداسیدهامی شودمی توان اسیدوزناشی ازکتواسیدوزیا کمای دیابتی رادرمان کرد.انسولین معمولاًبه صورت داخل وریدی وباسرعت کم وثابت(برای مثال 5 واحددرساعت)تجویزمی شود.قندخون بایدهرساعت اندازه گیری شود.پس ازکاهش قندخون ورسیدن آن به 300 ـ 250 میلی گرم دردسی لیتربرای جلوگیری از سقوط سریعترآن بایددکستروزبه سرم بیماراضافه شود.

مخلوطهای مختلفی ازانسولین رگولاربه صورت داخل وریدی مورداستفاده قرارمی گیرد.پرستاربایدسرعت انفوزیون انسولین درساعت رابه تعدادقطرات درواحدزمان تبدیل کند.برای مثال اگر100واحدانسولین رگولاربه500میلی لیترمحلول نمکی9/0درصداضافه شود،هرواحدانسولین معادل 5 میلی لیترخواهدبود.بنابراین انفوزیون انسولین باسرعت 5واحددرساعت،معادل 25 میلی لیتردرساعت خواهدبود.معمولاًانفوزیون انسولین به صورت جداگانه ازمایعاتی که برای اصلاح دهیدراتاسیون مصرف می شوند،صورت می گیرد،تادرصورت نیازبتوان سرعت ومحتوای مایعات راتغییرداد.    

تزریق داخل وریدی انسولین بایدبه طورمداوم وتازمان شروع تزریق زیرجلدی ادامه یابد.قطع مصرف انسولین ممکن است باعث تجمع اجسام کتونی وبدترشدن دیابت شود.درصورت کاهش غلظت قندخون ورسیدن آن به مقادیرطبیعی نبایدتزریق انسولین متوقف شود،بلکه بایدسرعت یاغلظت دکستروزتزریق شده راافزایش داد.معمولاًاصلاح قندخون قبل ازاصلاح اسیدوزصورت می گیرد.

بنابراین تجویزداخل وریدی انسولین بایدتازمان اصلاح بی کربنات سرم(رساندن به حداقل 15 تا18 میلی اکی والان درلیتر)وامکان تغذیه خوراکی بیمار(گاهی اوقات به مدت 12 تا24 ساعت) ادامه یابد.به طورکلی ازانفوزیون بی کربنات برای اصلاح اسیدوزناشی ازکتواسیدوزیاکمای دیابتی اجتناب می شود،زیرابی کربنات باعث کاهش ناگهانی پتاسیم می شودکه ممکن است برای بیمارکشنده باشد.

باتزریق مداوم انسولین معمولاًکتواسیدوزیاکمای دیابتی باموفقیت درمان می شود.

سندرم هیپراسمولارهیپرگلیسمیک غیرکتونی:

وضعیت خطرناکی است که باهیپرگلیسمی وهیپراسمولاریتی شدیدواختلال سطح هوشیاری همراه می باشد.دراین سندرم کتوزوجودنداردیابسیارجزئی است.نقص بیوشیمیایی اصلی سندرم هیپراسمولارهیپرگلیسمیک غیرکتونی،کمبودانسولین مؤثرمی باشد(مثل مقاومت نسبت به انسولین).هیپرگلیسمی مداوم این بیماران باعث دیورزشدیدودرنتیجه ازدست رفتن آب والکترولیت هامی شود.به منظورحفظ تعادل اسموتیک،آب ازفضای داخل سلولی به فضای خارج سلولی انتقال می یابد.به همراه گلوکوزوری وکم آبی،هیپرناترمی وافزایش اسمولاریته سرم نیزایجادمی شود.

تظاهرات بالینی:

بیماران مبتلابه سندرم هیپراسمولارهیپرگلیسمیک ممکن است بایکی ازعلایم افت فشارخون،تاکی کاردی،کم آبی واضح مخاطها،قوام ضعیف پوستی ونشانه های مختلف عصبی (مثل اختلال حسی،تشنج،فلج نیمه بدن)مراجعه کنند.

تشخیص:

بررسی های تشخیصی شامل اندازه گیری قندوالکترولیتهای خون، BUN،شمارش کامل سلولهای خون،اسمولاریته سرم وتجزیه گازهای خون شریانی می باشند.قندخون این بیماران معمولاًبین 600 تا1200 میلی گرم دردسی لیتراست ومیزان اسمولاریته سرم بالغ بر350 میلی اسمول به  ازای هرکیلوگرم وزن بدن می باشد.بررسی BUN والکترولیت هابه تشخیص شدت دهیدراتاسیون کمک می کند.

تغییرات وضعیت ذهنی،نقایص کانونی عصبی وتوهمات،علایم عصبی شایعی هستندکه به دنبال هیپراسمولالیتی شدیدودرنتیجه کم آبی مغزیدراین بیماران دیده می شود.افت وضعیتی فشار  خون نیزدراثرکم آبی ایجادمی شود.

 

درمان:

به طورکلی روش درمان سندرم هیپراسمولارهیپرگلیسمیک مشابه کتواسیدوزیاکمای دیابتی وشامل جایگزینی مایعات،اصلاح اختلالات الکترولیتی وتجویزانسولین می باشد.

کاهش قندخون (هیپوگلیسمی ):

هیپوگلیسمی به کاهش غلظت قندخون(غلظت کمتراز80میلیگرم دردسی لیتریاقندخون زیر90 میلی گرم دردسی لیترهمراه باعلائم مربوط به آن.)گفته می شود.افت قنددرافرادی که تحت درمان باانسولین یابرخی قرصهای خوراکی(مانندگلی بن کلامید ) هستندرخ می دهد.

علامتهای کاهش قندخون چیست؟

احساس گرسنگی بیش ازحد،لرزش اندامها،پوست مرطوب وعرق سرد،رنگ پریدگی،تپش قلب،ضعف وبیحالی،تاری دید،سرگیجه بی حسی وگزگز،مورموراطراف دهان،تشویش ونگرانی، تعریق شدید،گیجی،خواب آلودگی،واشکال در تکلم.قندخون پایین می تواندبطورکامل مغزرادراغماء فروببردوباعث مرگ شود.

بعضی افراد در هنگام خواب دچار هیپوگلیسمی می‌شوند.علائم هیپوگلیسمی شبانه عبارتنداز: خواب بدوکابوس دیدن وفریاد کشیدن،تعریق زیادوخیس شدن لباس ها،احساس خستگی وتحریک پذیری درهنگام بیدار شدن ازخواب.

البته درهنگام بروز اضطراب واسترس،دراثرترشح هورمون آدرنالین،علائمی شبیه به هیپوگلیسمی درفردبروزمی‌کندکه ممکن است اشتباهاًهیپوگلیسمی تشخیص داده شود،بنابراین بهترین راه تشخیص هیپوگلیسمی آزمایش قندخون است.

علل کاهش قندخون چیست؟

فراموش کردن یابه تأخیرانداختن ویاحذف غذاهای اصلی یامیان وعده های غذایی،مصرف وعده های غذایی که حجم کمی دارند.

تزریق زیادانسولین یامصرف بعضی ازداروهای کاهنده ی قندخون مانندسولفونیل اوره‌هاو MEGLITINIDES.داروهای دیگر،همچون ممانعت کننده‌های آلفاگلوکوزیداز،بی گوانیدهاو THIAZOLIDINEDIONESهم وقتی همراه بادیگرداروهامصرف شوندممکن است باعث هیپوگلیسمی شوند.افزایش فعالیت فیزیکی یاانجام ورزش که همراه بامصرف غذاهای اضافی یا کاهش میزان انسولین نباشد.تابش گرما،تهوع واستفراغ.

کاهش قندخون چگونه درمان می شود؟

درمواردی که هیپوگلیسمی دراثرمصرف انسولین ایجاد شده باشد،مصرف 10گرم گلوکز خوراکی، قندخون را درطی 30دقیقه تقریباً 40میلی گرم دردسی لیتربالامی‌بردومصرف 20گرم گلوکزدر طی 45دقیقه قندخون را 60 میلی گرم دردسی لیتربالامی‌برد.

درموقع بروزهیپوگلیسمی،وقتی که آزمایش قندخون70میلی گرم دردسی لیتروکمتررانشان می‌دهد،توصیه می‌شودکه فردحداقل 15 گرم کربوهیدرات مصرف کند.بدین منظور ک شخص دیابتی بایدهمیشه این مقدار کربوهیدرات راهمراه باخودداشته باشدکه این مقدار معادل است بایکی ازموادغذایی زیر:

- 3-2 قرص گلوکز

- نصف لیوان یا 120 سی سی آب میوه یادیگرمایعات شیرین

- سه قطعه آب نبات

- دوحبه قند

- 1 لیوان شیر یا 240 سی سی

- 6-5 تکه بیسکوییت

- 2-1 قاشق چای خوری شکریا عسل

برای بالابردن سریع قندخون بایدیکی ازموادقندی سریع الاثر مانندمواردبالارامصرف کرد:میزان نیازهرفرددرمصرف موادفوق بافرددیگرمتفاوت است.مصرف شکلات یابیسکویت زیادمناسب نیست چون این غذاهاحاوی چربی فراوان هستندکه باعث دیرجذب شدن قندخون موجوددرآن‌ها می‌شود. نکته قابل ذکردیگررعایت تعادل درمصرف غذاهای شیرین هنگام هیپوگلیسمی است زیرامصرف بیش ازحدوپشت سرهم این غذاها باعث بالارفتن قندخون می‌شود.بهترین کاراین است که مقدار مناسبی ازاین غذاها(5-4 حبه قندویایک لیوان آب میوه یانوشابه)خورده شودو15دقیقه بعدازصرف کربوهیدرات قندخون بایددوباره چک شود.اگرپس ازگذشت 15 دقیقه هنوزعلائم هیپوگلیسمی باقی مانده بودهمین تعداددوباره مصرف شود.تازمانی که قندخون حداقل به 70میلی گرم دردسی لیتر برسد،بایداین کارتکرارشود.

بایدهمیشه یک ماده قندی سریع الاثرراهمراه خودداشته باشید.

نکته مهم دردرمان افت قنداین است که پس ازمصرف موادقندی سریع الاثربایدیکی ازموادطولانی اثرزیررانیزمصرف کنیدتادوباره دچارحالت افت قندنشوید:یک ساندویچ نان وپنیر،یک لیوان شیرویک قطعه بیسکویت،یک عددمیوه،یک وعده غذای کامل(درصورتی که زمان مصرف وعده اصلی غذاست).  

بهتراست اگریک ساعت به زمان صرف غذا وقت باقی است،یک میان وعده ی کوچک خورده شود.

احتیاطات:

بهتراست همواره کارت هویت دیابتیهاراهمراه خودداشته باشیدتادرصورتی که دچاربی هوشی شدیددیگران ازمشکل شمابااطلاع شوند.

به منظورپیشگیری ازافت قندخون غذاهای اصلی ومیان وعده های غذایی رابه طورمرتب مصرف کنید.

افزایش قندخون(هیپرگلیسمی):

هیپرگلیسمی به افزایش بیش ازحدغلظت قندخون گفته می شود.

افزایش طولانی مدت قندخون سبب پیدایش عوارض مزمن(آسیب چشم هاکلیه هاو...)درفرد دیابتی می گردد.بنابراین شمابه عنوان یک فرددیابتی لازم است که قندخون خودرادرمحدوده  طبیعی نگه دارید.

علتهای افزایش قندخون چیست؟

علامتهای افزایش قندخون معمولاًزمانی پدیدمی آیندکه قندخون فرددیابتی به بالای 200 میلیگرم دردسی لیتر برسد.

برخی ازاین علامتهاعبارتنداز:تشنگی شدید،افزایش حجم وتعداددفعات ادرار،کاهش وزن،اشتهای بیش ازحدمعمول.

علل افزایش قندخون چیست؟

افزایش مصرف غذا،ناکافی بودن انسولین یاقرصهای خوراکی پایین آورنده قندخون،عفونت یا تنشهای عصبی،کاهش فعالیتهای بدنی وورزشی.

افزایش قندخون چگونه درمان می شود؟

سعی کنیدمایعات بدون شیرینی به مقدارزیادمصرف کنیدوپس ازاندازه گیری قندخون باپزشک خود مشورت نمایید.

باکنترل صحیح قندخون می توان ازعوارض حادومزمن بیماری دیابت پیشگیری نمود.

عوارض دیررس دیابت:

در مواردی که دیابت کنترل نشودعوارض دیررس ظاهر می‌شود که مهمترین آنهاعبارتنداز:

مسئله ی مهم عوارض جانبی این بیماری است که شامل اختلالات چشم،کلیه هاومغزمی باشد.

عوارض چشمی در بیماران دیابتی چیست؟

بایدآگاهی کامل به بیماران دیابتی داده شودکه اگر بیماری خودراخوب کنترل نکنندوتحت نظرچشم پزشک قرارنگیرند،ممکن است عواقب وخیم وحتی کوری داشته باشند.

ازمهم ترین عوارض،تشکیل عروق غیرطبیعی درچشم است که گاهی خونریزی می‌ کندوباعث کورشدن بیمارمی گردد.

گاهی عوارضی روی نقطه ی زرد(ماکولا)چشم ایجاد می‌ کند.گاهی تورم ماکولا که دردیابت نوع 2 ایجاد می ‌شود،باعث کاهش دیدمی‌ گردد.

این عوارض می ‌توانندطی دوران بیماری ایجاد شوند،امامهم این است که قابل درمان هستندوبا لیزرمی‌ توان عروق غیر طبیعی راازبین بردوازخونریزی آنهاجلوگیری کرد.

عوارض چشمی در دیابت نوع1 شدیدتراست یا نوع2؟

این عوارض درتمام دیابتی‌ها ممکن است ایجاد شود،امادرنوع 2 ابتدا عوارض کم است(به خصوص در چشم) و به همین دلیل بیمارسال‌ها متوجه آن نمی شود.

امادرنوع 1به علت عوارض عمومی که ایجاد می ‌شود،بیمارفورا متوجه می‌ گرددودرمان را شروع می ‌نماید.

عوارض چشمی دیابت نوع 2 ازنوع تورم ماکولا(نقطه زرد)است ودرنوع 1 که دربچه‌هااکثراظهورپیدا پیدا می‌ کند،بیشتررتینوپاتی می ‌باشد.

رتینو پاتی دیابتی

آسیب شبکیه چشم دراثربیماری دیابت طول کشیده رارتینوپاتی دیابتی گویند.

دیابت شایع ترین بیمارى غدددرون ریزبدن است که عوارض درازمدت آن به صورت درگیرى چشمى، کلیوى،اعصاب وعروق خونى بروزمى کند.پیش ازکشف انسولین درسال،1922بیشتربیماران دیابتیک قبل ازآنکه به مرحله ی درگیرى چشمى برسند،فوت مى کردند.درسال 1930 درایالات متحده یک درصدنابینایى ها،ناشى ازدیابت بوده که این رقم درسال 1960، 15درصدافزایش پیدا مى کند.گرچه علت نابینایى دربیماران دیابتى شامل آب سیاه(گلوکوم)،آب مرواریدوبیمارى هاى عصبى چشمى است ولى 84 درصدنابینایى هامربوط به رتینوپاتى دیابتى(اختلال شبکیه)است.

ازآنجاکه 25 درصدمواردنابینایى مربوط به مبتلایان به دیابت است رتینوپاتى ازدرجه ی اهمیت بیشترى برخوردار است وبایستى مبتلایان بیش ازگذشته به سلامت چشم خودرسیدگى کنند.

رتینوپاتى دیابتى یکى ازچهار علت شایع نابینایى است که درگروه سنى 20 تا 60 سال اتفاق مى افتد.در 25 درصدافراددیابتى یکى ازاشکال رتینوپاتى وجود دارد.در 5 درصدمواردفرم شدیدآن دیده مى شود.باوجوداین که بعضى ازبیماران حتى پس از گذشت 30 سال ازبیمارى دچاررتینوپاتى نمى شوندولى نهایتاًدر85درصدآنهااین عارضه پیشرفت مى کند.به طورکلى سالانه حدود2 درصدازافراددیابتى و6درصدازمبتلایان به رتینوپاتى دیابتى نابیناخواهندشد.

علل و عوامل خطرساز:

شبکیه داخلی ترین لایه چشم بوده که امواج نورانی رابه پیام های عصبی تبدیل می کندوبه سوی مغزمی فرستد.

آسیب شبکیه باعث کاهش بینایی وکوری می شود.

آسیب شبکیه دراثردیابت درکشورهای پیشرفته شایعترین علت کوری محسوب می شود.

سن بیماربه هنگام تشخیص بیماری دیابت ومدت زمانی که دچاربیماری است بربوجودآمدن آسیب شبکیه وشدت آن اثردارد.

هرچه طول بیماری دیابت بیشترباشداحتمال آسیب به شبکیه بیشتروشدت آن زیادترمی شود. ۱۰۰٪بیماران دیابتی نوع ۱ و ۷۵٪مبتلایان دیابت نوع ۲بعداز ۲۰ سال ازآغاز بیماری دیابت دچارآسیب شبکیه خواهند شد.

کنترل قندخون اثربسیارمهمی دربه تعویق انداختن آسیب شبکیه دارد.

کسانیکه قندخونشان رابه دقت کنترل می کنندبسیاردیرترازآنهاکه قندهای خون غیرطبیعی دارنددچارآسیب چشمی ناشی از دیابت می شوند.

عوامل موثردربروزرتینوپاتى دیابتى

1 - میزان قندخون:

مطالعات نشان مى دهدکنترل نامناسب قندخون یکى ازعوامل مؤثردربروزاین عارضه است.

2 - تیپ دیابت:

تعدادمبتلایان به دیابت نوع 1(وابسته به انسولین)کمترازبیماران مبتلابه دیابت نوع 2 است ولى عوارض چشمى درآنها شدیدترو شایع تر است.

3 - سن و طول دوره بیمارى:

شیوع انواع رتینوپاتى دیابتى درهردو نوع دیابت بابالارفتن سن وطول دوره ی بیمارى افزایش مى یابد.

4 - باردارى:

حاملگى میزان بروزرتینوپاتى رادرمبتلایان به دیابت افزایش مى دهد.

