کنترل ودرمان دیابت:بادرمان درست،دیابت رابیچاره کنید!

آیادیابت درمان دارد؟

اگرمنظورتان درمان‌شدن به معنی بی‌نیازشدن ازمصرف داروست،بایدبگوییم خیرامااگر منظور،کنترل بیماری وجلوگیری ازآسیب‌های بعدی باشد،بله دیابت رامی‌توان کنترل کرد.به خاطر همین،بیمارمبتلابه دیابت بایدتاآخرعمرخوددارومصرف کند و یک سری توصیه‌های بهداشتی ورفتاری رابه کارببندد.

درمان دیابت شامل5موردزیرمی باشد:درصورتی که هر یک ازاین پایه‌هاسست باشدتعادل ودر واقع کنترل دیابت برهم خواهدخورد.

درمان تغذیه ای   

ورزش

کنترل

درمان دارویی

آموزش


کنترل ودرمان دیابت:بادرمان درست،دیابت رابیچاره کنید!

آیادیابت درمان دارد؟

اگرمنظورتان درمان‌شدن به معنی بی‌نیازشدن ازمصرف داروست،بایدبگوییم خیرامااگر منظور،کنترل بیماری وجلوگیری ازآسیب‌های بعدی باشد،بله دیابت رامی‌توان کنترل کرد.به خاطر همین،بیمارمبتلابه دیابت بایدتاآخرعمرخوددارومصرف کندیایک سری توصیه‌های بهداشتی ورفتاری رابه کارببندد.

درچندسال گذشته دانشمندان کشف کردندکه کنترل خوب ومناسب قندخون ازعوارض پیشرفته آن جلوگیری می کند.بیماربایدتاجایی که امکان داردبرای کنترل سطح قندخون هدفمندانه عمل کند.

نتیجه مطلوب این است کهFBS110یاپایین ترازآن باشد.قندبایدزیر140باشدو2ساعت بعدازغذاخوردن سطح آن باید70یاکمترباشد.اینهااستاندارداست ولی شمابایدبهترازاین باشید.بیماری که انسولین تزریق می کندبایدازسطح قندخونش آگاهی داشته باشد.

هدف اصلی دردرمان دیابت طبیعی شدن فعالیت انسولین واصلاح سطح قندخون به منظور جلوگیری ازگسترش مشکلات می باشد.

دانشمندان شدیداًبرای کشف جدیدترین راههای جلوگیری ازپیشرفت دیابت تلاش می کنند.

کنترل بیماری دیابت باکنترل قندخون بیمار،دوچیزمتفاوت هستند.امروزه دیگربرای کنترل بیماری دیابت،درکنترل‌بودن قندخون بیمارکافی نیست اغلب بیماران وحتی بسیاری ازپزشکان فکرمی‌کنند درمان دیابت یعنی فقط کنترل قندخون امادرمان دیابت وبهتربگوییم کنترل بیماری دیابت،یک مجموعه است که این مجموعه عبارت است از:کنترل فشار خون،کنترل چربی‌های خون،ترک سیگار،ورزش وفعالیت فیزیکی مناسب،تغذیه درست ودرنهایت،کنترل قندخون یعنی دربیماردیابتی، مجموعه‌ای ازاهداف رادنبال می‌کنیم که بایددردرمان،به آنهابرسیم.به عبارتی درمان وکنترل دیابت،اولاًفقط کنترل قندخون نیست،ثانیاًکنترل قندخون فقط تجویزدارونیست؛یعنی برای رسیدن به کنترل دیابت،مااهدافی داریم که به هروسیله ممکن بایدبه آنهابرسیم.

هنوزدرمان قطعی برای دیابت پیدا نشده است،حتی روش‌های جدیدی مثل پیوندسلول‌های بتابه  افرادمبتلابه دیابت نوع1نیزبه علت ضرورت مصرف داروی ضدردپیوندبه صورت مادام‌العمروعوارض احتمالی ناشی ازآن‌هابرای اکثریت افرادمناسب نمی‌باشد.

درمان دیابت شامل5موردزیرمی باشد:درصورتی که هر یک ازاین پایه‌هاسست باشدتعادل ودر واقع کنترل دیابت برهم خواهدخورد.