5- هیپرتانسیون:

افزایش فشار خون در 22 درصدمبتلایان به دیابت نوع 1 و در 57درصدمبتلایان به دیابت نوع 2 دیده مى شود.افزایش فشارخون درمبتلایان به دیابت باپیشرفت رتینوپاتى وتورم لکه ی زرددرارتباط است.

6 - بالابودن سطح ترى گلیسیریدهاولیپیدها.

7 - بیمارى کلیوى:

دفع پروتئین ادرارى وپیشرفت بیمارى کلیوى باافزایش شانس رتینوپاتى همراه است.

8- ژنتیک.

علاوه برمواردفوق افزایش منیزیم خون،استعمال سیگار،چاقى ورنگ پوست وجنس دربروزرتینوپاتى دیابتى نقش مهمى ایفا مى کند.

براساس مطالعات جدیدبروز نابینایى درسیاهان 20درصدبیشترازسفیدپوستان ودرزنان 24درصد بیشترازمردان است.

بیماری دیابت چگونه باعث آسیب به شبکیه و کاهش بینایی و یاکوری می شود ؟

دراثربیماری دیابت،عروق آسیب می بینند.آسیب عروقی درهرجایی می تواندرخ دهد.آسیب عروق دراندام درپدید آمدن زخم های پای افراددیابتی شریک جرم است.

آسیب عروق درعضله قلب بابیماری ایسکمی قلبی وسکته های قلبی مرتبط است  آسیب عروق درشبکیه چشم مسئول تغییرات بینایی است.

درمراحل اولیه آسیب شبکیه دراثردیابت،عروق خونی شبکیه ضخیم وتنگ وپیچ خورده می شوند.همچنین ازدیواره آنها پلاسما نشت می کند که باعث تاری دیدمی شود.

درمراحل پیشرفته تر بیماری،دراثربرآورده نشدن نیازهای غذایی و اکسیژن سلول های بینایی درشبکیه رگسازی درشبکیه شروع می شود.

رگ های جدید بسیار شکننده بوده،دردرون چشم خونریزی می کنند، باعث کندگی شبکیه می شوند ودرنهایت آسیب جدی به بینایی و کوری راباعث می شوند.

علائم و نشانه ها

کاهش حدت بینایی و تاری دید

نقطه های شناوردرمیدان بینایی

بعضی مبتلایان تاهنگام عارضه دارشدن بیماری مثلاً خونریزی درون شبکیه هیچ علامت هشداردهنده ندارند.

درمان :

کنترل دیابت وپرفشاری خون تنهاراههای پیشگیری ازآسیب چشمی در بیماری دیابت است.البته بایدتوجه داشت چنین درمانی ازپیشرفت آسیب به بینایی جلوگیری می کنداما جلوی آسیبهای قبلی رانمی گیرد.

بسیاری ازمبتلایان به دیابت نیازمنددرمان بالیزرخواهند شد.

توسط لیزرعروق نشت کننده بسته وعروق شکننده ازبین برده می شوند.

درصورت خونریزی بدرون چشم(درون زجاجیه)کندگی شبکیه نیازبه عمل جراحی ویترکتومی خواهد بود.

بهتر است بدانید

عوارض چشمی بیماری دیابت

تاری دید

گلوکوم(آب سیاه)

کندگی شبکیه

کوری

راههای دیگر برای کاهش خطر ابتلا به بیماریهای چشم ناشی از دیابت

سطح قندخون خودراتاحدممکن درحدنرمال نگهدارید.

فشارخون خودراکنترل کنید.

میزان کلسترول خون خودراپایین نگهدارید.

سیگارنکشید.

وزن خودرادرحدمتعادل نگهدارید.

بطور منظم ورزش کنید.

توصیه هاى ضرورى به مبتلایان به دیابت

1 - بیمارانى که به دیابت وابسته به انسولین مبتلا هستندبایستى هر 5 سال یک بارتحت معاینات چشمى قراربگیرند.

2 ـ براى بیمارانى که به دیابت نوع 2 مبتلا هستندچکاپ سالیانه ضرورى است این

معاینه سالیانه،دربیماران دیابتی نوع ۱ ، ۵ سال بعدازتشخیص بیماری بایدشروع شود.

ضمن اینکه کنترل فشارخون هر شش ماه یک بارنیزبسیار توصیه مى شود.

3- مبتلایان به رتینوپاتى دیابتی نیزبایدهر 3، 4 ماه یک باربه پزشک متخصص مراجعه کنند.

4 - زنان باردارمبتلا به دیابت نوع 1 بایستى تا 3 ماهه اول حاملگى هرماه وپس ازآن هر سه ماه یک بارتحت معاینات چشمى قرار بگیرند.به طورکلى زنان دیابتیک که قصد باردارشدن دارندبایدابتدا موردمعاینه چشم پزشک قراربگیرندوسپس اقدام نمایند.

درمان‌ عوارض چشمی دردیابت

اولین درمان،درمان آرگون لیزری بودکه سال 1969درآلمان شروع شد.دراین نوع درمان ازاشعه ی زنون استفاده می‌ شدکه نوری مثل نورخورشیدراروی چشم متمرکزمی‌ کرد.ازاین وسیله درجنگ استفاده می‌ شدوبرای چشم پزشکی نیزکاربردداشت.بااین روش درمانی مقدارزیادی ازشبکیه ی چشم راازبین می‌بردندتاقسمت‌های دیگرشبکیه بهترتغذیه شوند.بنیان گذارآن فردی آلمانی بود.اوبه این فکرافتادکه مقدارزیادی ازشبکیه راازبین ببرد.اوابتدابیماررادرمعرض نورخورشیدقرارمی ‌‌دادوبامنشورهای مختلف،نورراروی شبکیه ی آنهامی‌ تابانیدوشبکیه رامی ‌سوزاند.     

بعدازآن لیزرهای مختلف(به خصوص در آمریکا)ساخته شد.

ازلیزرآرگون آبی وسبزوقرمزولیزر‌های مختلف برای درمان‌های مختلف درون

چشمی استفاده شد،به خصوص لیزرآرگون آبی که بابررسی‌های مختلف

ثابت شدکه درجلوگیری از کاهش دیدچشم مؤثراست.

بعدهادیدندآرگون تخریب کننده است ولایه‌های شبکیه راازبین می ‌بردودرنتیجه

لیزرهای قرمزوسبز ایجادشدکه باازبین بردن شبکیه،عروق راازبین می ‌بردند.

این عروق به علت ترشح ماده ی آنژیوژنی تشکیل می‌ شوند.

لذازمانی که شبکیه راازبین ببریم،این ماده کمترترشح می گرددودرنتیجه عروق

جدیدهم تشکیل نمی ‌شود.

همچنین لیزرهای دیگری که برای تورم ماکولا(نقطه زرد)استفاده می ‌کنیم،برای بهبوددیدچشم کاربرددارد.

درطول زمان تکنیک‌های جراحی مختلفی ایجاد شد،زیراازعوارض مهم بیماری،جداشدن شبکیه می‌ باشد.ازاین تکنیک هامی ‌توان به جراحی‌های پیشرفته ولیزراشاره کردکه طی بیهوشی، دستگاه‌های لیزررا که مثل آندوسکوپ است،درچشم بیمارواردمی ‌کنندونقاط موردنظررامی‌ سوزاند.

درحال حاضردرمان‌هاپیشرفته ‌ترشده است.موادی مثل کورتون‌های مختلف(تریامسینولون)درون  چشم تزریق می ‌شودکه باعث کاهش تورم خواهدشد.

روش‌های درمانی جدیدی نیزامروزه استفاده می ‌شودکه بر روی سلول‌های آندوتلیوم عروق و متابولیسم درون چشمی اثرگذاشته ودرنهایت سبب کاهش عوارض چشمی می ‌شود.

مراجعه ودرمان به موقع باعث جلوگیری ازکوری فردمی‌ شود.ولی متاسفانه مردم این مشکل را جدی نمی‌ گیرندتااینکه دیدشان راازدست می ‌دهند.

یک فرددیابتی هرچندوقت یک باربایدبه چشم پزشک مراجعه کند؟

کودکان دیابتی از 12 سالگی بایدجهت معاینه،به چشم پزشک مراجعه کنند،امادربزرگسالان با شروع عارضه،هر 6 ماه یک بارمراجعه به چشم پزشک لازم است.

البته بعضی افراد لازم است هر 3 هفته یک باروبعضی دیرتر مراجعه کنندکه این فاصله ی زمانی را پزشک معالج مشخص می کند.

امادرمجموع هر6ماه یک بار(به خصوص درنوع 2 که نمی ‌دانندشروع بیماری ازچه زمانی است) معاینه ی چشم ضروری است.

آیادرصورت ایجاد عوارض،با پیشرفت‌هایی که شده،امکان درمان آن وجود داردیانه؟

بله.وقتی چشم خونریزی می ‌کند،می‌ توانیم بادستگاهی که مثل ساکشن است،زجاجیه راپاک کنیم وخون رابیرون بکشیم وبعدبه وسیله ی لیزر،عروقی را که باعث خونریزی می ‌شود،از بین ببریم.

بنابراین زمانی که چشم خونریزی می‌ کند،قابل درمان است،امابهتر است قبل ازایجادعوارضی به درمان آن پرداخت.

آیابیماران دیابتی بعداز عمل‌های جراحی،نیازی به محدودیت‌های حرکتی دارند؟

درحال حاضربیشترعمل‌های جراحی چشم سرپایی انجام می شوند،مگر بعضی فرم‌های خاص، مثل کنده شدن شبکیه که دراین حالت،درون چشم گازقرارداده می‌ شودوبیمارناچاراست استراحت کندتاگازبه قسمت پارگی چشم فشارآوردوجوش بخورد.

نفروپاتی دیابتی یابیماری کلیوی ثانوی:

مشکل کلیوی افراددیابتی بیشتربه دلیل اختلال درکارکردگلومرولهاکه درواقع محل تصفیه خون هستندایجادمی گردد.درمراحل ابتدایی بیماری،پروتئین درادرارظاهرمی شودکه باتشخیص زودرس دراین مرحله می توان ازبدترشدن بیماری جلوگیری کرد.

درمرحله بعدی کلیه هاتوان دفع موادزائد(مانندکراتینین واوره)ازخون راازدست می دهند.

دربیشترمبتلایان به دیابت نوع1،نشانه های گرفتاری کلیه 15تا20 سال بعدمشاهده می شود. شیوع نارسایی کلیه دردیابت نوع2 کمتراست ولی باسرعت بیشترومعمولاًدرمدت 10 سال بروزمی  کند.

بایدبه خاطرداشته باشیدکه فشارخون بالاعامل اصلی درپیدایش بیماریهای کلیوی درمبتلایان به دیابت است.

همچنین سابقه خانوادگی فشارخون بالادرفرددیابتی احتمال ابتلا به بیماریهای کلیوی رازیادترمی کند.

فشارخون بالامعمولاًبالاتراز90/140میلی مترجیوه گفته می شود. دراین رابطه اگرفردمبتلا به فشارخونبالاداروهای ضدفشارخون راطبق نظرپزشک معالج به طورمرتب مصرف کند،می توانداز ایجادیاپیشرفت بیماریهای کلیوی جلوگیری نماید.

همچنین رعایت یک رژیم غذایی باپروتئین کم دردیابتی های مبتلابه مشکلات کلیوی مفیداست.

برای حفظ کلیه هایتان مراقب قندخون وفشارخون باشید.

بنابراین مشکلات کلیوی دردیابت نیزماننددیگرعوارض مزمن آن،قابل پیشگیری یاحداقل به تأخیر  انداختن است.

مهمترین نکته برای پیشگیری ازپیدایش عوارض دیابت این است که قندخون رادرمحدوده طبیعی (110 ـ 70میلی گرم دردسی لیتر)نگه داریدونکات زیرراهمواره به خاطربسپارید:

اگرهریک ازعلامتهای زیرکه نشانه عفونت کلیه یامثانه هستنددرشمابروزکرد،به پزشک خوداطلاع دهید:

  • کمردرد
  • سوزش ادرار
  • تکررادرار

 

  • ناتوانی دردفع ادرارعلی رغم وجوداحساس مربوطه
  • ادرارکدریاخونی

فشارخون خودرامرتب کنترل کنیدودرصورت بالابودن آن به پزشک مراجعه نمایید.فشارخون بیمارباید زیر 130روی 80میلی‌مترجیوه باشد.

تحقیقات جدیدنشان داده‌اندکه اهمیت کنترل فشارخون بالادرافراددیابتی به منظورپیشگیری از عوارض دیابت به اندازه اهمیت کنترل قندخون است.به همین خاطردیابتی‌هابایدفشارخون خودرابه دقت کنترل کنند.

اگرمبتلابه فشارخون هستید:

نمک کم مصرف کنید.

موقع طبخ غذانمک اضافه نکنید.

ازمصرف غذاهای خیلی شورنظیرچیپس سیب زمینی ترشی و ...پرهیزکنید.

وزن خودرادرحدمطلوب نگه دارید.

مصرف گوشت قرمز،ماهی،پنیرودیگرغذاهای پروتئینی رامحدودسازید.

غلظت قندخون خودرامرتب کنترل کنید.

سیگارنکشید.به خاطرداشته باشیدکه کشیدن سیگارباعث تشدیدمشکلات کلیوی خواهدشد.

درصورت امکان هموگلوبین گلیکوزیله خودرااندازه گیری کنید.این آزمایش وضعیت کنترل قندخونتان رادر1تا3 ماه گذشته نشان می دهد.

بابرنامه غذایی صحیح،ورزش مداوم ومصرف منظم داروهای تجویزشده،به کنترل قندخون خودکمک کنید.

سالانه برای بررسی کارکردکلیه هایتان به پزشک متخصص مراجعه کنید.

اعضای گروه دیابت می تواننددرکاهش خطرآسیب به کلیه هابه شماکمک کنند.

راهنمای مراقبت ازپاهادرافراددیابتی:

دیابت یابیماری قندهمان طورکه ازنامش برمی آید،به دلیل افزایش بیش ازحدقندخون رخ می دهد. اهمیت آن ازاین نظراست که بیماری قندتامدت هابدون علامت باقی می ماندوطی این مدت می تواندبه اعضاو سیستم های مختلف بدن آسیب بزند.یکی ازمشکلات شایع و گاه خطرناک درپیشرفت این بیماری،صدمات واردشده به اندامهای تحتانی به خصوص قسمتهای انتهایی آن،مثل کف پاوانگشتان پااست.  

یکی ازنکات مهم دربرنامه کلی درمان دیابت،توجه شایسته به پاهاست.)دراین بحث منظورازپا،آن قسمت ازاندام است که ازقوزک‌هابه پایین قرار گرفته،یعنی فقط همان قسمتی که واردکفش می‌شود).

اصولاًپاهاشایدبه دلیل دوری ازمرکز بدن،ازنقاط محروم اندام به شمارمی‌روندوبه ‌رغم وظیفة خطیرو بی‌نهایت مهمی که به عهده دارندنسبت به اعضای دیگرازتوجه وعنایت کمترصاحب خود برخوردارند.درحالی که دست‌ها روزی چندبارشسته و ناخن‌های آن به محض بلندشدن،کوتاه و مرتب می‌شوندولی درموردپاچنین دقت ووسواسی وجودندارد.درافراددیابتی،دومشکل خطرآفرین ناشی ازدیابت دربدن به وجود می‌آیدکه درافراد معمولی دیده نمی‌شودوبه همین دلیل است که درافراددیابتی،نگهداری وتوجه درست به پاهاوبهداشت آن درمقایسه باپاهای افرادمعمولی، بی‌نهایت مهم‌تراست.

اولین مشکل،تغییراتی است که به تدریج درخون‌ رسانی پاهاایجادمی شود.خون رسانی اعضای بدن توسط سرخرگ‌هاصورت می‌گیردکه ازقلب سرچشمه گرفته وبه تدریج با شاخه،شاخه شدن، شبکة گسترده‌ای ایجادمی‌کنندکه خون‌رسانی تمام اندام‌هاو افت‌هاودرنتیجه،سلولهای بدن رابه عهده دارد.مانندیک شبکه آبیاری دریک مزرعه،لازمة رسیدن آب به نقاط دورازپمپ ومحیطی (مانندمحل پاهانسبت به قلب) وجودیک سیستم لوله‌کشی سالم وبدون عیب وگرفتگی است.

درانسان باافزایش سن،سرخرگ‌هانیزدچارعوارض سالخوردگی می‌شوندوعلاوه براین که نرمی ونرمی وقابلیت انعطاف فوق‌العاده‌ خودرابه تدریج ازدست می‌دهند،درجدارشان نیزتغییراتی ایجاد می‌شودوبارسوب کلسترول ومواددیگر،جدارة داخلی آن‌هابه تدریج تنگ‌تر می‌شوندوباتنگ شدن مجراواضح است که مقدارکم‌تری خون می‌تواندازآن‌هاعبور کند.این پدیده که تصلب الشرائینویا ”آترواسکلروزنامیده می‌شودباایجادگرفتگی دررگ‌های قلب سبب بروزسکتة قلبی وعوارض وخیم آن،دررگ‌های مغز سبب سکته مغزی می‌شود.

سرخرگ‌های اندام‌ها،به ویژه اندام‌های تحتانی وپاهانیزازاین آسیب درامان نیستندوغالباًبیش از سایرعروق دچارگرفتگی ودرنتیجه،مشکلات خون‌رسانی می‌شوند.

متأسفانه،بیماری آترواسکلروزدرافراددیابتی هم زودترازموقع بروزمی‌کندوهم شتاب وپیشرفت بیشتری دارد.اضافه براین درافراددیابتی سرخرگ‌های کوچک‌ترومحیطی‌ترکه امکان عمل جراحی ترمیمی ودسترسی به آن‌هابسیارکمتر است،بیشترازهمه آسیب می‌بینند.

بنابراین   یکی ازمسائل خطرآفرین دربیماران مبتلا به دیابت،ایجاداختلال درخونرسانی  به پاهاوانگشتان پاست.لذا هرضایعه‌ای،حتی یک زخم ویاخراش کوچک نیزممکن است جوش نخورده و تبدیل به یک مشکل خطرناک شود.

مسئله دوم،تأثیردیابت براعصاب محیطی است که اصطلاحاً ((نوروپاتی)) نامیده می‌شود.اعصاب حسی پاهابه تدریج دقت وظرافت خودرادرانتقال تحریکات وارده به قشرمغزاز دست می‌دهندو رفته  رفته ازحس پاها کاسته می‌شودوپوست اندام،به یک بی حسی فزاینده دچارمی‌شود.به دلیل همین نوروپاتی است که افراددیابتی ازاختلالات حسی مشقت‌باری مثل سوزش پاهاویااحساس سرماومورمور شدن،به خصوص هنگام شب،رنج می‌برند.دریک فرد معمولی اگر قسمتی ازکفش سبب فشار روی انگشتان شود،دردشدیدایجاد کرده وفردرا مجبور می‌کندکفش خودراعوض کند ولی فرددیابتی به دلیل فقدان حس،دردی احساس نمی‌کندوباادامه راه رفتن،پازخم می‌شودویا تاول می‌زند.حتی اگرجسم خارجی ویا ریگ کوچکی درکفش باشد،حس نمی‌شودوراه رفتن باآن به پوست نقطه‌ای ازکف پاآسیب رسانده وسبب بروززخم می‌شود.

جوش خوردن یک زخم نیازبه گردش خون مناسب وطبیعی داردولی چنانچه گفته شد،علاوه بر اختلال حسی،گردش خون پانیزدرافراددیابتی دچاراختلال است.لذازخم ایجادشده به جای جوش خوردن وازبین رفتن،به تدریج بزرگ‌ترمی‌شود.

متأسفانه عامل نامطلوب دیگری نیز در اینجا به تابلوی فوق اضافه می شود که آن، دفاع ناقص بدن فرد دیابتی در مقابل هجوم میکروب‌ها و عفونت است. میکروب‌های بسیار موذی و مخرب، با سوءاستفاده از این موقعیت به سرعت در زخم پا جمع شده و به فعالیت می‌پردازند و با تخریب بافت‌ها و ایجاد عفونت شدید و پیش‌رونده وضع خطرناکی به وجود می‌آورند که در صورت عدم درمان مناسب و به موقع، نه تنها پا بلکه جان فرد دیابتی را در معرض خطر نابودی قرار می‌دهد. نکتة قابل ذکر این است که، مشکلات پا یعنی ”نوروپاتی و انسداد عروق چندان مرتبط با شدت دیابت نیستند. بعضی بیماران که از سال‌ها قبل دچار دیابت بوده و مقادیر زیاد انسولین مصرف می‌کنند، از عوارض پا مصون می‌مانند در حالی که سایر افراد دیابتی، با وجود زمان کوتاهی که از ابتلای آ‌ن‌ها می‌گذرد، دچار عوارض وخیم پا می‌شوند. برای شناخت اهمیت و دامنة مشکلات مربوط به پا در افراد دیابتی توجه به این نکته لازم است که بروز گانگرن در مردان دیابتی 50 برابر و در زنان دیابتی 70 برابر مردم عادی است.

بسیاری ازمسائل ومشکلات مربوط به پاهابادقت وتوجه لازم و نگهداری درست پاهاقابل پیشگیری است وبرای این کارلازم است افراددیابتی به این نکات زیرتوجه نمایند:

آنچه بایدانجام دهید:

1) روزانه پاهای خودراازنظروجودتاول،بریدگی،خراشیدگی یاضایعات بین انگشتان بررسی نمایید.

استفاده ازآینه دردیدن کف پاوپاشنه کمک می کند.

درصورت بروزپینه درانگشتان ویاکف پاحتماًبه پزشک متخصص مراجعه کنید.

در صورت مشاهدة تاول و یا هر نوع زخمی در پا، حتماً در اولین فرصت و بدون تأخیر به پزشک خود مراجعه کنید.

اگردرپای خودبه طورمداوم احساس دردمی کنید،اطمینان داشته باشیدکه مشکلی وجوددارد.درد مداوم هرگزطبیعی تلقی نمی شود.

2) پاهای خودراهرروزبشوییدوخصوصابین انگشتان رابه دقت خشک نمایید.بهداشت وحفظ تمیزی پاهابسیارمهم است،(درصورت لزوم باآب وصابون مانندسایرنقاط بدن درموقع دوش گرفتن).توجه به چین بین”انگشتان و کف پابسیارمهم است.

3) قبل ازشستشوی پاهادرجه حرارت آب راباآرنج یادماسنج بررسی کنید.

4) درصورت وجوداختلال دید،یکی ازاعضای خانواده یایک دوست روزانه پاهایتان رامشاهده نماید.

5) خارش مداوم پا علامتی از عفونت قارچی یا خشکی بیش ازحدپوست است که هر دوی اینها می توانندشرایط رابرای عفونت و زخم مهیا کنند،پس نیازبه رسیدگی پزشکی دارند.

درصورت خشکی پوست پاها،پس ازشستشووخشک کردن، ازکرم یاروغن نرم کننده استفاده کنید  ولی آنهارابین انگشتان نمالید.

6) جورابهای مناسب کتانی یانخی بپوشیدوروزانه آنهاراتعویض کنید.ازپوشیدن جورابهای رفوشده یاپاره خودداری نمایید.جوراب‌هاحتماًبایدهرشب شسته شوندوازپوشیدن جوراب شسته نشدة روز قبل به شدت احترازشود.همچنین ازجوراب هاى سفیدرنگ استفاده کنید،تااگرعارضه اى درپاها ایجادشودبه موقع تشخیص دهید.

7) همیشه کفش راحت بپوشید.ازپوشیدن کفش های تنگ،یامدل هایی ازکفش هاکه به نواحی خاصی ازپافشارواردمی کنند،جداًخودداری کنید.هنگام خریدکفش دقت کنیدکه کاملااندازه باشد.به جابازکردن بعدی اعتمادنکنید.جنس کفش بایدچرمی باشدوخریدکفش دراواخرروز(زمانی که پاها بزرگترین اندازه رادارند)صورت گیرد.کفشهای ویژه دویدن یاقدم زدن راپس ازبررسی توسط پزشک، بپوشید.کفش افراددیابتی بایدراحت واندازة پاباشد.ازپوشیدن کفش‌های نوک باریک پزهیز شود.استفاده ازکفش‌‌‌هایی که درداخل کرک دارند،به خصوص درفصل سرما،توصیه می‌شود.

8) قبل ازپوشیدن کفش،داخل وکناره های آن ر اازنظروجودمواردی چون جسم

خارجی وسنگ ریزه بررسی کنید.قبل ازهربار پوشیدن کفش حتماًکفش رابتکانندومطمئن شوند که چیزی درداخل آن وجودندارد.

9) هر4 تا6 ساعت کفشهایتان رابرای استراحت پاهادرآورید.

10)درفصل زمستان بیشتراحتیاط کنیدوازجوراب پشمی استفاده نمایید.مطمئن شویدکه کفشهایتان برای جورابهای ضخیم به اندازه کافی جادارند.

11) ناخنهارابه صورت عرضی کوتاه کنیدوهیچگاه آنهاراازته نگیرید.

ازگرفتن گوشة ناخن‌‌ها پرهیز،و ناخن‌هارابه صورت یک خط مستقیم درانتهایی‌ترین قسمت،کوتاه کنند.درموقع کوتاه کردن ناخن هاى پایتان به جاى این که گوشه هاى ناخن راازته بگیرید،نوک ناخن هارابه صورت یک خط صاف باقى گذارید.

12) درصورت وجودیک ضایعه جدید،قرمزی،تورم،دردپایاهرگونه زخم وتاول

فوراًپزشک خودراآگاه  نماییدوتازمان معاینه،پاهایتان رااستراحت دهید.

13) کنترل دیابت خودرابه خوبی برقرارنمایید.

14) هرچه می توانیددرمورددیابت وآثارآن برپاهابیاموزید.

15)درافراددیابتی،اعمال جراحی کوچک،حتی برداشتن ناخن ممکن است منجر به بروزمشکلات وخیم بشود.هرنوع عمل جراحی لازم است پس ازبررسی اندام توسط پزشک متخصص انجام شود.

16) هنگام مراجعه به پزشک،هربارحتماًکفش وجوراب خودراخارج کنندتامعاینة پاهاآسان‌ترشده و ازآن غفلت نگردد!

آنچه نبایدانجام دهید:

1)سیگارنکشید.سیگارباآسیبی که برمویرگ های خونی واردمی کند،خون رسانی رابیش ازپیش مختل می کند.پس اگرسیگار می کشید،دراصل خودرادوچندان باخطراختلال خون رسانی روبه رو می کنید.

2)ازکیسه آب گرم برای گرم کردن پاهااستفاده نکنید.

3)هیچگاه پابرهنه راه نروید.ازراه رفتن باپای برهنه حتی روی فرش،جداًپرهیز کنندودرداخل اطاق نیز ازسرپایی‌های مخصوص داخل اطاق استفاده کنند.

درصورت سردی پاها،جوراب بپوشیدوپاهارادرمعرض حرارت مستقیم آتش یابخاری قرارندهید.

4)برروی سطوح داغ مانندشن های ساحل یاسیمان کناراستخرشناراه نروید.

5)موادشیمیایی رابرای برطرف کردن میخچه وپینه به کارنبریدوازمحلولهای ضدعفونی کننده قوی استفاده نکنید.

6)ازنوارهای چسبنده روی پااستفاده نکنید.

7)پاهارامدت طولانی درآب قرارندهید.

8)ازکش یابندجوراب استفاده نکنید.

9)بدون جوراب کفش نپوشید.

10) صندلهایی که بین انگشتان حلقه دارندنپوشید.

11) میخچه وپینه رابرش ندهید.ازپزشک خودراهنمایی بخواهید.

12) ازانداختن پاهاروی هم خودداری کنید.

13) هرگز؛تکرار می‌شود،هرگز،اززالویاحجامت درپاهابه هردلیل استفاده نکنید.این کارچه بساممکن است به قطع پا منجر شود.

توصیه هاى طلایى به مبتلایان دیابت

بالابودن قندخون واختلال درگردش خون سبب بروز مشکلاتى درپوست مى شود.هرروزدوش بگیرید وازصابون هاى ملایم وآب ولرم استفاده کنیدوبراى نرم نگه داشتن پوست لوسیون هاى مناسب به کار ببرید.از ایجادخراش،بریدگى وسایرضایعات درپوست خوداجتناب کنید.درحین کارکردن حتماًاز دستکش استفاده کنید.براى جلوگیرى ازآفتاب سوختگى وسرمازدگى محافظ هاى مناسب به کار گیرید.صدمات وارده راسریعاً درمان کنید.همه بریدگى هاوخراش هاراباآب وصابون بشوییدوبایک باند خشک استریل کنید.

درصورتى که بریدگى هاوکبودى هاى پوست شمادرعرض 24 ساعت بهبودنیافتندسریعاًبه پزشک مراجعه کنید.

مراقبت ازدندان ها

شمابیشترازسایرین درمعرض ابتلابه عفونت هاى لثه قرار دارید.مسواک زدن روزانه درپیشگیرى از عفونت لثه ودندان هانقش مؤثرى ایفا مى کند.هرشش ماه یک باربه

دندان پزشک مراجعه نمائیدو بیمارى خودراازوى پنهان نکنید.

دیابت باعث سکته ی قلبی می شود

دیابت یک عامل خطرمهم وبزرگ برای بیماری ‌های قلبی و سکته

است.حدود 65 درصدافرادی که دیابت دارندبه علت انواع مختلفی

ازبیماری‌های قلبی عروقی می‌ میرند.به ویژه زنان دیابتی خطربالایی

برای مردن از بیماری‌های قلبی-عروقی و سکته ی قلبی دارند.

اگرشما دیابت دارید،کنترل سطح قندخون به پیشگیری ازمشکلات

احتمالی کمک می ‌کند.به علت این که دیابت بابیماری‌های قلبی

مرتبط است،کنترل وارزیابی دیابت بایستی شامل کنترل یک سری

عوامل معین باشد.

کسانی که دیابت دارند،بایدفشارخون وکلسترول خودراپایین‌ ترازسطح توصیه شده‌ نگه دارند. نکشیدن سیگار،داشتن تحرک بدنی ومصرف روزانه ی آسپرین(درصورت توصیه ی پزشک)برای پیشگیری ازبیماری‌های قلبی مهم هستند.  

احتمال سکته ی قلبی یامغزی درافراددیابتی 50 درصد بیشترازکسانی است که قندخون طبیعی دارند.بنابراین بایستی توجه زیادی به کنترل یاپیشگیری فشار خون،کلسترول خون ودیگرعوامل خطربیماری‌ های قلبی داشته باشند.

چه مشکلاتی در تنظیم قندخون کودک ممکن است پدید آید؟

1- افت قندخون(هیپوگلیسمی)

2- بالارفتن قندخون(هیپرگلیسمی)

3- کتواسیدوز

افت قند خون ( هیپوگلیسمی)

یکی ازمواردفوریتی(اورژانس)که یک کودک دیابتی ممکن است باآن مواجه شود،افت قندخون است که احساس ضعف وگرسنگی یا بیهوشی واغماممکن است نشانه آن باشد.

چه مواقعی این وضعیت پیش می آید:

وقتی که کودک یک وعده غذارافراموش کند.

اگرهواخیلی گرم یاخیلی سردباشد.

اگرورزش شدیدبدون تغذیه مناسب انجام شود.

اگرانسولین بیش ازنیازمصرف شود.

علامت های افت قندخون کدام است؟

درمواردخفیف تامتوسط پایین افتادن قندخون،علامت های زیر بروز می کنند:

1- لرزش دست،واحساس لرزش درعضلات

2- پوست رنگ پریده

3- عرق سرد

4- ضربان تندقلب

5- گرسنگی

6- بی قراری وگریه

7- سیاهی رفتن چشم ها

8- خستگی وخواب آلودگی

9- سردرد

10- عدم تمرکز

دراین مرحله چه بایدکرد؟

بایدبه سرعت یک غذای شیرین مثل آب میوه،نوشابه،نصف لیوان آب و5 - 4حبه قندبه کودک بدهید.بهتراست ازشیرینی های جامداستفاده نکنیدتادرصورت ایجاد تشنج،غذابه مجاری تنفسی کودک واردنشود.

اگرپس از 10 تا 15 دقیقه،کودک احساس بهبود نکرد،این کارراتکرار کنید.

به دنبال بهترشدن حال کودک،بایدیک ماده غذایی که قندآن جذب طولانی تری داردبه وی بدهیدتا دوباره افت قندتکرار نشود.نمونه چنین غذاهایی ساندویچ پنیریاشیریاچندعددبیسکویت است.

درمواردافت شدیدقندخون علامت های زیردیده می شود:

1- کاهش هوشیاری(بیهوشی)

2- تشنج

درمواردافت شدیدقندخون چه بایدکرد؟

ـ به کودک بی هوش نبایدازراه دهان،غذایانوشیدنی بدهیدچون واردریه شده،اورا خفه می کند.

ـ کودک رابه یک پهلوبخوابانیدوچانه اش رابه سمت پایین بکشید.

ـ به مرکزفوریت های پزشکی خبردهید.

ـ اگرآمپول گلوکاگون(هورمونی است که دربدن تولیدمی شودوقندخون رابالامی برد،

برعکس انسولین)دردسترس دارید،مقداری ازآمپول راطبق دستوربه صورت زیرجلدی

یاعضلانی به کودک تزریق کنید.

درمواردی که گلوکاگون دردسترس نیست،می توان ازمحلول گلوکزاستفاده کرد.

یبوست

وضعیت مزاجی خودرا دوباره به حالت طبیعی برگردانید

لزومی نداردکه هرروزاجابت مزاج داشته باشید.هفته‌ای سه باراجابت مزاج نیزمشابه روزی دوبار اجابت مزاج است وهردو حالت،طبیعی هستند.اگرتوقف اجابت مزاج ازسه روزبیشترشوداحتمال یبوست می‌رود.“تغییر شیوه زندگی” مؤثرترین وسیله پیشگیری ازاین وضعیت است.

خیلی‌ها که دچاراین مشکل هم هستندنمی‌خواهنددراین موردصحبت کنند.

یبوست:

فردمبتلا بندرت به دستشویی می‌رودمدفوع‌اش سفت است.هنگام دفع،مشکل ایجاد می‌کند.در 90 درصد موارد،یبوست خودبه خود بهبود می‌یابد.امااکثراًداروهای مسهل استفاده می‌کنند.در حالی که بااستفاده نادرست ازاین داروها،به جای برطرف کردن مشکل،مسائل دیگری نیزبرای خود ایجاد می‌کنند.مسهل‌های تحریک کننده روده که تأثیرنامطلوبی روی آن ایجاد می‌کنندخطرکاهش پتاسیم دربدن راافزایش می دهندکه ضعف عضلانی،استفراغ و تهوع واختلال درعملکردقلب از پی‌آمدهای آن است.تأثیر ضعف عضلانی بر روده‌هابه کم کاری روده منجرمی‌شود.

کسی که دچار“یبوست”می‌شودابتدابایددرپی علت آن باشد.به پزشکتان اطمینان داشته باشیدو بدون خجالت بااو صحبت کنیدتادریابیدآیاواقعاًبه یک داروی مسهل احتیاج داریدیاخیر؟دراکثرموارددر پس یبوست،هیچ بیماری خاصی وجود ندارد.امابدیهی است که بعضی داروهاباایجاداختلالات ارگانیسمی دربعضی ازاعضای بدن مانندبیماری‌های روده‌ای ممکن است دلیل یبوست باشد.  

دیابت ویبوست

دیابت ممکن است یکی ازعلت‌های یبوست باشد.اگربرای مدت طولانی کنترل قندخون بدباشد ممکن است خطرایجاداختلالات عصبی رادرروده به وجود آورد.ازآنجاکه حرکات روده‌ای به وسیله اعصاب نیزکنترل می‌شوند  درصورت اختلال دراعصاب روده‌ها مواد غذایی درون روده‌هابه طور صحیح   

حمل نمی‌شوند.دراثرتوقف طولانی مدت مواددرون روده‌هابخش اعظم مدفوع،آب

خودراازدست می‌دهدودرنتیجه،گرفتگی روده پیش می‌آید.اگرچنین مشکلی برای

مدت طولانی ادامه یابدمدفوع حاوی خون می‌شودودردظاهرمی‌گرددکه گاهی با یبوست وگاهی بااسهال همراه است.کسی که چنین مشکلی داردبهتر است به پزشک مراجعه

کندتابفهمدآیاچنین وضعی ناشی ازاختلال دراعضای بدن است وبتواند آن رادرمان کند.