درمان تغذیه ای   

ورزش

کنترل

درمان دارویی

آموزش

اصولاًیکی ازاصلی‌ترین پایه‌های درمان دیابت،تغییرروش زندگی است؛یعنی بیماردیابتی که تادیروز چربی زیادمصرف می‌کرده وسیگارمی‌کشیده بایدتغذیه‌اش رامراعات وسیگارش راترک کند.

موارداصلی زیربنای درمان دیابت، ورزش وتغذیه هستند.تغذیه یکی ازعوامل مهم درمان دیابت است.

راهنمای غذادردیابت:

بیمارى دیابت  یکى ازشایع ترین بیمارى هاى غدددرون ریز است.اکثرافراددرگیربااین بیمارى چنانچه برنامه غذایى مناسبی راانتخاب کنند،بروزمشکلات رابه طرزقابل توجهی کاهش مى دهند.مشکل اساسى اینجاست که باتشخیص دیابت،درموقعیتى قرارمى گیریم که بایدعادات غذایى خودراتغییر بدهیم.هرتغییرى درابتداسخت است ولى ازآنجایى که پدیده" عادت "درامورزندگى مربوط به انسان هامؤثراست،بدن به زودى باشرایط جدیدوفق پیدامى کندوهنگامی که مشکلات فرددر اثراین رعایت توصیه هابرطرف مى شود،تمایل به داشتن رژیم غذایى مخصوص بیشترمى شود.

دراین مواردمشاوره تغذیه لازم است.کارشناس تغذیه به بیماریادخواهددادتاجیره غذایى برخى مواد غذایى رادربرنامه غذایى خودتعیین نماید.ازآنجایى که هیچ گروه غذایى به تنهایى قادرنیست تاتمام موادمغذى موردنیازبراى بدن راتأمین کند،بنابراین استفاده ازیک رژیم غذایى کامل،افرادمبتلابه این بیمارى رادروضعیت خوبى ازنظرسلامتی قرارخواهدداد.

رژیم غذایی وکنترل وزن زیربنای درمان دیابت راتشکیل می دهند.

درمان تغذیه ای بیماران مبتلا به دیابت شامل اهداف زیرمی باشد:

  • رساندن قندخون به سطح طبیعی
  • فراهم کردن تمامی ترکیبات غذایی ضروری(یعنی ویتامینهاوموادمعدنی)
  • فراهم نمودن انرژی موردنیازبدن
  • دستیابی به وزن ایده آل وحفظ چنین وزنی
  • پیشگیری ازنوسانات وسیع سطح گلوکزخون ونگه داشتن آنهادریک سطح طبیعی به منظور پیشگیری وکاهش خطرابتلابه عوارض دیابت
  • حفظ سطح چربی های خون درحدطبیعی کاهش سطح چربی خون(درصورتی که بالاباشد)
  • کاهش مشکلات خاص بیماران دیابتی
  • جلوگیری ازبروزعوارض ومشکلات ناشی ازدیابت

 

آیااساس رژیم غذایی افراددیابتی باسایرین فرق دارد؟

اساس رژیم غذایی دیابتی همان رژیم غذایی افرادمعمولی است که بیش ازنصف کالری آن ازمواد نشاسته‌ای وقندی(به جز قندهای ساده)نظیر نان،برنج،ماکارونی ومیوه‌هاتأمین می‌شود.

شمامی توانیدبااستفاده صحیح وبه اندازه ازموادغذایی وترک عادات غذایی غلط قندخون خودراتاحد زیادی کنترل کنید.

رهنمودهای کلی درتغذیه افراددیابتی عبارتنداز:

موادغذایی باقندهای ساده نخورید.

ازمصرف زیادغذاهای پرچربی(به ویژه چربیهای حیوانی)بپرهیزید.

غذاهای غنی ازفیبرمانندسبزیجات زیادمصرف کنید .

توصیه هایى که درزیربه آنهااشاره خواهیم کرد،براى افرادمبتلابه هر دونوع دیابت(نوع 1ونوع2)مؤثر است.همچنین افرادبادیابت باردارى وافرادى که میزان قندخون آنهادرحدمرزى است مى توانندازاین توصیه هابهره ببرند.