آیاچنین وضعی راواقعاًمی‌توان یبوست دانست؟

اختلال درکاراعضای بدن ممکن است سرآغازایجادیبوست باشد.نمی‌توان فقط بامشاهده بعضی علائم اظهارداشت که یبوست وجوددارد.نمی‌توان گفت هرکه یکروز مدفوع دفع نکنددچاریبوست است.درحالت طبیعی دفع مدفوع هر 2 الی 3 باردرهفته کافی است تادر وضعیت عمومی انسان مشکلی به وجودنیاید.

درصورتی که مدفوع پس ازسه روزدفع نشودسفت می‌شودودر آینده مشکلات جدی برای دستگاه گوارش به وجود می‌آورد.ازنظرپزشکی هنگامی می‌توان اظهارداشت که فردی دچارمشکل یبوست است که دارای علائم ناخوشایندزیرباشد:

“شکم پر،نفخ، احساس شکم درد،کاهش توانایی درفعالیت‌های مختلف،سردردوکلاًاحساس ناخوش بودن”.

روده – عضوی حساس:      

روده نسبت به عادات غذایی وشیوه زندگی حساس است.درفضایی آرام وباثبات روده کارخودرابه طورمنظم انجام می‌دهد.به همین دلیل تغییرات ناگهانی درشیوه زندگی روزانه ونیزتغییرمحیط پیرامون،روی کارروده‌هاتأثیرمی‌گذارند.

بسیاری ازافرادبااین مشکل روبه‌رو می‌شوند:بعدازمسافرتی لذت بخش وبدون مشکل به دلیل عادات غذایی نامعقول وتغییرات آب وهوایی روده‌شان کم کارمی‌شودواشتغالات فراوان وضعیت غیر عادی ممکن است فرآیندعادی گوارش رابرهم بزنند. دراین وضعیت حادکه کوتاه مدت است نبایدازاز داروهای ضد یبوست استفاده شود.این داروهابه شکل‌های مختلفی وجود دارند:“قرص،کپسول، قطره وشیاف”.این‌هاازموادشیمیایی ویامواد گیاهی(مانند سِنا)تشکیل شده‌اند.

استفاده مداوم ازداروهای گیاهی توصیه می شود:دریک یبوست مزمن شمابایدباروش‌های طبیعی به فرآیندگوارش کمک کنید(جدول شماره 1)عادات زندگی،خوردن وآشامیدن خودرابه طوردقیق زیر نظر بگیرید.کسی که کارش پشت میزنشینی است واوقات فراغتش راهم دائماًبرروی صندلی راحتی وجلوی تلویزیون می‌گذراندنبایدانتظارداشته باشدکه روده‌های اودرمرورزمان خوب کارکنندو تنبل وکم کارنشودوکارش رابه درستی انجام دهد.وهمچنین اگردرطول روزنوشیدنی کمتری بنوشد، غذایش حاوی موادغذایی دارای فیبرکم باشدنیزروده نمی‌تواندبه خوبی کارخودراانجام دهد.کمبود موادفیبردارباعث کاهش میزان مدفوع می‌شوددرنتیجه مدفوع بیشتری درروده می‌ماندوسفت می‌شود (جدول شماره 2) به این ترتیب، برای پیشگیری از یبوست بهتر است که“شیوه زندگی” خودراتغییربدهیم:درتغذیه خودازموادغذایی فیبرداراستفاده کنیم،به مقدارکافی موادنوشیدنی بنوشیم و فعالیت جسمی خودراافزایش دهیم.

اگرشماازیبوست رنج می‌بریدکمی بایدصبروتحمل داشته باشید.زمان لازم است تاروده کم کار مجدداًدوباره فعالیت معمولی و طبیعی خودرا از سر بگیرد.اما مطمئن باشیدموفق می شوید

 

بارعایت نکات زیر می‌توانیدبطورطبیعی گوارش خودراتنظیم کنید:

1)هنگام بلند شدن ازخواب روی شکم خودراکمی ماساژ دهید: 3 دقیقه با دستان گرم،بدون فشار زیادواطراف ناف رابه صورت چرخشی و آرام ماساژ دهیدنه اینکه فشاربدهید.

2) یک لیوان آب نیمگرم راقبل ازصرف صبحانه بنوشید.اینکاربه عملکرددستگاه گوارش کمک می‌کند. به تحریکات دفع مدفوع توجه داشته باشید.

3)یک بازدم عمیق انجام دهید،همزمان شکم خودرابه داخل بدهیدوتا 10 بشماریداینکاررا 3 تا 5 بار تکرارکنید.

4)روزتان راباآرامش شروع کنیدوبرای دستشویی رفتن وقت بگذارید.حتی‌الامکان به طور منظم و همیشه در زمان معینی به توالت بروید.سعی نکنیدبا زور زدن”مدفوع کنید!

 

درست وصحیح بخوریدوبیاشامید:برای مقابله باکم کاری روده

1)روده برای کارکردن نه فقط به موادغذایی فیبرداربلکه به میزان قابل توجهی مایعات نیزاحتیاج دارد.سعی کنیدروزانه 2 الی 3 لیترمایعات بنوشید.

2)سعی کنیدنوشیدنی‌هایی بنوشیدکه باعث بهترکارکردن روده می شوندمانند:انواع آبمیوه ودوغ.

3)یک گوارش سالم مسلماً ازدهان شروع می‌شود:لقمه‌های بزرگ نخوریدوبه اندازه کافی زمان برای وعده‌های غذایی بگذارید.غذارابه اندازه کافی وخوب بجویدتابزاق دهان بیشترتحریک شود.

4)توجه داشته باشیدموادغذایی رامیل کنیدکه موادفیبرداربیشتری داشته باشند،حاوی

مواد کربوهیدرات‌داری باشندکه کمترتجزیه می‌شوند.

  

موادغذایی فیبردارکه به راحتی تجزیه نمی‌شوند فعالیت روده راتحریک می‌کنندمانند نان جو،نان سنگک،جو پرک شده،میوه‌جات(بخصوص فالوده سیب)،سبزیجات،حبوبات،ماست و …

سعی کنیدغذایتان حاوی ترکیبات تازه وگیاهی باشد.

برفک دهان(کاندیدا)وارتباط آن بادیابت کنترل نشده

برفک دهان به یک سری عفونت‌های دهانی گفته می‌ِشودکه به علت رشدبیش ازحدقارچ،کاندیدا آلبیکانس،دردهان ایجادمی‌شودودرحالت عادی این قارچ دردهان بسیاری ازافرادوجوددارد.این عارضه یعنی برفک دهان،نوعی عفونت سطحی است که بخش‌های کناری وگوشه‌های دهان را مبتلامی‌کند.

دیگرنقاط که درمعرض خطرابتلابه برفک عبارتنداز:داخل گونه‌ها،زبان،کام وحلق.

برفک دهان،دردهان نوزادان یافته شایعی است.مثلاً یک نوزادممکن است درطی پروسه زایمان به برفک دهان مبتلا شودواین برفک عمدتاًدرحالتی ایجادمی‌ِشودکه مادردچارعفونت قارچی واژنی باشدوزایمان نوزادبه طریق طبیعی یعنی ازمسیرکانال زایمان صورت گیرد.

علائم چنین نوع برفک دهانی معمولاًدر 7 تا 10 روزبعدازتولدبهبودمی‌یابد.

درسایرین،یعنی کودکان وبالغان،ایجادبرفک دهان،دلایل دیگری می‌تواندداشته باشدمثلاً:

بیماری‌هاویاداروهایی که سیستم ایمنی فردراتحت تأثیرقرارمی‌دهد.

شیمی ‌درمانی  به  دنبال سرطان‌ها(درافرادی که تحت این  نوع شیمی‌درمانی قرارمی‌گیرند).

دردرمان باداروهای استروئیدی یاآنتی‌بیوتیک.

مکانیسم ایجادبرفک به واسطه داروهای روی آنتی‌بیوتیک‌هاباعث ازبین رفتن باکتری‌های داخل دهان شده(یعنی باکتری‌هایی که به صورت طبیعی درحفره دهان هر کسی وجوددارد)درنتیجه جمعیت قارچ‌هادردهان افزایش یافته وبه دنبال آن برفک دهان یاکاندیداایجادمی‌شود؛یعنی ازآنجائی که مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها،باکتری‌های نرمال دهان راکه اصطلاحاً به آن فلورمیکروبی می‌گویندرا کاهش می‌دهد،زمینه رشدوتزایدقارچ‌های کاندیدادردهان رامهیا کرده وهیچ رقیبی(یعنی باکتری‌ها) درمیدان کنارآن‌هاوجودندارد.

باتوضیحاتی که تااین جاارائه شدبه دوستان دیابتی توصیه‌ای رادارم:

افراددیابتی بایدمراقب باشنددرمعرض ابتلابه خشکی دهان قرارنگیرندکه دراین حالت میزان بزاق آن‌هاکم شده وبیشتر درمعرض ابتلابه عفونت‌های قارچی کاندیدایی قرارمی‌گیرند.

همچنین افرادمسن باتوجه به این که میزان بزاقشان کم می‌شودنیزدرمعرض ابتلابه عفونت کاندیدا هستند؛گروه دیگرافراددچارسوء تغذیه وکسانی هستندکه سیستم ایمنی آن‌هابه دلایلی ضعیف شده است(مانندمبتلایان به سرطان و ایدز).

حالادرنظربگیریم چنانچه یک دیابتی درهرکدام ازگروه‌های اشاره شده نیزقراربگیردبایدچندین برابر یک فردعادی به سلامتی،به خصوص سلامتی دهان ودندان خودتوجه کند،زیراعلاوه برعوارضی که به شرح آن پرداختیم ودرجلسات ومقالات قبلی توضیح دادیم،خطربزرگی به نام عفونت برفکی قارچ کاندیدانیزوی راتهدیدمی‌کند.

علائم:

اولین نشانه برفک دردهان عبارت است از:

حس طعم یا مزه بددهان واین که حس چشایی و حس طعم مزه غذاکاهش می‌یابد.برفک دهان به صورت یک سری تکه‌هایی مثل تکه وصله‌هایی که به پارچه‌های کهنه ومندرس می‌دوزندنمایان می‌شودکه این وصله‌هادرکناره زبان درگوشه دهان وکام وپشت زبان دیده می‌شود.

اگرسعی ‌کنیداین لایه و یاوصله سفیدراازروی زبان خودیاازناحیه ای که دردهان هست جداکنید،در آن منطقه وصله سفیدرنگی خواهیددیدکه قرمزوملتهب شده وممکن است دچارخونریزی شود.  گاهی این پلاک‌های برفکی دردهان،دردناک می‌شوندبه خصوص باعث بی‌قراری کودکان ونوجوانان می‌شود.

تشخیص:

فراموش نکنیم،چنانچه این علائم دردهان فردی دیده شد،حتماًبه دندان پزشک مراجعه کندتابا تشخیص صحیح درمان مناسب هم برای وی صورت گیرد.جالب است بدانیم دربسیاری ازموارد دندان پزشکان ازهمین طریق پی به وجوددیابت درفردپی می‌برند.یعنی اگرفردی مکرربدون علت مشخص ومشهودی دچارعفونت برفک دهان شود.پزشک یادندان پزشک ازجمله عللی که در تشخیص افتراقی خوددرنظر می‌گیردعبارت است از:

دیابت،سرطان،عفونت HIV

دراین گونه موارد،تست‌های خونی ودیگرپروسه‌های تشخیصی لازم است.همچنین به دنبال مصرف داروهایی که میزان بزاق راکاهش می‌دهندبرفک دهان ایجادمی‌شود.

درمان:

شامل داروهای گروه ضد قارچ است که میزان ونوع دارووطریقه مصرف رادندان پزشکتان به شماتوصیه می کند.

چناچه بنابه  تشخیص دندان پزشکتان،علت برفک دهان،مصرف داروهایی است که باعث کم شدن بزاق شده،دراین صورت بایدبانظرومشورت پزشک معالجتان نوع دارویی که باعث خشکی دهان شده راتغییر دهید؛البته گاهی نمی‌توان این گروه داروهاراتغییردادکه دراین صورت فردبایدازمرطوب کننده‌ها یابزاق مصنوعی به عنوان جایگزین استفاده کند.قارچ دهان(برفک)راهیچ گاه دست کم نگیرید،چراکه درافرادضعیف وافرادبانقص سیستم ایمنی عفونت‌های آن تامری و دستگاه گوارش نیزمنتشرمی‌شود.

دیابت و حاملگی

دیابت  حاملگی چیست؟

دیابت حاملگی نوعی دیابتی است که دردوران اولین بارداری بروزمی کند.دیابت یعنی قندخون شماخیلی بالااست.بدن شماگلوکزرابرای داشتن انرژی صرف می کند.ولی گلوکز خیلی بالادرخون شمامی تواندمضرباشد. وقتی که شماحامله  هستیدگلوکززیادبرای بچه شما اصلا"خوب نیست. 

اگرشمادیابت نوع 1یا 2داریدوتصمیم داریدباردارشویدحتما"بادکترخودقبل ازاینکه باردار شویدمشورت کنید.

مااکنون می دانیم که کلیدیک حاملگی سالم برای خانم های مبتلابه دیابت،کنترل دقیق قندخون   است.

کنترل قندخون بایدپیش ازدوران بارداری ودرطول دوران بارداری انجام گیرد .

کنترل دقیق قندخون به معنی نگهداری غلظت قندخون نزدیک حدطبیعی است.برای رسیدن به این کنترل،لازم است تعادل درستی بین مصرف موادغذایی،‌ورزش وتزریق انسولین برقرار گردد؛ازاین رولازم است قندخونتان رامرتب بررسی کنید.باکنترل قندخون ومراقبتهای درست پزشکی،احتمال یک حاملگی بدون مشکل وتولدنوزادسالم همانندیک مادرغیردیابتی خواهد بود.

علی رغم پیشرفتهای اخیر،درنوزادان متولد شده ازمادران دیابتی به ویژه آنهایی که کنترل مطلوب قندخون نداشته اند،هنوزهم خطرپیدایش نقایص مادرزادی بیشتر است.قندخون وکتون ها که درخون مادرباغلظت بیش ازحدطبیعی وجوددارند،از جفت می گذرندوواردبدن جنین می شوندواحتمال تولدنوزادبانقایص مادرزادی راافزایش می دهند.بنابراین کنترل درست قندخون پیش ازدوران بارداری بسیار مهم است.درطول ۶ هفته اول حاملگی،ارگانهای جنین شکل می گیرند.

قندخون درطول این هفته هابررشداندامهای جنین اثرمیگذاردومیتواندسبب ایجادنقایص مادرزادی شود.به دلیل افزایش میزان قندخون جنینی،‌لوزالمعده جنین انسولین بیشتری می سازدو لی بعدازتولدبرای نوزادتوقف ترشح انسولین مشکل است.بنابراین ممکن است سطح قندخون پایین افتد.

مراقبتهای قبل از بارداری

زمانی که دیابت ومسائل پیرامون آن رابه خوبی شناختید،می توانیدبرای باردارشدن برنامه ریزی کنید.شمامی توانیدبااندازه گیری مرتب قندخون وارتباط دائم باپزشک معالج وپزشک متخصص زنان،‌قندخون خودراتحت کنترل درآورید.برای انجام بهترین مراقبتهای قبل ازبارداری،گروههای زیر لازم است به شما کمک کنند.

پزشک معالج شماکه برای کنترل دیابت به اومراجعه می کردید.

متخصص زنان

متخصص تغذیه که برنامه غذایی صحیح رابرای رسیدن به کنترل مطلوب قندخون طراحی می نماید.

متخصص آموزش دیابت که شمارابا مسائل مختلف دیابت و مراقبتهای صحیح آن آشنا می سازد .

به خاطرداشته باشیدبرای داشتن حاملگی سالم لازم است قندخون خودرا قبل ازبارداری،درطول بارداری و بالاخره پس اززایمان درمحدوده طبیعی نگه دارید.

چه عواملی باعث بروزدیابت بارداری می شود؟

تغییرات هورمونی وافزایش وزن قسمتی ازیک بارداری سالم است.ولی ایجاداین دوتغییرات ساخت یک نوع هورمون به نام انسولین رابرای بدن دشوار می کند.وقتی این اتفاق روی می دهدبدن شما انرژی لازمه رااز غذایی که میل می کنیدبدست نمی آورد.

چه ریسکی دیابت حاملگی برای من دارد؟

یادبگیرید که دیابت حاملگی چه ریسکی برای شما دارد,بامطالعه این نکات بدانیدکدام یک ازموارد زیررادارید.ودراولین ویزیت بادکترخودمشورت کنید.

      من پدر,مادر,خواهرویابرادردیابتی دارم.

      من ازنژادآفریقایی آمریکایی,آمریکایی هندی و.....هستم.

      سن من 25 یابالاتر است.

      اضافه وزن دارم.  

      قبلا"دچاردیابت حاملگی شده ام ویانوزادی باوزن بالای 9 پاندبه دنیاآورده ام.

      به من گفته شده که شبه دیابت دارم,یک وضعیتی که قندخون بالااست ولی نه به حدی که تشخیص دیابت داده شودکه نام دیگراین گلوکزآسیب دیده    یا آسیب دیدن قندناشتاست.

اگریکی ازمواردبالاراداراباشیدحتما"ازدکترخودبخواهیدکه آزمایش دیابت حاملگی رابرای شما بدهد.

      اگراضافه وزن,سابقه دیابت حاملگی  قبلی,سابقه دیابت فامیلی ویادرادرارخودگلوکزدفع می کنید احتمال ابتلابه دیابت درشمازیادخواهدبود.

      اگریک یاچندموردازمواردبالاراداشته باشیداحتمال ابتلابه دیابت درشمادرحدمتوسط است.

      اگرهیچ کدام ازمواردبالارانداشته باشیداحتمال ابتلابه دیابت درشماپایین است.