کالرى

هرماده مغذى انرژى زایى که برای انرژى مصرف نشود،به صورت چربى ذخیره مى شود،بنابراین  بایدسعى کردبین کالرى دریافتى باسوخت آن دربدن توازن برقرارشود.براى افرادى که انسولین اگزوژن استفاده مى کنند،جلوگیرى ازافزایش وزن یک هدف اساسى است وبراى افرادى مبتلابه دیابت نوع 2،کاهش وزن باتوجه به وزن اولیه نمایانگر کاهش درهایپرگلیسمى(بالا بودن قند خون)، مقاومت انسولین،اختلالات چربى وبالابودن فشارخون  بوده است.به عنوان مثال یک کالرى مناسب براى کودکان بایدانرژى لازم براى رشدونمو آنهارا فراهم کندووعده هاى غذایى کودکان نبایدازنظر انرژى محدودیتی داشته باشد.ازاین رو به خصوص درمورد کودکان  استفاده ازمشاور آشنا با تغذیه ضرورى  است.

کربوهیدرات ها

دریافت کافى کربوهیدرات هاتوصیه مى شود.حبوبات،غلات، سبزیجات  ومیوه ها منابع خوبى براى ویتامین ها،املاح و فیبرهستند.

مصرف کربوهیدرات هاى ساده رابایدکاهش داد.این موادشامل قند،شکر،شکلات،آب نبات،شربتهای زیادشیرین،عسل،کمپوت مربا،شیرینى هاو...هستندکه قندآنهانسبت به کربوهیدرات هاى پیچیده(نان، غلات،ماکارونى)سریع ترواردخون مى شود،بنابراین افزایش سریع قندخون رابه دنبال خواهدداشت.

بدنیست دراینجااندکى راجع به قندهای مصنوعی که فاقدکالری هستندوقندخون راافزایش نمى دهند،صحبت کنیم،چون این موادحاوى هیچگونه کربوهیدراتى نیستند.اینهاشامل شیرین کننده هاى مصنوعى مثل آسپارتام،ساخارین وآسه سولفام پتاسیم هستند.برخى قندهاى الکلی که به عنوان جانشین قندمصرف مى شوند،داراى کالرى بوده وپس ازجذب واردخون مى شوند.اینها شامل سوربیتول،مانیتول وگزیلیتول هستند،که معمولاًبسیارآرام ترازقندجذب شده ونسبت به گلوکزوساکاروزکمترباعث افزایش سطح قندخون مى شوند.شیرین کننده هاى مصنوعى مثل ساخارین درزنان بارداروشیرده نبایدمصرف شودوکودکان مبتلابه بیمارى فنیل کتونوری(PKU)نبایداز آسپارتام استفاده کنند.

توصیه های کاربردی برای کاهش مصرف قند

متاسفانه امروزه شاهدافزایش روزافزون مصرف قندوغذاهای شیرین هستیم.به تدریج که ذائقه مردم به غذاهای شیرین عادت می کند،کارخانجات موادغذایی نیزروزبه روز،محصولات شیرین تری به بازار روانه می کنندواین سیکل معیوب،پبوسته درحال چرخش است.بایک محاسبه سرانگشتی وساده به طورمتوسط هرفردبین20_15قاشق چای خوری شکر(مجموع قندمصرفی روزانه وقندبه کار رفته در محصولات غذایی)درروزمصرف می کندکه این مقدار،بسیاربیشترازنیازبدن است.

عادت کردن به مصرف زیادموادشیرین که به طورمعمول ازهمان کودکی رخ می دهد،عوارض جسمانی متعددی نظیراضافه وزن،دیابت،قلبی  وآرتریت رادرسنین بالاتربه دنبال خواهدداشت.

قندوترکیبات حاوی قند،انرژی زیادی به بدن می رسانند،درحالیکه فاقدموادمغذی لازم هستند.