 

چه موقع آزمایش دیابت حاملگی برای من انجام می شود؟

دکترتشخیص می دهدکه چه موقع شمااحتیاج به آزمایش داریدکه آن هم بستگی به میزان ریسکی است که درشماوجوددارد.

اگراحتمال ابتلابه دیابت درشمازیاداست دکترشمارابااولین ویزیت ,برای آزمایش خون می فرستدو اگرجواب طبیعی باشددکترشمارا مجددا"درهفته 24 تا 28 برای آزمایش  بعدی خواهدفرستاد.

اگراحتمال ابتلابه دیابت درشمادرحدمتوسط است دکترشمارادرهفته  24 تا 28 برای آزمایش خواهد فرستاد.

واگراحتمال ابتلابه دیابت درشماپایین باشددکترشایداصلا"شمارابرای آزمایش نفرستد.

چگونه  دیابت حاملگی تشخیص داده می شود؟

دکترنتیجه آزمایش قندخون شمارابررسی کرده وبنابه میزان ریسک درشما,یک یاچندآزمایش دیگررا برای شماتشخیص می دهد.

اندازه گیری قندخون ناشتاویابصورت رندوم

دکترازشمامی خواهدکه به  مدت 8 ساعت  هیچ چیز بجزآب نخوریدوقندخون شماراناشتاآزمایش می کند.ویادکتردرطول روزیک یاچندبارقندخون شماراآزمایش می کند.این نوع آزمایش خون می توانددیابت حاملگی رادربعضی ازخانمها نشان دهد.ولی آزمایشهای دیگری هم احتیاج است که دیابت بارداری  راتائیدکند.

 

چگونه دیابت حاملگی روی جنین  تاثیر می گذارد؟

دیابت حاملگی  که کنترل یادرمان نشده باشدمی تواندروی بچه تأثیرهای زیررابگذارد.

1)می تواندخیلی درشت وباچربی بالایی بدنیا بیاید,که این زایمان راسخت وخطرناک می کند.

2)قندخون پایین بلافاصله بعدازتولد.

3)مشکل تنفسی

اگردیابت بارداری دارید,دکترازشمامی خواهدکه تست هایی راروی جنین انجام دهد.

1)ضربان جنین؛که مشخص می کندجنین چگونه رشدمی کند.

2)تعدادضربات که مشخص می کندجنین چگونه فعالیت می کند.(فاصله بین حرکات جنین)یا تست استرس.

برای داشتن زایمان خوب ونوزادی سالم حتمابادکترخودهمکاری کنید.ضمنا" همیشه به یادداشته باشیدکه شما وجنین همیشه می توانیددر مرحله خطرابتلا به دیابت نوع 2 باشید.

چگونه دیابت حاملگی می تواندروی من تاثیربگذارد؟

معمولا"  زنان بادیابت حاملگی هیچ نوع علائمی ندارند.ولی دیابت حاملگی می تواند:

باعث بالارفتن فشارخون دردوران بارداری شود.

چاق شدن جنین وبنابراین زایمان سزارین.

خبرخوب اینکه دیابت بارداری به احتمال قوی می تواندبعداززایمان ازبین برود.ولی احتمال اینکه در آینده دیابت ازنوع دورابگیرد هست.ضمنا"امکان ابتلابه دیابت بارداری دربارداری بعدی زیاداست .

چگونه دیابت بارداری درمان می شود؟

معالجه دیابت بارداری یعنی گام برداشتن برای نگهداری قندخون خوددرحد نرمال ضمنا" کنترل کردن قندخون توسط

برنامه غذایی       

ورزش

انسولین (اگر احتیاج باشد)

مصرف قرص های خوراکی پایین آورنده قندخون یاانسولین در طول دوران بارداری

باداشتن یک برنامه غذایی درست  وورزشی سا لم  می توانیددرنگهداری قندخوددرحدنرمال کمک کنید.دکترنحوه تزریق انسولین رابه شما آموزش می دهد.

اگربه دیابت نوع ۱(دیابت وابسته به انسولین)مبتلاهستید،دردوران بارداری،نیازبدن شمابه انسولین زیادمی شود.این افزایش نیازبه ویژه در ۳ماه آخر بارداری دیده می شودکه به علت وجود هورمون جفت است.هورمون جفت به رشدجنین کمک می کندامادرهمان زمان جلوی فعالیت انسولین بدن مادررا می گیرد.درنتیجه نیازبه انسولین افزایش می یابد.اگربه دیابت نوع ۲مبتلا هستید،برنامه درمانی شماعوض می شود.اگربرای کنترل دیابت قرص های خوراکی پایین آورنده قندخون مصرف می کنید،این قرصهارابه علت احتمال مطرح شده برای ایجادنقایص جنینی نبایددردوران بارداری استفاده نمایید.پزشک شماقبل ازباردارشدن ممکن است درمان باانسولین رابرای کنترل قندخون شروع کند.تزریق انسولین هیچ ضرری برای شمانداردونمی تواندازطریق رگهای شمابه جنین برسد.

مصرف غذاد دوران بارداری

اصولاًافرادمبتلابه دیابت برنامه غذایی مرتبی دارند.درطول حاملگی برای پیشگیری ازافزایش یاکاهش زیادغلظت قندخون، لازم است بامتخصص تغذیه وپزشک معالج خودمشورت کنید.بااین کاربه کنترل قندخون خودکمک می نمایید.

اگردرشروع حاملگی وزن شمابیش ازحدمعمول بود،‌نبایدسعی کنیدوزن خود را کم نمایید.پزشک ومتخصص تغذیه درموردنحوه افزایش وزن درطول دوران بارداری شماراراهنمایی خواهندکرد. اگردرشروع حاملگی وزن مطلوب داشته باشیدانتظارمی رودتاپایان بارداری ۱۱-۷کیلوگرم اضافه وزن پیدا کنید.خانم های لاغر لازم است افزایش وزن بیشتری درطول بارداری داشته باشند.

برنامه غذایی به شماراهنمایی می کندکه چه مقدارغذا مصرف کنیدوکی بخورید.انتخاب مقدارو زمان  خیلی مهم است بنابراین برای کنترل قندخون به شماتوصیه می شودکه:

خوردن شیرینی به حداندازه.

خوردن سه وعده غذایی کم و یک تاسه وعده میان وعده غذایی درروز.

اضافه کردن فیبربه وعده های غذایی مانندمیوه ,سبزیجات ,حبوبات ,غلات  ونان.

آیاحقیقتاًمن بایدبه اندازة دو نفرغذابخورم؟          

خانم‌های بارداربرای مراقبت ازخودوجنین‌شان به موادمغذی نیازدارند.ولی این بدان معنا نیست که فردبارداربه اندازة 2 نفرمواد غذایی بخورد.دراین زمان فردروزانه فقط 300 کالری اضافه،نیاز دارد.یک سیب‌زمینی پخته متوسط 120 کالری دارد،لذابرای دریافت این 300 کالری اضافه نیازبه زیادخوردن نیست.بایدازمحدودکردن رژیم غذایی دردوران بارداری پرهیز کرد،زیراممکن است جنین شمادچار کمبود پروتئین،ویتامین‌هاواملاح شود.رژیم‌های کم کالری می‌تواندچربی ذخیرة زن باردارراتجزیه کند واین امرموجب تولیدماده‌ای به نام کتون می‌شود.تولیدمداوم کتون منجربه عقب ماندگی ذهنی کودک می‌شود.

چگونه بایددرطول مدت بارداری‌ام رژیمم راتغییر دهم؟

اگرشماقبل ازبارداری تغذیه سالم داشته باشیدممکن است با تغییرات کوچکی دررژیم غذایی‌تان، موادغذایی مورداحتیاج دراین  دوره را تأمین کنید.طبق نظریه انجمن تغذیه آمریکا (ADA)یک خانم باردارنسبت به دوران غیربارداری روزانه نیاز به 300 کالری اضافه دارد. ADA روزانه 2500 تا 2700 کالری برای بارداران پیشنهادمی‌کند.این کالری می‌بایست ازغذاهای سالم مختلفی تأمین شود. 

امایک خانم باردارچه بخوردمهم‌ترازاین است که چه قدربخورد.یک خانم باردارنیاز بیشتری به بسیاری ازویتامین‌های مهم،املاح و مواد مغذی دارد.برای دریافت به اندازة موادمغذی خانم باردار بایدازمولتی ویتامین ویاویتامین‌های قبل ازتولداستفاده کندو غذای سالم به دست آمده ازچهار گروه اصلی موادغذایی بخوردکه شامل:

میوه‌هاوسبزی‌ها

یک خانم باردارنیازبه 7 سهم یابیشترمیوه‌ وسبزی دارد.(مثلاً 3 سهم میوه و 4 سهم سبزی، روزانه)

یک سهم میوه = 1 سیب متوسط = یک دوم موزمتوسط = یک دوم فنجان میوه خردشده = سه چهارم فنجان آب میوه

یک سهم سبزی = 1 فنجان سبزی خام برگ‌دار = یک دوم فنجان سبزی‌های دیگر (خام، پخته) = سه چهارم فنجان آب سبزیجات

میوه‌هاوسبزی‌ها منابع سرشارازفیبر،ویتامین‌ واملاح هستند میوه‌هاوسبزی‌های حاوی ویتامین C به شماوجنین‌تان کمک می‌کندآرواره‌های سالم وبافت‌های سالم داشته باشید،همچنین ویتامین C درالتیام زخم‌هاوجذب آهن کمک می‌کند.نمونة میوه‌هاوسبزی‌های حاوی ویتامین C،عبارتنداز:

توت‌فرنگی،پرتقال،صیفی‌جات:هندوانه،طالبی،خربزه،گوجه‌فرنگی،فلفل، کلم،سبزی خوردن وکلم

بروکلی.میوه‌هاوسبزی‌هاهمچنین به رژیم شمافیبرواملاح اضافه می‌کنندوبه شماانرژی می‌دهدبه علاوه سبزی‌های به رنگ سبزتیره حاوی ویتامین‌ A،آهن واسیدفولیک هستند،که دردوران بارداری‌ بسیارمهم هستند.

حبوبات- غلات و نان‌های سبوس‌دار

زن بارداربایدروزانه 2 تا 9 سهم ازحبوبات،غلات ویانان‌های سبوس‌دار دریافت کند.که هر سهم ازآن برابراست با

1 برش نان = یک دوم فنجان غلات پخته شده = یک دوم فنجان برنج یا ماکارونی

این گروه شامل موادغذایی مانندبرنج،ماکارونی است که حاوی آهن، ویتامین‌های گروه B املاح و فیبر هستند.برخی ازغلات صبحانه (کورن فلکس) غنی شده حاوی 100% اسیدفولیکی هستند که بدنتان به آن نیاز دارد.اسیدفولیک نقش به سزایی درپیشگیری ازمشکلات جدی مادرزادی دارد. خوردن غلات صبحانه ویا نان‌های سبوس‌داری که حاوی اسیدفولیک هستند،قبل ودرحین بارداری نقش مهمی دارند.   

لبنیات

زنان بارداربایدروزانه 4 سهم یابیشترشیربدون چربی،ماست،پنیریابقیه لبنیات استفاده کنند.

1 سهم لبنیات = 1 فنجان شیر یا ماست، 5/42 گرم (5/1اونس) پنیر طبیعی،5/56 گرم ( 2 اونس) پنیر فرآوری شده.

لبنیات حاوی کلسیمی است که شماوجنین شمابرای داشتن استخوان‌های محکم ودندان‌های سالم به آن احتیاج دارید.لبنیات همچنین حاوی منابع غنی‌ای ازویتامین A، D، پروتئین و ویتامین‌های گروه B است.ویتامین A به رشد مقابله باعفونت وبهبودبینایی کمک می‌کند.

زنان باردارروزانه 1000 میلی‌گرم کلسیم نیاز دارند.اگرشما 18 ساله ویاجوان‌تریدبه 1300 میلی‌گرم کلسیم درروزاحتیاج دارید.سعی کنیدازشیرکم‌چربی یابدون چربی وهمچنین ازلبنیات کم‌چرب استفاده کنید.منابع دیگر کلسیم عبارتنداز:سبزی‌های برگ‌داربه رنگ سبز تیره،حبوبات مثلاًنخودو لوبیا،آجیل و انه‌های روغنی وسویا.

اگرشمابه لاکتوزحساسیت داریدونمی‌توانیدلبنیات را هضم کنیدبازهم می‌توانیدبه مقدارکافی، کلسیم دریافت کنید.چراکه محصولات کم لاکتوز،امروزه دردسترس است.دربعضی مواردشایدپزشک شماکلسیم مکمل تجویزکند.

پروتئین

زنان باردار وجنین درحال رشدشان 10 گرم پروتئین بیشتراززنان غیرباردارنیاز دارند.زنان باردارباید روزانه 60 گرم پروتئین مصرف کنند.

1 سهم پروتئین = 85- 5/56 گرم (3- 2 اونس) گوشت قرمز پختة بدون چربی= گوشت سفیدیا ماهی= یک دوم فنجان حبوبات پخته شده= 1 تخم مرغ= یک دوم فنجان سویا= یک سوم فنجان آجیل= 2 قاشق چای‌خوری کرة بادام زمینی

85- 5/56 گرم (3-2 اونس) گوشت قرمز پخته شده بدون چربی،ماهی یاماکیان بدون پوست حدود 60 گرم پروتئین دارد.تخم‌مرغ،آجیل وحبوبات نیزمنابع سرشارازپروتئین هستند.اماازخوردن نوشیدنی‌های حاوی پروتئین زیاداجتناب کنید.

درآمریکا زنان معمولاًبیش ازآن چه موردنیازبدنشان است پروتئین دریافت می‌کنند.لذاشمااحتمالاً برای دریافت روزانه 60 گرم پروتئین مشکلی نخواهیدداشت.ازخوردن گوشت،جگر،ماهی خام،یا کاملاً پخته نشده بپرهیزند.پروتئین ماهیچه،بافت،آنزیم،هورمون وآنتی‌بادی‌هارابرای شماوجنین‌تان می‌سازد.  

غذاهای سرشارازپروتئین همچنین حاوی ویتامین‌های خانواده B وآهن هستندکه برای بدن شما مهم است.

هنگام حاملگی چه قدر بایدوزن اضافه کنیم؟

دانشکده پزشکی زنان ومامایی آمریکا (ACOG) توصیه می‌کند که میانگین وزن اضافه شده درطول بارداری 5/ 12 تا 15 کیلوگرم باشد.اماقدووزن شما قبل ازبارداری نیزدراضافه وزن طول بارداری موثر است.طبق ACOG:

  • اگروزن شماقبل ازبارداری کمترازحدطبیعی باشد بایدبین 14 تا 20 کیلوگرم وزن اضافه کنید.
  • اگروزن شماقبل ازبارداری بیشترازحدطبیعی باشدبایدبین 7 تا 12 کیلوگرم وزن اضافه کنید.

برای این که بدانیدحین بارداری چه قدربایدوزن اضافه کنیدکه مطابق باسلامتی شماباشدبا پزشکتان مشورت کنید.

شمابایددرطی مدت بارداری به طور طبیعی وزن اضافه کنیددر 3 ماه آخربارداری وزن بیشتری خواهیدگرفت توصیه پزشکان برای اضافه وزن به صورت ذیل می‌باشد.

  • 2- 1 کیلوگرم در سه ماه اول
  • 5/1 تا 2 کیلوگرم هرماه برای سه ماه دوم و سوم

ازتمام وزن اضافه شده درطول بارداری 3 تا 4 کیلوگرم:نوزادوبقیه مایع درون رحم و کیسه آب، جفت،رحم بزرگ شده وسینه‌های بزرگ شده است.حتماً برای کنترل وزنتان درطول بارداری با پزشکتان مشورت کنید.

آیاازدست دادن وزن اضافه شده بعداززایمان مشکل است؟

اگرشمادچاراضافه وزن زیادی درطول مدت بارداری شده‌اید،پس اززایمان لاغر شدن می‌تواندتا 33٪ افزایش یابد.بیشترزنانی که طبق میزان توصیه شده وزن گرفته‌اند،درزمان زایمان وهفته‌هاوماه‌های بعدازآن،این وزن اضافی رابه راحتی ازدست می‌دهند.شیر دادن نیزبه شماکمک می‌کندتابتوانید کالری بیشتری بسوزانید.شیردادن روزانه حداقل 500 کالری می‌سوزاند.

انجام ورزش دردوران بارداری

ورزش به ویژه دردیابتی های نوع ۲یکی ازاصول اساسی درمان است.همان طورکه می دانیدورزش همراه بابرنامه غذایی صحیح،‌درکنترل قندخون نقش اساسی دارد.درموردورزش کردن دردوران بارداری حتماًسئوالاتی برایتان مطرح می شودکه دراین موردبایدبامتخصص آموزش دیابت مشورت نمایید.ورزش دردوران بارداری به وضعیت سلامت شماکمک خواهد کردامااگرمبتلابه:

۱ - فشارخون بالا

۲- مشکلات چشمی،کلیوی یاقلبی

۳ - آسیب های عروقی دیگر

۴ - آسیب اعصاب

هستید،‌لازم است درموردخطرهای ورزش دردوران بارداری،باپزشک خودمشورت کنید.به طورکلی دردوران بارداری نبایدورزشهای کششی اندام یابه اصطلاح ورزشهای کششی سنگین انجام دهید.بهترین ورزش برای دوران بارداری،‌پیاده روی و شنااست.    

 

هر دفعه که قند خون خود را آزمایش می کنید در دفترچه خود ثبت کنید.  هر دفعه  که به دکتر مراجعه می کنید حتما"  دفترچه خود را همراه داشته باشید.  اگر قند خون شما کنترل نیست دکتر به شما یاد میدهد که چگونه کنترل کنید.

آیا نیازی  است که خودم آزمایش های دیگری انجام دهم؟

دکتر به شما آموزش می دهد که چگونه آزمایش کتون را روی ادرار صبح خود یا روی خون انجام دهید.عوارض بالا بودن کتون  این است که بدن شما شروع به سوزاندن چربی از کبد را  به جای غذایی که می خورید انجام می دهد.

برای حاملگی اصلا توصیه نمی شود که برای بدست آوردن انرژی چربی مصرف کنید .  این کتون برای جنین خطرناک است .

اگر میزان کتون  در بدن شما بالا است دکتر به شما تجویز میکند که غذایی که می خورید مقدار یا نوع آن را تغییر دهید.          

زایمان فرد مبتلا به دیابت

نزدیک زمان زایمان،پزشک جنین راازنظر میزان رشدووضعیت سلامت بررسی می کندوسپس درباره نحوه زایمان تصمیم می گیرد.ممکن است به طور طبیعی زایمان کنیدیابنابه نظر پزشک زایمان سزارین داشته باشید.نحوه زایمان اثری برنوزادندارد.

پزشک تلاش می کندکه درطول زایمان و تولدنوزاد،‌قندخون شماراکنترل نماید.درشروع زایمان نیازبه

انسولین کم می شودبه گونه ای که گاهی اوقات درطول زایمان یاحتی۷۲-۲۴ساعت بعدازتولد نوزادنیز،به تزریق انسولین احتیاج نیست.

بعدازتولدنوزاد

بعدازتولدنوزادبدن شمابه علت فعالیت زیاددردوران بارداری،به استراحت نیازدارد.

برخی مادران درطول چندهفته اول پس ازتولدمیزان قندخونشان بهترمی شودوبرعکس بعضی دیگرقند خونشان به سرعت بالامی رود،بنابراین وضعیت کنترل قندخون دراین مدت قابل پیش بینی نیست.

تغذیه نوزادباشیرمادربرای مادران دیابتی بسیارخوب است اماممکن است غلظت قندخون قابل پیش بینی نباشد.

همچنین ممکن است تغییردرالگوی خواب و غذاسبب افت قندخون شما شود.ازاین رو هماننددوران قبل ازبارداری،درکنترل قندخون خودکوشاباشید.

بعدازبه دنیا آمدن نوزادچگونه بایدمتوجه شوم که دیابت من ازبین رفته است؟

شمامی توانید 6 تا 12 هفته بعدازتولدنوزادخودبرای تست قندخون خوداقدام کنید,چون دیابت حاملگی بعدا تولد نوزادازبین می رود.

ولی شماهمیشه می توانیدنگران این باشیدکه دربارداری های بعدی هم دچاردیابت حاملگی شوید ویادچاردیابت ازنوع 2 شوید.

چگونه می توانم ازدیابت نوع 2جلوگیری کنم  یا آن رابه تعویق بیندازم ؟

شمامی توانیدکارهای زیادی انجام دهیدتابه دیابت نوع 2 مبتلانشوید.

ü      سعی کنید که به یک وزن ایده آل برسیدوآن رانگه دارید.

ü      حتی اگرشمابالای وزن ایده آل خودهستیدسعی کنید 5 تا 7 درصد ازوزن خودراکم کنیدکه این میتواندبرای شماخیلی مفیدباشد.برای مثال اگروزن شما 200 پونداست ,باکم کرد 10 تا 14 پوند  می تواندامکان ابتلابه دیابت راکم کنید.

ü      حداقل روزی نیم ساعت ورزش رادربیشترروزهای خودجای دهید. شنا ,راه رفتن ,نرمش.

ü      برنامه غذایی خوبی رابرای خودتنظیم کنید.سعی کنیدبیشترازحبوبات,میوه جات وسبزیجات استفاده کنید.

ü       چربی وکالری راازبرنامه غذایی خودکم کنید.یک دکترتغذیه می تواندکمک خوبی برای شما باشد.

ازگروه پزشکی خودبخواهید که مرتب قندشماراآزمایش کنندخانمهایی که دیابت بارداری داشته اند حتمابایدقندخون خودرامرتب هریک تادوسال یک باربرای دیابت یاشبه دیابت آزمایش کنند .  تشخیص به موقع دیابت یاشبه دیابت می تواندازعوارض قلبی جلوگیری کند.

تغذیه نوزادباشیر مادر

برای پیشگیری ازافت قندخون درطول دوران شیردهی لازم است :

قبل یادرطی شیردهی،‌یک میان وعده حاوی پروتئین وکربوهیدرات(ساندویچ،نان وگوشت و...) مصرف کنید.

به مقدارکافی مایعات بنوشید.طوری برنامه ریزی کنیدکه درحین شیردهی آب یاچای بدون شیرینی مصرف نمایید .

اگردرزمان شیردهی دچارکاهش قندخون شدید،شیردهی رامتوقف سازیدوبرای برطرف کردن حالت افت قندخون،یک ماده غذایی مصرف کنید .

اگربه فرزندخودشیرمی دهیدبه انرژی بیشتری نیاز داریدودراین موردبایدبامتخصص تغذیه  پزشک خودمشورت نمایید.

اگرنوزادان ازشیرمادرتغذیه شوندووزن خوبی داشته باشنداحتمال ابتلابه دیابت درآنهاخیلی کم خواهدبود.

شیر مادر از بروز دیابت دوران کودکی جلوگیری می کند

تحقیقات نشان داده که دیابت  جوانی درکودکانی که درشش ماه اول  زندگی خودشیرگاومصرف کرده اند،بیشتررخ می دهد.وقتی که میکروبی واردجریان خون می شود،سیستم ایمنی بدن پروتئین هایی بنام آنتی بادی می سازدکه به این میکروب می چسبندوآن راازبین می برند.

به همین دلیل سیستم ایمنی بدن برعلیه تمام پروتئین هایی که واردگردش خون می شوند،آنتی بادی می سازد.دربدن افرادبزرگسال برعلیه پروتئین های موجوددر غذا، آنتی بادی تولیدنمی شود زیراساختمان روده ی آنها کامل شده ونمی گذاردپروتئین های کامل موجوددرغذاواردخون شوند. ولی درماه های اول زندگی،به دلیل عدم تکامل ساختمان روده ی نوزاد،سوراخ هایی درآن وجود دارد که پروتئین های غذامی توانندازآنهاعبور کرده وواردخون می شوند.

محققین نشان داده اندکه شیرگاو حاوی انسولین است،ولی کاملاً شبیه انسولین انسان نیست. بنابراین وقتی نوزاددرسه ماهه اول زندگی ازشیرگاواستفاده کند،انسولین گاوی واردجریان خونش شده ودرآنهایی که مستعدابتلا به دیابت  هستندباعث تولید آنتی بادی هایی می شود.این آنتی بادی هابه سلول های بتا لوزالمعده(تولید کننده انسولین)حمله می کنندوآنهاراازبین می برند.در نتیجه باعث فقدان انسولین وبروزدیابت می شوند.

نوزادانی  که درجریان خونشان برعلیه انسولین شیرگاو، آنتی بادی وجوددارد،خیلی بیشتردچار دیابت می شوند.

مادرگرامی اگر دیابت درخانواده شما ارثی است،بایستی سعی کنیدبه نوزادخود شیرگاو ندهیدوبا شیرخودتان اوراتغذیه کنید.میزان شیوع دیابت درنوزادانی که دارای زمینه ارثی ابتلابه دیابت جوانی هستندوازشیرگاوهم استفاده می کنندخیلی بیشترازآنهایی است که شیرمادرشان  را می خورند. حتی دربین نوزادحیوانات نیزچنین مسئله ای مشاهده می شود.

سازگاری با دیابت

تشخیص دیابت درشماممکن است سبب احساس گیجی ودرهم شکستگی‌تان شده باشد. شماممکن است برای تمرکزروی یادگیری همه چیزهایی که بایدبرای پیروی ازبرنامه مراقبت دیابت خودانجام دهیددچارمشکل شوید.شاید فکر کنید: ”چگونه قادرخواهم بودرژیم غذایی را رعایت کنم؟“، ”من نمی‌توانم به خودم تزریق کنم!“، ”من هروقت خون می‌بینم غش می‌کنم بنابراین نمی‌توانم تست خون انجام دهم!“، ”دیابت چه برسرمن خواهدآورد؟“ و ...

تمامی این مواردتوسط افرادی گفته شده که اکنون باوجود دیابت باموفقیت زندگی می‌کنند. چگونه؟به وسیله اختصاص دادن زمان لازم ویادگیری روزانه مطالب ضروری. هرچه بیشتردرمورد دیابت وبرنامه مراقبت ازخود بدانید،ترس شماکاهش خواهدیافت.

جنبه‌های روانشناسی دیابت

برخی افرادباورندارندکه دچاردیابت شده‌اند،بنابراین درنظرنمی‌گیرندچرابه پیگیری برنامه مراقبت دیابت نیاز دارند.برخی دیگرپذیرفته‌اند که دیابت دارندولی هنوزبرنامه مراقبت خودرا پی‌گیری نمی‌کنند.

سازگاری و مراقبت ازدیابت

مواردزیر،برخی شکل‌های مختلف انکار می‌باشند.ممکن است برای غلبه برآن‌ها  زمان لازم باشد اماهرچه زودترتشخیص خودرا بپذیریدویادگیری درمورددیابت راشروع کنید،تحت برنامه مراقبت از خود زودتربه سلامتی واستقلال دست خواهیدیافت.

اغلب افرادی که دیابت آن‌هاتشخیص داده می‌شود،دچارخشم می‌شوند.کاملاً طبیعی است که در آن لحظه چنین احساسی داشته باشیداماباخشمگین باقی ماندن درتمام زمان‌ها کمکی به خود نخواهیدکرد.

 سعی کنیدبااعضای خانواده،دوستان ویاسایرافراددیابتی درباره دیابت صحبت کنیدتااین احساس از بین برود،شماباانجام کارهای داوطلبانه یاکمک به انجمن‌هایی که دررابطه بادیابت فعالیت دارند، می‌توانیدانرژی را که صرف خشم می‌کنیدبه سوی امورمثبت سوق دهید.

ممکن است احساس گناه کنیدزیرا می‌پنداریدکارهایی انجام داده‌ایدکه سبب دیابت شده است.آیا دلیل ابتلا،چیزهای شیرینی بوده است که خوردید؟آیاپرخوری کرده‌اید؟آیاشمابه خاطرکاربدی مجازات می‌شوید؟و ...اماپاسخ این است: ”خیر!“.هیچ کدام ازاین مواردسبب دیابت نشده است.اگر شمااحساس می‌کنیددیابت مجازات عمل نادرست شمااست،پس تقریباً همه بایددیابت داشته باشند!

ممکن است یک دیابتی بعدازتشخیص،دچارافسردگی شود.این پدیده می‌تواندمشکل جدی برای افراددیابتی باشد.علایم افسردگی عبارتنداز: ”احساس ناامیدی یادرماندگی،تنهایی،کاهش اعتماد به نفس،خستگی وتحریک پذیری و غییر الگوی خواب یاعادات غذایی.“ اگرشمادچارهرکدام ازاین علایم هستیدازپزشک یاآموزش دهنده دیابت کمک بگیرید.آن‌هامی‌توانندشمارابه مشاورمتخصص ارجاع دهند.

بسیاری ازافراددیابتی غمگین می‌شوند.طبیعی است چون می‌پندارندباتشخیص دیابت،سلامتی خودرااز دست داده‌اند.بروزعوارض نیزایشان راغمگین‌تر می‌کند.اماباگذشت زمان وحمایت خانواده و مراقبان بهداشت،گفتگوباراهنمایان مورداعتمادودوستان،قادریداندوه خودرابرطرف کنید.

یکی ازمشکل‌ترین مواردی که شمابایدباآن روبه رو شویداین است که حتی اگربرنامه مراقبت دیابت راطبق دستورات پی‌گیری کنید،شاید به کنترل کاملی نرسید.زیراممکن است فکرکنیداگرتضمینی وجودندار که پی‌گیری رژیم برای همیشه شماراسالم نگه دارد.پس چرابه خود دردسربدهید؟ پاسخ  این است:تلاش برای کنترل خوب،هم ازنظرروانی وهم ازنظر جسمی،احساس خوبی به شما می‌دهد.زمانی که بدانیدهرکاری که می‌تواندسبب سالم ماندن شما شودانجام می‌دهید، احساس بهتری  خواهیدداشت.تنهاراه کاهش خطرعوارض،کنترل خوب دیابت شما می‌باشد.

مهارت‌های سازگای

احساس شمادرمور دیابت چیست؟

آیامعتقدیدکه مهاردیابت،یک تلاش روزانه است که نیازبه قدرت،انرژی وتوجه شماوحمایت دوستان و اقوامتان دارد؟اگراین گونه است شمااحتمالاً به خوبی بادیابت سازگار شده‌ایدیعنی متوجه شده‌اید که دیابت،وضعیتی جدی است امادرموردبرنامه درمانی خودنیزخوشبین هستید.شمابایدمسئول مراقبت ازخود،پی‌گیری رژیمتان ویادگیری هرچه بیشتردرمورددیابت باشید.شمابه تیم بهداشتی- درمانی خوداعتماد کرده ودرتصمیم گیری برای برنامه مراقبت دیابت مشارکت می‌کنید.بنابراین، رفتارشمامثبت می‌باشد.

اگرفکر کنیددیابت شرایط جدی نیست یااین که پی‌گیری برنامه مراقبت شمامحال است،یادرمان شمانتیجه ندارد،شمابادیابت سازگاری ندارید.ممکن است فکرکنیداین پزشک شمااست که مسئول سلامتی شمامی‌باشد،یااین که شمانمی‌توانیدنحوه زندگی خودراتغییردهیدتابارژیم‌های دیابت متناسب شودیافرصت ویزیت‌های پزشکی رانداریدیانمی‌توانیدروی حمایت اقوام ودوستان حساب کنید.تمام این پاسخ‌ها،نشانه ضعف سازگاری هستند.

اگراحساس می‌کنیدبه خوبی بادیابت سازگاری ندارید،ازخودچرایی آن رابپرسید؟آیا فکرمی‌کنیدبه اندازه کافی قوی وزیرک نیستیدیااین که به اندازه کافی آموزش ندیده‌ایدتامسئول مراقبت ازخود باشید؟آیامی‌ترسیدازعهده مهارعوارض دیابت برنیایید؟

اولین گام شما،جستجوی مراقبان بهداشتی است که بتوانیدبه آنهااعتمادکنیدومانندیک عضوتیم باشید.این کارباعث تشویق شمامی‌شودکه دریک برنامه مراقبت ازخودسهیم باشیداگرچه تصمیم این کارهم به خودی خودباارزش است.اگرتیم بهداشتی کارت عضویت برای شماصادرکردندحتماآن راهمراه داشته باشیدزیرادرموقعیت‌های اورژانسی ممکن است قادربه صحبت کردن نباشیدواین کارت به اطرافیان شمابرای عملکرد بهتر،کمک می‌کند.

راهنمای شمابرای مراقبت بهتردیابت

به طور کلی یک فردمبتلابه دیابت می‌تواندیک زندگی طبیعی،سالم وطولانی داشته باشدکه مراقبت ازخودویادگیری درمورددیابت،احتمال دستیابی به آن رافراهم می‌کند.پزشک شماوسایر اعضای تیم بهداشتی(شامل متخصص دیابت،متخصص تغذیه،پرستارومتخصصان سایرمواردمربوط به دیابت)شماراراهنمایی می‌کنندتامراقب خودباشیدوبه بهترین شکل ممکن،زندگی کنید.مهم است بدانیدمراقبان بهداشت شماچه چیزهایی رابایدفراهم کنندتابه اهداف درمانی دست یابید.

حقوق شما

تیم مراقبت بهداشتی لازم است مواردزیررابرای شمافراهم کنند:

ارائه آموزش‌های لازم درمورددیابت

طرح‌ ریزی یک برنامه درمانی واهداف مراقبت ازخود

بررسی منظم سطوح قندخون (گلوکز خون)وشرایط جسمی شما

درمان مسائل خاص وموارداورژانس

تداوم آموزش برای شماوخانواده‌تان

ارائه اطلاعات درموردحمایت‌های اجتماعی و اقتصادی دردسترس

وظیفه شمانیزاین است که توصیه‌های ذکرشده راواردزندگی روزانه خودکنیدودیابت خودرابه صورت روزانه کنترل نمایید.

استرس چیست؟

هرفردنیازمنداست که درمقابل تغییرات دائمی که پیرامون خودبه وقوع می‌پیونددبه تعادل برسد.در راه رسیدن به این تعادل است که بدن استرس راکه نوعی فشار روانی‌ست تجربه می‌کند. استرس دارای اثرات جسمی وروانی است که می‌توانداحساسات مثبت ومنفی درماپدیدآورد.به عنوان یک تأثیرمثبت،استرس می‌تواندماراواداربه فعالیت وتحرک کند؛اماتأثیرات منفی آن ممکن است باعث احساس بی‌اعتمادی،عصبانیت،بدگمانی وافسردگی شود.افسردگی نیزبه نوبة خود می‌تواندباعث بروزناراحتی‌های جسمی مانندانواع درد،مشکلات گوارشی،ناراحتی‌های پوستی مثل جوش‌ها،بی‌خوابی،فشارخون بالا،زخم معده وناراحتی‌های قلبی شود.

پس ازهررویدادمهم درزندگی مانندازدست دادن یک عزیز،فرزند‌دارشدن،ارتقای شغلی،شروع یک ارتباط جدیدو ...،نیازبه کسب تعادل خواهیم داشت وحین رسیدن به این تعادل،استرس راتجربه می‌کنیم.متناسب باواکنش مادردستیابی به ساختن زندگی،استرس می‌تواندباعث پیشرفت ماویا مانع ا آن شود.

چگونه می‌توانیم استرس رااززندگی خودحذف کنیم؟

همان‌طورکه می‌دانید،استرس مثبت موجب پیشرفت وتحرک بیشتردرزندگی شده وجذابیت آن رادر نظرمامی‌افزاید.همه مابرای پیشرفت به مقدارخاصی ازاسترس نیازداریم(باوجودمقدارخاصی استرس مثبت است که نیازبه پیشرفت رااحساس می‌کنیم).

ضرب‌العجل‌ها،رقابت‌ها،رویارویی بامشکلات وحتی نا امیدی‌هاوغم‌هابه زندگی ماعمق وانرژی بیشتری می‌دهند.هدف ماحذف استرس نیست،بلکه می‌خواهیم بیاموزیم چگونه آن رااداره نماییم و چگونه ازآن استفاده نماییم تابرای ماسودمندباشند.