دراین مطلب سعی کرده ایم توصیه های کاربردی راجهت کاهش مصرف موادقندی تاحدممکن بیان کنیم.اگرچه این توصیه هاساده به نظرمی آیند،ولی باعمل به آنهامی توانیدگام های مؤثری در جهت متعادل کردن دریافت موادقندی بردارید:

1- قندهارا کاملاًازرژیم حذف نکنید:

ازآن جایی که درتهیه اغلب موادغذایی،شکر به کاررفته است،بنابراین حذف کامل قندازرژیم امکان پذیرنیست.کافی است مصرف قندهای خالص(قندوشکر)رابرای خودمحدود کنیم؛به عبارتی کاهش مصرف قندومواد شیرین رابه تدریج دررژیم روزانه خوداعمال کنیم.

2- برچسب های موادغذایی رابادقت کامل بخوانید:

مقدارقندی که روی برچسب های موادغذایی نوشته شده است،معمولاًمجموع قندطبیعی وشکر افزوده شده درمراحل تهیه محصول است.دراین جدول شمابه راحتی هرکلمه ای که به  حرف”اوز“ختم می شودنظیرساکاروز،فروکتوز،لاکتوزو...رامی توانیدمعادل قندمحاسبه کنید.از محصولاتی هم که حاوی قندفراوانی هستندمی توان به عسل،شربت،عصاره آب میوه هاوقند اینورت اشاره کرد.

3- خوردن دسررابرای زمان های خاص درنظر بگیرید:

دسررابه عنوان قسمتی ازبرنامه غذایی روزانه خودقرار ندهید؛امادرآخرهفته یادرمیهمانی هامی توانیدازخوردن آن لذت ببرید.

4- درهنگام پخت وتهیه غذایاشیرینی هاشکرکمی استفاده کنید:

بعضی اوقات درتهیه بسیاری ازغذاهایادسرهاوکیک ها،می توان تایک سوم میزان شکرتوصیه شده رابه کار برد،بدون این که درطعم ومزه محصول نهایی تغییرچندانی حاصل شود.

5- مصرف غذاهای جایگزین رافراموش نکنید:

شمامی توانیدبه جای مصرف کیک های قهوه وکیک های خیلی شیرین،ازکیک های تهیه شده از غلات سبوس داریانان وشیرینی هایی که قندبسیار کمتری دارند،استفاده کنید.

6- مصرف میوه تازه رافراموش نکنید:

بسیاری ازمیوه جات تازه،طعم شیرینی دارندکه به تنهایی برای ذائقه شیرین مامناسب هستندو نیزبااستفاده ازآنهادرتهیه کیک وشیرینی،می توانیم طعم شیرینی طبیعی راحس کنیم.

7- ازمیوه های تازه برای شیرین کردن وطعم دادن به ماست استفاده کنید:

شمامی توانیدانواع توت،کیوی،موزو ...رابه همراه مقدارخیلی کمی شکرآسیاب شده،باماست مخلوط کنیدومیان وعده بسیارخوشمزه ای رابرای بعدازظهرخودفراهم سازید.

8- میان وعده های آماده راخیلی کم مصرف کنید :           

به عنوان مثال ژله یاآب میوه ای که ازمغازه تهیه می کنید،حاوی شکرزیادی هستند؛درصورتی که اگرآن هارادرخانه بدون استفاده ازشکریامقدارکمی شکر تهیه کنید،هم خوش طعم هستندوهم ارزش غذایی بیشتری دارند.

9- خریدمواد قندی رابه حداقل برسانید:

سعی کنید:

انواع شیرینی جات،کلوچه ها،شکلات،کیک وموادقندی رافقط برای مناسبت های خاص تهیه کنید و ازانبارکردن موادقندی ذکر شده درکابینت آشپزخانه جداًبپرهیزید.

10- تهیه ومصرف خشکباررافراموش نکنید:

خشکبارحاوی موادمغذی بسیار زیادی است،مخصوصاًموادمعدنی قابل ملاحظه ای دارد.درگذشته های نه چندان دورکه محصولات متنوع کارخانه ای مانندامروز،وجود نداشت،خشکبارسهم قابل توجهی ازتنقلات روزانه خانواده راتشکیل می داد.شماهم می توانیدباکمی حوصله ودقت، برای افزایش سلامت خانواده ازهرمیوه ای درفصل تابستان برگه تهیه کرده(مثل برگه زردآلو،هلو، آلوخشک و ...)ودربقیه سال به عنوان تنقلات شیرین وحاوی موادمغذی ازآنها استفاده کنید.