استرس ناکافی ویافقدان استرس نیزمضراست ومی‌توانداحساس کسلی یاافسردگی به وجود آورد.ازسوی دیگر،استرس زیادهم ممکن است باعث شوداحساس کنیم مشکلات بسیاری مارا احاطه کرده‌اند.

بهترین راه حل برای رهایی ازمشکلاتی که ممکن است استرس زیادویا فقدان استرس برای مابه وجودآورنداین است که مطلوب‌ترین سطح استرس رابیابیم. مطلوب‌ترین سطح استرس آن است که باعث تحریک وانگیزش مابرای پیشرفت شودامااحساس دلشوره ونگرانی رادرماایجادنکند.

چگونه می‌توانیم بگوییم مطلوب‌ترین سطح استرس برای ماکدام است؟

هیچ سطح استرس واحدی برای همة افرادوجود ندارد.همة مامخلوقاتی منحصربه فردبانیاز‌های خاص خودمی‌باشیم.بدین ترتیب،موضوعی که باعث مضطرب شدن فردی می‌شودممکن است در فرددیگری حس خوشحالی ونشاط رابرانگیزد.حتی اگربپذیریم موضوع خاصی برای همه نگران کننده است،هرکدام ازماتمایل دار که واکنش‌های متفاوتی نسبت به آن نشان دهد.

کسی که عاشق بحث وجدل وکارهای پرافت وخیزاست وهمیشه دوست داردتغییر شغل بدهددر صورت داشتن شغلی ثابت وشرایطی پایدارومنظم دچاراسترس خواهدشدوبرعکس،فردی که همیشه شرایط شغلی پایدارومنظمی داشته است درصورت رویارویی باشرایط شغلی پرافت وخیز و دارای محدودة وظایف گسترده دچاراسترس خواهدشد.

مسائلی که مارادچاراسترس می‌کنندومقداراسترسی که درحالت اضطراب قادربه تحمل آن هستیم باافزایش سن تغییرمی‌یابد.مشخص شده است که اغلب بیماری‌ها بااسترس‌های مضمن وفروننشستة افراددرارتباطند.اگردچارعلائم استرس می‌باشیدازحدمطلوب استرس فراتررفته‌اید.در این حالت بایدازاسترس موجوددرزندگی خودبکاهیدویاتوانایی خودرابرای اداره نمودن آن افزایش دهید.

چگونه می‌توانیم استرس خودرابهتراداره کنیم؟

تشخیص استرس‌های فروننشسته وآگاهی ازتأثیرات آن‌هابرزندگی برای کاهش اثرات مضرآن کافی نیست.ازآنجاکه استرس می‌تواندریشه‌های متعددی داشته باشد،راه‌های بسیاری نیزبرای اداره نمودن آن وجوددارد.یکی ازراه‌های مقابله بااسترس،تغییردادن منبع استرس ویانحوة واکنش به آن می‌باشد.نکات زیرمی‌توانندبرای کنترل بهتراسترس مفیدباشند:

1_ازمسائلی که باعث به وجودآمدن استرس در شمامی‌شوندواحساسات وواکنش‌هایی که به آن‌هانشان ‌می‌دهیدکاملاً آگاه شوید.

به اضطراب خودتوجه کنیدوآن رانادیده نگیرید.به راحتی ازکنارمشکلات خودعبور نکنید.دریابیدکه کدام وقایع باعث اضطراب شمامی شوند.دقت نماییدکه دردرونتان راجع به مفهوم این وقایع چگونه می‌اندیشید.دریابیدکه بدنتان چگونه به استرس پاسخ می‌دهد،آیادچار اضطراب می‌شویدویابا مشکلات جسمی مواجه می‌گردید؟اگرچنین است این علائم دقیقاًکدامند؟

2  _ مسائلی را که قادربه تغییر آن‌هاهستید،بشناسید.

آیامی‌توانیدمسائلی راکه باعث به وجودآمدن استرس درشما می‌شوندباحذف کامل آن‌هاویاپرهیز ازرویارویی باآن‌ها تغییردهید؟

آیامی‌توانیدشدت آن‌هاراکاهش دهید؟(برای کنترل بهتراین مسائل به جای اداره روزانه یاهفتگی، آن‌هارادریک بازده زمانی طولانی‌تراداره نمایید).

آیامی‌توانیدمدت قرارگیری خوددرمعرض استرس راکوتاه‌تر نمایید؟(همیشه می‌توانیدبه خودزنگ تفریحی بدهید،فرضیه‌های فیزیکی رارهانمایید).

آیامی‌توانیدبرای انجام تغییرات ضروری وقت وانرژی لازم رااختصاص دهید؟(هدف‌ سازی،تکنیک‌های مدیریت زمان،روش‌های شادزیستن و...می‌توانندمفیدباشند).

3 _شدت واکنش‌های خودنسبت به استرس راکاهش دهید.

واکنش‌هایی که به استرس نشان می‌دهیم بسته به میزان درک وآگاهی ازخطری که ممکن است ماراتهدیدکندمی‌تواند متفاوت باشد.این خطرممکن است روحی یاجسمی باشد.شما چگونه‌اید؟

آیامسائلی راکه باعث به وجودآمدن استرس می‌شونددرحالتی غیرواقعی وبزرگ‌ترازآن‌چه که هست می‌بینیدوموقعیت مشکلی راکه باآن روبه روشده‌اید بی‌دلیل به یک فاجعه تبدیل می‌سازید؟

آیاانتظارداریدهمه راازخودراضی نگه دارید؟

آیانسبت به مسائل واکنش‌های شدیدنشان داده  آن‌هاراکاملاً بحرانی وپیچیده می‌بینید؟

آیااحساس می‌کنیدهمیشه بایددرهمة موقعیت‌ها پیروزباشید؟

اگرچنین است بایدبرای پذیرفتن دیدگاه‌های متعادل‌ترتلاش نمایید.سعی کنیدبه جای این که استرس را مسئله‌ای بیابیدکه برشماچیره خواهد شد،آن راموضوعی ببینیدکه می‌توانیدباآن مقابله کنید.متعادل نمودن احساسات بیش ازاندازه‌،می‌تواندبسیارمفید واقع شود.برای جنبه‌های منفی و ”چه می‌شداگرهاوقت وانرژی صرف نمایید.

4 _ روش تعادل واکنش‌های جسمی خودنسبت به استرس رابیاموزید.

چندنفس عمیق وآرام،ضربان قلب وسرعت تنفس شمارابه حالت عادی برمی‌گرداند.تکنیک‌های تمدداعصاب می‌تواندازفشارهای واردبرعضلات بکاهد.تجویزداروتوسط پزشک نیزمی‌تواندبه طورکوتاه مدت درمتعادل نمودن واکنش‌های جسمی فردنسبت به استرس مؤثرباشد.چون تجویزداروبه تنهایی راه حل مناسبی برای ملایم نمودن این واکنش‌ها نمی‌باشد،لذافراگیری روش‌های ارادی متعادل سازی این واکنش‌هابرای ملایم‌سازی آن‌هابه طور بلندمدت ارجح‌ترمی‌باشند.

5 _ جسم خودرابسازید.

برای مراقبت ازقلب وعروق،3تا4باردرهفته ورزش کنید(تمرینات ریتمیک طولانی‌مدت،مانندپیاده‌روی، شنا،دوچرخه سواری ودومیدانی جزوبهترین تمرینات می‌باشند).ازهمة گروه‌های غذایی به صورت متوازن استفاده نمایید.خودرابه وزن متعادل برسانید.ازنیکوتین،کافئین بیش ازاندازه ودیگرمحرک‌ها پرهیزنمایید.کمی فراغت وتفریح رادرکنار کارفراموش نکنید.هروقت که می‌توانیدبه خودزنگ تفریحی بدهید،حتی برای چنددقیقه ازمحیط کارخودخارج شده واستراحتی کنید.به اندازه کافی بخوابیدودر حفظ برنامه استراحت وخواب خودتاسرحدامکان جدی وسخت‌گیرباشید.

6 _ روح خودرابسازید.

ارتباط‌ها ودوستی‌های مشترک خودراافزایش دهید.اهداف خودرادنبال کنید؛اهداف واقع گرایانه که برای خودشمامهم وبامعنی هستندنه اهدافی که دیگران آن‌هارابرای شمادرنظرمی‌گیرند.همیشه انتظار کمی نا امیدی،شکست و ناراحتی راداشته باشید.همیشه باخود آرام ومهربان باشید. دوست خودباشید.

واکسن دیابت: آیاواکسن ازابتلابه دیابت جلوگیری می کند؟

اززمانی که ادواردجنردرانگلستان برای جلوگیری ازآبله،اولین واکسن راازعصاره آبله گاوی تهیه کرد، واکسن،بخشی اززندگی مردم شد.تاکنون میلیون‌ها نفر،ازانواع واکسن‌ها استفاده کرده‌اند.برنامه واکسیناسیون علیه آبله مرغان،فلج اطفال،کزازودیفتری سبب شدکه بسیاری ازبیماری‌های شایع درگذشته،امروزه درکشورهای پپیشرفته ناشناخته باشد.درمورددیابت نوع1اگرچه نه دقیقاًیک "واکسن"،بلکه روش‌های پیشگیری متفاوتی برروی حیوانات آزمایشگاهی باموفقیت انجام شده است. روند پیشرفت کارومطالعه  درمورد استفاده از واکسن برای پیشگیری ازابتلا به دیابت نوع1به  به وسیله دکترکالین دایان گزارش شده است.

واکسن،دریافت میزان کم میکروب دربدن به شکلی غیرخطرناک است.این روندبه سیستم ایمنی بدن اجازه می‌دهدتاباساخت گلبول‌های سفیدتدافعی(سلولهای T)وپادتن‌ها برعلیه عفونت،ازبدن دفاع کند.به این ترتیب درصورت لزوم  بدن درمقابل میکروب وعفونت واقعی  آمادگی مقابله خواهد داشت این اصل،کاملاًبه "خاطره" سیستم ایمنی بدن بستگی دارد؛وقتی یک باردرمقابل عفونت واکنش نشان داده شود،تعدادگلبول‌های سفیدتدافعی (سلول‌های T)وسلول‌های مولدپادتن، افزایش می‌یابد.سلول‌های تولید شده،به عفونت ومیکروب خاصی پاسخ می‌دهندوآمادگی بدن برای پاسخ افزایش می‌یابد؛واکنش دوم،سریع‌تروقوی‌ترازواکنش اولیه است.سلول‌های T لنفوسیت‌هایی هستند که نقش بسیارمهمی درپاسخ ایمنی بدن ایفامی‌کنند.حرف اختصاری T نشان‌دهنده غده تیموس است که مرحله نهایی عملکرداین سلول‌ها دراین غده تکوین می‌یابد.

واکسنی برای دیابت ؟

برای پیشگیری ازابتلابه دیابت،اساساًواکسن،فقط درمورددیابت نوع 1کاربرددارد؛نوعی ازدیابت که درآن،گلبول‌های سفید (سلول‌هایT )به سلول‌های بتای پانکراس که مولدانسولین هستند،حمله می‌کنند.اکثردانشمندان معتقدندروندبیماری صرفاًومستقیماًباعفونت،آغازنمی‌شودبلکه غیرمستقیم   

وبه علت تشخیص اشتباه سیستم ایمنی بدن به وجودمی‌آید یعنی سیستم ایمنی به اشتباه، سلول‌های بتارابخشی ازارگانیسم عفونت‌زا تلقی می‌کنندوبه آن حمله‌ورمی‌شوند.

بسیاری ازمردم،تزریق پیشگیری کننده یاتزریق علیه دیابت رابه عنوان "واکسن" دیابت تلقی می‌کنند.در واقع،برای تحریک یک پاسخ کاهش دهنده واکنش ایمنی اشتباه(به جای آنکه پاسخ سریع تروشدیدترباشد) استفاده ازیک ضد واکسن،ضروری است.درهر حال،برای سادگی  دراین مقاله از واژه "واکسن" استفاده می‌کنیم.

سیستم ایمنی به طوراشتباه به سلول‌های بتا حمله می کند،گویی که آن‌ها بخشی ازارگانیسم عفونت زا هستند،درحالی که این طورنیست.

مفهومی جالب- امادر عمل،پیچیده

مفهوم واکسن دیابت،بسیارجالب وامیدوار کننده است.دراین موردبه واکسنی نیازاست که سبب کاهش پاسخ اشتباه سیستم ایمنی علیه سلول‌های بتاباشد،بدون آن که درعملکردسیستم ایمنی حیاتی نیزاختلالی به وجود آورد.این واکسن نبایدموجب افزایش خطرعفونت وسرطان شود، حالتی که درمصرف داروهای مهارکننده کل سیستم ایمنی بدن(مانندداروهایی که درپیونداعضا تزریق می‌شود)بروز می‌کند.به علاوه،اگرسیستم ایمنی بتوانداین پاسخ رابه "خاطر"داشته باشد (به روشی که به عنوان مثال سیستم ایمنی،دریافت واکسن علیه کزازراتاپنج سال پس ازتزریق به یاد دارد)،ممکن است واکسن به جای تزریق روزانه فقط درمجموع، چندبارداده شود.

درهرحال،مشکلات بسیاری درروندتولیداین واکسن وجوددارد:

اولاً، برای آنکه به صورت واکسن در آید،بخش‌های خاص مولکول‌هایی راکه سلول‌های T برروی سلول‌های بتاشناسایی می‌کنندباید شناخته شوند.این امردریک وضعیت غیرعفونی ماننددیابت، بسیارمشکل ترازوضعیت بیماری‌های عفونی است زیرادردیابت،واکنش‌ها درخون ضعیف هستندو بررسی آن‌هامشکل است.

دوم،بادادن این مولکول‌هابه افراد،خطرافزایش واکنش سیستم ایمنی به سلول‌های بتا(آن گونه که واکسن‌های سنتی عمل می‌کنند)وجود دارد،یعنی وضعیت دیابت افراددیابتی رابدتروافرادغیر دیابتی رامبتلابه دیابت می‌کند.همچنین خطرتحریک دیگربیماری‌های خودایمنی نیزوجودخواهد داشت.به علاوه،اغلب واکسن ها درشرایطی تلقیح می‌شوندکه فردمبتلانباشد.

هنگامی که فرددچارعفونت کامل شده باشد،دیگربرای دریافت واکسن مؤثر،خیلی دیراست.نتایج مطالعات اخیر نشان داده است واکنش ایمنی دردیابت نوع 1معمولاًطی 5تا 10سال یابیشتروقبل از آنکه سطح قندخون  افزایش یابدوفردازدیابتی بودن خودکاملاً آگاه شود،اتفاق می‌افتد.سؤال این است که آیابایدواکسن رادراین مرحله(که واکنش ایمنی شروع شده امادیابت مشاهده نمی‌شود) تلقیح کردیا زودتر؟

تحقیقات  اولیه  برای امتحان  ایمنی و توانایی القای سلول‌هایT تنظیم کننده درخون در داوطلبانی که بیش از5سال مبتلابه دیابت بوده‌اندادامه دارد.این افراد باگذشت مدتی ازدیابت،فاقدسلول‌های بتامی‌شوند،بنابراین تزریق به این افراد،درصورت نادرست بودن؛موجب بدتر شدن وضعیت آ‌ن‌هانمی‌شود.

  

در آینده،اطلاعات این بررسی‌ها درموردایمنی وتغییرات واکنش ایمنی طراحی روش درمانی مناسب برای افرادی که دیابت آن‌ها تشخیص داده می شود مورداستفاده قرار می‌گیرد.

امید به آینده

اکنون درروزهای آغازین توسعه واکسن‌های پیشگیری کننده علیه وضعیت‌های خودایمنی مانند دیابت نوع 1 قرار داریم.دانش مادرمورد راه‌های طبیعی حفاظت بدن به وسیله سیستم ایمنی علیه وضعیت‌های خودایمنی،محدود است.مخاطرات این امربسیار است.امروزه می توانیم  بادقت 90% ابتلابه دیابت نوع 1را5سال یابیشتر،قبل ازآن که فردمتوجه بیماری خودشود،تشخیص دهیم. بنابراین تلقیح واکسن به این افرادقبل ازابتلاوداشتن میزان قندخون بالا،منطقی به نظرمی‌رسد.اگر بی‌خطربودن وتأثیر عملی این واکسن تأییدشود،می‌تواندازنیازبه تزریق روزانه انسولین جلوگیری کند این امر،هدف نهایی مااست.

دیابت وسفر :

ازتعطیلات لذت ببرید!

اگرقصدسفرداریدبارعایت این نکته‌ها می‌توانیددرطول سفر،لحظات لذت‌بخش‌تری داشته باشید:

قبل ازسفر

این وسایل راحتماً همراه خودببرید:

1)انسولین یاداروی مصرفی

2)دستگاه قندخون + باطری

3)لانست نمونه‌گیری خون

4)سرنگ

5)نوار تست قندخون وادرار

6)آمپول گلوکاگن

7)موادقندی سریع‌الجذب

8)الکل پزشکی یاپارچة نمدار

درطول سفر        

اگرباوسیله شخصی سفرمی‌کنید:

1)اگرخودتان رانندگی می‌کنید،مراقب باشیدزمان حرکت،قندخونتان از 90 میلی‌گرم درصدکمتر نباشد.

2)درمسیرطولانی لازم است هر 3- 2 ساعت یک بارقندخونتان رااندازه بگیرید.

3)کوچک‌ترین علامت هیپوگلیسمی،فوراًمواد قندی سریع‌الجذب میل کنید.

4)کیف حاوی وسایل ذکر شده دربالارادرمعرض نوروحرارت (مثلاً داخل داشبورد،پشت شیشه و ...) قرارندهید.

سفربااتوبوس:

(1به طوردائمی روی صندلی ننشینیدوبرای برقراری جریان طبیعی خون درپاها،هرازگاهی بایستید ویاوسط اتوبوس چندقدمی راه بروید.

(2اگربعدازهیپوگلیسمی،قندخون خودرا اندازه می‌گیرید،ازتمیز بودن انگشتان خودمطمئن شوید.

سفرباقطار:به اندازه کافی موادکربوهیدرات‌دارهمراه داشته باشید.