11- به اظهارنظرهای افرادغیرمتخصص توجه نکنید:

بسیاری ازافرادمعتقدندکه مصرف شیرینی بعدازناهار(به ویژه غذای پرچرب)باعث هضم آن می شود؛درحالی که مصرف شیرینی دراینگونه مواقع کارمعده راسنگین کرده وازطرفی باعث جذب کامل موادغذایی می شودوعارضه چاقی رابه دنبال خواهدداشت.

12- ازتلقین به خودبپرهیزید:

بسیاری ازافراداظهارمی کنندتازمانی که شیرینی ومواد قندی نخورند،حس وحال ندارندوقند خونشان پایین می آید؛درحالی که بدن،خودقندخون راتنظیم می کندوبامصرف موادقندی(به خصوص محصولات طبیعی حاوی قند)به مقدارمتعادل واندازه موردنیاز،با مشکل جدی برخوردنمی کنید.

به یادداشته باشیم که

دربسیاری مواردحتی درمتون علمی،از "شکر ونمک "به عنوان دو" سمّ سفید " نام برده شده است؛پس دقت کنیم که این سمّ به ظاهرخوش طعم رابیهوده واردبدن خودنکنیم.

چربى

هرفردى دررژیم غذایى خودبه میزان کمى چربى نیازداردتااعمال حیاتی بدن که درارتباط باچربى ها است،به طورمطلوب انجام شود.بنابراین بایدمصرف چربی هارامحدودکردوازانواع مفیدترآنهاکه شامل روغن های مایع مثل روغن زیتون،آفتابگردان،ذرت،کانولاوگردو است،استفاده کرد.

توصیه هایی برای استفاده درست ازنشاسته هاوچربیها:

تاجایی که ممکن است ازمصرف کربوهیدرات هاى ساده(قند،شکر،شیرینى،مربا،آرد سفید،ژله، آب نبات و...)پرهیزکنیدوبیشترکربوهیدرات های پیچیده رامصرف کنید،البته این بدان معنانیست که  هرگزقندمصرف نکنیدبلکه به این دلیل محدودکردن آن توصیه مى شودکه ازنظر تغذیه اى فاقدارزش است.بنابراین سعى کنیدکه نه تنهاشما،بلکه تمام افرادخانواده شمابه حذف آن ازرژیم غذایى بیندیشند.

درهروعده مقادیرمتناسبی ازکربوهیدرات هارامصرف کنیدتادچارعوارض ناشی ازنوسانات قندخون نشوید.

موادنشاسته ای نظیرنان وبرنج(خصوصاًنان های سفیدنظیرباگت ونان های ساندویچی وفانتزی) سیب زمینی وموادغذایی نظیرحلواومسقطی که درتهیه آنهاازموادنشاسته ای به میزان زیاد استفاده شده است بایدمحدودشود.

ازمصرف چربى زیادبایدپرهیز کرد،زیراچربى زیادسرعت سقوط بدن به طرف بیمارى دیابت راتسریع مى کند،به خصوص چربى هاى اشباع(جامد)که برتوانایى تأثیرانسولین برمتابولیسم قندتأثیرمنفى مى گذارد.

بنابراین توصیه من به شمااین است که چربى هاى مرئى گوشت ها(چربى هایى که باچشم دیده مى شوند)وپوست مرغ راحتماًجدا کرده ومصرف سینه مرغ رابه ران مرغ وسایرقسمت هاارجحیت دهید.

سعی کنیدبیشترازنانهای سبوسدار(مثل نان سنگک)استفاده کنید.

مصرف موادنشاسته ای باروغن فراوان مانندسیب زمینی سرخ شده رابه حداقل برسانید.

به جای مایونزازسس خردل برای سالاد یاساندویچ استفاده کنید.ازمصرف چربی حیوانی بپرهیزیدو بیشترازچربیهای گیاهی مانندمارگارین یاروغنهای گیاهی وچربیهای مفیدانواع ماهیهااستفاده نمایید.