سفر با هواپیما:

1_وسایل مورد نیاز را در کیف دستی خود قرار دهید.

2_قدم زدن در سفرهای طولانی، ضروری است.

_3رطوبت درداخل هواپیماکاهش می‌یابد،بنابراین نوشیدنی بیشتری میل کنید.(آب،بهترین نوشیدنی است.)

چند نکته:

1_انسولین وگلوکاگن نبایددرمعرض سرمای شدیدقرارگیرد.(به خصوص انسولین NPHچون یخ‌زدگی ازاثرآن می‌کاهد.)

علائم انسولین یخ‌ زده:

انسولین NPH = وجود ذرات معلق       انسولین رگولار= کدر بودن

2_درصورت فعالیت جسمی بیش ازحدمعمول روزانه،ممکن است هیپوگلیسمی شبانه‌ به وجود آید.برای پیشگیری،لازم است موادغذایی بیشتری مصرف گردد.

3_نوارهای اندازه‌گیری قندخون بایددورازرطوبت باشند.

4_اختلاف ساعت مبدأومقصدراهنگام تزریق درنظر بگیرید.(با پزشک مشورت کنید.)

5_برای سفرهای طولانی،حتماً قبل ازسفر،باپزشک خودمشورت کنید. سفر خوش!

دیابت وروزه داری :                                                                              

باتوجه به شیوع بالای دیابت درجامعه،شمارزیادی ازمبتلایان به بیماری قندبه ویژه درآستانه ماه مبارک رمضان ازپزشکان خوددرباره امکان روزه داری سؤال می نمایندکه باتوجه به شرایط خاص آنها،این مسأله اهمیت زیادی دارد.

قابل ذکراست که درافراددیابتی،ممنوعیت کامل روزه داری وجودنداردوتشخیص نهایی اینکه آیافردمی تواندروزه بگیردیاخیر،باصلاحدیدپزشک وتصمیم خودبیمارصورت می گیرد.

روزه داری برای بیماران دیابتی چاق بسیارمفید است

روزه داری برای سلامتی برخی ازافرادمفیدوبرای بعضی دیگرمضر است.

این بیماری به طور کلی به دونوع تقسیم می شود.درنوع اول دیابت که بیماران

تحت درمان باانسولین هستند،به هیچ وجه نبایدروزه بگیرندودربیماران دیابت نوع2

که مشکل اساسی آنهاچاقی است،روزه گرفتن آنهابستگی به وضعیت بیماری این

افراددارد.

دربیماران دیابتی،یکسری عوارض ازجمله عوارض عصبی،چشمی،قلبی وکلیوی وجودداردکه در صورت مشاهده ی هرکدام ازاین عوارض دراین بیماران توصیه می شودکه روزه نگیرند.

در بیماران دیابتی نوع دو که بدون عارضه هستند،روزه داری به شرط رعایت یکسری ازمسائل توصیه می شود؛یکی ازاهداف روزه حذف یک وعده غذایی است،که این مساله برای بیماران دیابتی چاق بسیارمفیدودرنهایت باعث کاهش وزن آنها خواهدشد،امامتاسفانه افرادباخوردن مقدار زیادی غذادرهنگام افطاروسحرآن راجبران می کنند که این مساله بسیارخطرناک است.

مصرف روغن های مایع نباتی و روغن زیتون رابه این بیماران توصیه می شود.

1ـ من بیماری قنددارم ودرحال حاضربرای پایین آوردن قندخونم ازقرص قنداستفاده می کنم،آیامی توانم امسال روزه بگیرم؟

درصورتی که شمابه بیماری مزمن دیگری مبتلانیستیدودرحال حاضرقندخونتان درحدقابل قبولی(درحالت ناشتازیر160)است واخیرا دچارافت قندخون نشده اید،به احتمال زیادمی توانیدروزه بگیرید.

2 ـ آیادخترم که دیابتی است وانسولین تزریق می کندهم می تواندروزه بگیرد؟

بعیدبه نظرمی رسدکه ایشان بتوانندروزه داری راتحمل کنند.البته اگراصراربرروزه داشتن دارد،درصورتی که انسولین زیادی مصرف نمی کندوطی روزدچارافت قندخون نمی شود،بااحتیاط کامل ورعایت نکاتی که بیان خواهدشدممکن است بتوانددوره روزه داری رابدون خطرپشت سربگذارد.

3 ـ آیااگرمن روزه بگیرم ممکن است دچارعوارض بشوم؟

خطرناکترین عارضه روزه داری،کاهش بیش ازحدقندخون است.شماطی روزه داری بیش ازهرچیزبایدمراقب باشیدکه قندخونتان زیادافت نکند.

4 ـ چگونه می توانم بفهمم که قندخونم پایین آمده است؟

افت قندخون باعلامتهایی مانندضعف وبی حالی شدید،عرق سردفراوان،تپش قلب،سرگیجه،تاری دید،گرسنگی شدیدولرزش بدن ودرنهایت بیهوش شدن مشخص می گردد.

5 ـ اگروسط روزدچارافت قندخون شدم،چه کنم؟

درصورتی که شماگلوکومتر(دستگاه اندازه گیری کننده قندخون)دراختیارداریدفوراقندخونتان رااندازه بگیرید.درصورتی که قندخونتان کمتراز50 باشد،حتماروزه خودراافطارکنید.اگرگلوکومترندارید،باپیدایش چنین علائمی سریعاروزه خودراافطارنماییدوبامصرف شربت یاشیرینی مختصرازعوارض بعدی پیشگیری کنید.

6 ـ آیاروزه گرفتن رژیم محسوب می شودیااینکه طی ماه رمضان هم بایدرژیم خاصی رارعایت کنم؟

رعایت رژیم دیابتی برای شماالزامی است.شماطی ماه رمضان بین افطارتااذان صبح موادغذایی مصرف می کنیدلذابایدنکاتی رارعایت نماییدکه قندخون شمادراین فاصله بیش ازحدبالانرود.

7 ـ آیامیزان کل موادغذایی مصرفی ام درماه رمضان بایدمانندرژیم قبلی باشد؟

بله.حتما، شما نباید کالری دریافتی خودرادرماه رمضان نسبت به قبل افزایش دهید. به ویژه مصرف  موادقندی شیرین ازجمله زولبیاوبامیه رامحدودکنید.درصورت تمایل شدیدبه موادشیرین می توانیدازمربایانوشابه های رژیمی استفاده نماییدویاهنگام افطاردوعددخرماهمراه بانوشیدنی مانندچای مصرف کنید.

8 ـ وعده های غذایم بایدبه چه صورتی باشد؟

بهتراین است که بایک افطارساده (مثلامشابه صبحانه)آغازکنیدوشام رابافاصله 2 ـ 1 ساعت بعدصرف نمایید.

قبل ازخوابیدن هم می توانیدغذای مختصری (مشابه عصرانه)بخورید.سحری راهم حتمامیل کنید.

9 ـ اگربرای خوردن سحری نتوانستم بیدارشوم چه کنم؟

بهتراست ازروزه گرفتن درآن روزمنصرف شویدچراکه احتمال پایین افتادن قندخونتان وعوارض دیگرزیاداست.

10 ـ نوشیدن آب ومایعات غیرقندی تاچه اندازه مجازاست؟

بهتراین است که آب کافی بنوشیدتاطی روزدچارکمبودآب بدن نشوید.توصیه می شودبعدازخوردن سحری وقبل ازشروع روزه حداقل 2 ـ 1 لیوان آب بنوشید.

11 ـ آیارفتن مرابه مهمانی های افطارصلاح می دانید؟

مسلماشرکت درجمع خانواده ودوستان ازنظرروحی بسیاربرایتان مناسب است اماچه درماه رمضان وچه غیرآن،هیچگاه درمهمانی هافراموش نکنیدکه دیابتی هستیدتاسالهاباسلامت کامل به زندگی ادامه دهید.

12 ـ اگربعدازافطاراحساس کردم قندخونم بالاست چه کنم؟

درصورت امکان قندخونتان رااندازه گیری کنید.اگربالای 250 بودبایدشب بعد20 درصدازکالری دریافتی خودکم کنیدتادچارمشکل نشویدبه هرحال متوجه باشیدکه اگرقندخونتان هنگام شب بالاباشد،نتایج مثبت روزه داری عایدشمانخواهدشد.

13 ـ اگرهنگام سحراحساس کردم قندخونم بالاست چه کنم؟

دراین صورت هم اگرقندخونتان بالای 200 باشدبایدازموادغذایی سحری 20 درصدکم کنید.امااگرقندخونتان بالای 350 بود،توصیه می شودکه اصلاروزه نگیرید.

14 ـ اگرطی روزاستراحت کنم بهتراست یامی توانم فعالیت بدنی نیزداشته باشم؟

فعالیت بدنی شماباید در حدمعمول باشد و استراحت زیادبه نفع شما نیست. اموری که به فعالیت  جسمی شدیدنیازداردرابهتراست بعدازظهرهاانجام ندهیدتاازافت شدیدقندخون پیشگیری نمایید.

15 ـ چگونه ورزش کنم؟

ورزش سبک15 ـ 10 دقیقه ای هنگام صبح احتمالابرایتان مناسب است اماورزش هنگام بعدازظهروقبل ازافطارمی تواندمشکل سازباشد.بایددرصورت امکان طی شبهازمانی رابه ورزش اختصاص دهید.

16 ـ درماه رمضان قرص هایم رادرچه زمانی مصرف کنم؟

به طورکلی قرص های مصرفی صبح وظهرراهمزمان هنگام افطاروقرص مصرفی شبانه راپیش ازسحری مصرف نمایید.البته اگرقندخونتان تحت کنترل می باشد،ممکن است تحت نظارت پزشک بتوانیدقرص هایتان راکاهش دهید.

17 ـ اگرفراموش کردم قرصم رامصرف کنم چه بایدبکنم؟

ازآنجاکه عدم مصرف مایعات طی روزمی تواندبه غلیظ شدن خون وبالاتررفتن قندخون وعوارض دیگرمنجرشود.لذاتوصیه می شودحتماقرص خودرابه موقع مصرف کنیدواگرفراموش کردید،خصوصادرصورتی که معمولاقندخونتان بالاست،بهتراست آن روزراروزه نگیرید.

18 ـ بهترین زمان برای آزمایش قندخون درماه رمضان کدام است؟

مسلماایده آل آن است که هربیماردیابتی که روزه می گیردگلوکومتردراختیارداشته باشدوقبل ازافطار،دوساعت بعدازافطاروپیش ازسحری،قندخون خودرااندازه گیری نماید.امادرصورتی که گلوکومتردردسترس ندارید،بهتراست آزمایش های خودراتحت نظارت پزشک ودرزمان تعیین شده انجام دهیددرماه رمضان بررسی قندخون ناشتابایدقبل ازافطارصورت گیردکه این بسیارکمک کننده است.

19 ـ آیااگرروزه بگیرم چربی خونم هم پایین خواهدآمد؟

اگررژیم خودرارعایت کنید،می توانیدمنتظرکاهش کلسترول وتری گلیسیریدخونتان باشید.این مسأله درپیشگیری ازبیماریهای قلبی عروقی هم به شماکمک می کند.طی ماه رمضان رژیم غذایی دربسیاری ازخانواده هاحاوی موادقندی ونشاسته ای فراوان است که ضمن اثرنامطلوب برقندخون،تری گلیسیریدخون راهم بالامی برد.

20 ـ آیاافراددیابتی که به نحوی دچارعوارض مزمن دیابت برکلیه ها،چشم ها،قلب و...شده اند،می توانندروزه بگیرند؟

ممکن  است  برخی ازاین  افراد با روزه گرفتن  دچار مشکل  حادی نشوندولی برای پیشگیری ازپیشرفت عوارض مزمن،بهتراست روزه نگیرندویابامتخصص مربوطه مشورت کنند.

شماباغلبه بردیابت می توانیدزندگی شیرینی داشته باشید.

انجمن دیابت ایران ، چگونگی تاسیس و اهداف و برنامه ها

انجمن دیابت در سال 69 فعالیت خود را در قالب آموزش به دیابتی ها و والدین آنها در مرکز طبی کودکان آغازکرد که آن زمان تمام تشکیلات مادریک کمد آهنی خلاصه می شد.این انجمن بااهداف شناساندن دیابت به جامعه،آموزش،تامین امکانات ووسایل درمانی وپزشکی وایجادامکانات درمانی و رفاهی فعالیت خودراادامه دادتاامروزکه شاهدبرنامه های درازمدت هستیم واز نتایج آن می توان به «برنامه کشوری دیابت» اشاره کرد.درواقع حوزه فعالیت انجمن دیابت ایران گستره علمی و آموزشی رادربر می گیردکه آموزش،تهیه وتدوین کتاب هاوجزوه های آموزشی،برگزاری سمینارهای علمی وآموزشی واردوهای تفریحی وآموزشی ازجمله مصداق های این فعالیت هامحسوب می شودوهیچ اقدام مستقیمی درراستای ارائه فعالیت های غیرآموزشی درکشور ندارد.اعضای انجمن که درسراسرکشورحدودا 60 هزارنفر هستند،بدون آموزش عضوانجمن نمی شوند.یعنی اعضای ما باحداقل هزینه ابتداتحت آموزش قرارمی گیرندوبعدعضو انجمن می شوند.درواقع مامی کوشیم بیماران عضو انجمن تحت حمایت های آموزشی وروحی قرار گیرند.آموزش اساس درمان است و بیماران دیابتی برای درمان نیاز به انگیزه نیز دارند.

 

 

منابع :

1 _ دیابت وورزش دکتر باقرلاریجانی  بنیاد اموربیماریهای خاص

جزوات دیابت بنیاداموربیماریهای خاص

WWW.Patientedu.org

2 ـ پیشگیری از عوارض وخیم دیابت در پاها/ دکتر ایرج فاضل تهیه شده در فصلنامه پیام دیابت - انجمن دیابت ایران وب سایت انجمن دیابت ایران  :  www.ir-diabetes-society.com

3_ واکسن دیابت:آیاواکسن ازابتلابه دیابت جلوگیری می کند؟

نویسنده:colin dayan ترجمه:میراندافیروزبخش

منبع:Diabetes Voice June 2005

تهیه شده در فصلنامه پیام دیابت

4 _ سازگاری با دیابت

دکتر محمد افخمی اردکانی- مرکز تحقیقات دیابت یزد

تهیه شده در فصلنامه پیام دیابت – انجمن دیابت ایران

وب سایت انجمن دیابت ایران :  www.ir-diabetes-society.com

5_ اطلاعاتی در مورد رابطه A1C و دمای هوا

مترجم: میراندافیروزبخش 

منبع:  Diabetes forecast, Oct 2005

تهیه شده در فصلنامه پیام دیابت – انجمن دیابت ایران

www.ir-diabetes-society.com

6_دیابت در مدرسه/ بنیاد فاطمه طالقانی

تهیه شده در مجله فصلنامه پیام دیابت- انجمن دیابت ایران

7_تلخ مثل قند
وب سایت انجمن دیابت ایران : www.ir-diabetes-society.com

8_ چراغ راهنمای انتخاب غذای سالم

نویسنده: Kavita kapur and Anil kapur

مترجم: مهندس مریم رجب

منبع: Diabetes voice/ June 2005

 9_از تعطیلات لذت ببرید!/ بنیاد فاطمه طالقانی

نویسنده: بوروس آگینو

مترجم: میراندا فیروزبخش

 

Bruce Agnew, Former news cditor of the Joumal of NIH_ 10 Rcscarch is a Science, Writer and Editor in Bethesda. MD.

Institute of Medicine (IOM)

11ـ ویژگی‌های سرنگ مناسب  تزریق انسولین

مترجم: دکتر امیرکامران نیکوسخن

12ـ تغذیه و خانم های باردار

مترجم / نیلوفر شاکری

منبع: انجمن زنان و مامایی امریکا

13 _درمان دیابت نوع 2: قرص یا انسولین؟

دکتر اسداله رجب

تهیه شده در فصلنامه پیام دیابت- انجمن دیابت ایران

www.ir-diabetes-society.com

14 _ راهنمای ورزش کردن در افراد دیابتی

گیتی بهدادی پور

15 _ چگونه استرس خود را بهتر اداره کنیم؟

ترجمه: مرتضی زمانی

گرد آوری در انجمن دیابت ایران

وب سایت انجمن دیابت ایران   :

    www.ir-diabetes-society.com

16 ـ هیپوگلیسمی (افت قند خون) و درمان آن

گیتی بهدادی پور- کارشناس تغذیه

17_ راهنمای تزریق انسولین در بیماران دیابتی

گیتی بهدادی پور- کارشناس تغذیه

18 ـ بررسی انواع انسولین

گیتی بهدادی پور- کارشناس تغذیه

19_بیمارى قند و چشم

بهاره مهرنژاد

20 _ درمان‌ عوارض چشمی در دیابت

دکتر هرمز شمس- جراح و متخصص بیماری‌های چشم

استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران

21- مراقب پاهایت باش، قندی

دکتر کیانوش انصاری گیلانی

22 _رژیم غذایى در بیماران دیابتى

منبع : WWW.IRAN110.COM

23_توصیه های کاربردی برای کاهش مصرف قند

منبع : ماهنامه دنیای تغذیه

24 _شیر مادر از بروز دیابت دوران کودکی جلوگیری می کند

نیره ولدخانی – کارشناس تغذیه تبیان

25 _توصیه هاى طلایى به مبتلایان دیابت

بهاره مهرنژاد

26_ارتباط ریزش مو با مقدار انسولین

نیره ولدخانی- کارشناس تغذیه تبیان

27_انگیزه کاهش وزن

مهندس مریم رجب

تهیه شده در فصلنامه پیام دیابت- انجمن دیابت ایران

28_سویا                                                                                

نویسنده: مهندس مریم رجب

29_یبوست

وضعیت مزاجی خود را دوباره به حالت طبیعی برگردانید

نویسنده: Dr. rer. Nat.Albrecht

مترجم: شاهین رجب

منبع:DIABETIKER RATGEBER

 تهیه شده در فصلنامه پیام دیابت- انجمن دیابت ایران   

30_برفک دهان (کاندیدا) و ارتباط آن با دیابت کنترل نشده

تهیه، ترجمه و تنظیم: دکتر شیلا لکا