ازشیروماست کم چربی(1% چربی)استفاده کنیدلبنیات  مصرفى شمابایدازنوع کم چرب باشد(به جزدرکودکان)ماست  وشیرپرچرب،خامه،پنیرهاى پرچرب(گودا، پیتزا و...)،سرشیروکره رااز رژیم  غذایى خودحذف کنید.

براى پیشگیرى ازابتلابه دیابت نوع اول(وابسته به انسولین)توصیه مى شودکه حداقل تایک سالگى ازدادن لبنیات به نوزادخوددارى کنید.

توجیه کارشناسان تغذیه این است که حتى الامکان نبایدبه نوزادشیرگاو داد،مخصوصاًاگرسابقه ارثى ابتلابه این بیمارى درخانواده آنهاوجودداشته باشد.

کدام یک ازموادنشاسته‌ای برای دیابتی ‌هاارجح است؟

طبیعتاًهرچه غلات حاوی سبوس بیشتری باشندبهتر است.به همین جهت نان‌های سنگک،تافتون و بربری،برنان‌های لواش،باگت وتست ترجیح داده می‌شوند.برای افراددیابتی،برنج وماکارونی نیزبه قدری که کارشناس تغذیه برای آنان تجویز می‌کندمفید است.ممکن است فرددیابتی مجازباشدبر حسب سن وجنس وجثة خود،یک تادوکفگیرپلوبخورد.آن چه مصرف آن چندان توصیه نمی‌ِشود،سیب  ‌زمینی است که نمایة گلیسمی بالایی دارد.

آیا افراددیابتی،می‌توانندغذاهای شیرین هم بخورند؟

اصولاًغذاهای شیرین جزء یکی ازگروه‌های اصلی غذایی هستندکه کربوهیدرات نامیده می‌شوند،نان وغلات ومیوه‌جات نیزجزء گروه کربوهیدرات‌هاهستند.تمامی غذاهای متعلق به گروه کربوهیدرات پس ازگوارش وهضم دربدن به قندساده(گلوکز)تبدیل می‌شوند.پس افراددیابتی می‌توانندغذاهای شیرین حاوی شکرراجانشین غذاهای دیگرحاوی کربوهیدرات کنند.مثلاًاین امکان وجودداردتاباکم کردن از مقداربرنج یانان دریک وعده غذایی امکان خوردن ژله به عنوان دسربعدازغذارافراهم کرد.نکته قابل ذکر دیگردراین موردزیادبودن انرژی(کالری)موجوددرغذاهای شیرین می‌باشدکه می‌توانددرصورت عدم  رعایت تعادل درمصرف آن‌هاباعث اضافه وزن وچاقی گردد.ازطرفی دیگرغذاهای شیرین گروه کربوهیدرات‌هابرخلاف غذاهای دیگرفاقدویتامین‌هاواملاح لازم برای بدن می‌باشند.بنابراین مصرف این غذاهاوجایگزین کردنشان باغذاهای دیگرحتماًبامشاوره متخصص تغذیه‌ی که درزمینه تغذیه دیابتی اطلاعات کافی داردانجام بپذیرد.

ولی بهتراین است که افراددیابتی به طورکلی ازمصرف کربوهیدرات‌های سریع‌الجذب مثل قندوشکر، خرما،عسل،توت خشک،کشمش وانجیرخشک تاحدامکان پرهیزنمایند.

منظورازاصطلاحات"واحد کربوهیدرات"و"شمارش واحدکربوهیدارت"چیست؟

ازآنجائیکه"مقدار"کربوهیدرات یک غذامهمترین عامل تعیین کننده قندخون بعدازغذاست،تنظیم مقدار کربوهیدراتی که یک فرددیابتی درهروعده غذایی می‌خوردازاهمیت ویژه‌ی برخوردار است.مقدار کربوهیدرات موجوددرغذاهای مختلف معمولاًبه صورت گرم بیان می‌شود.

به مقداری ازهرغذاکه حاوی12-10گرم کربوهیدرات باشدیک"واحد کربوهیدرات"یابه طورخلاصه "واک"گفته می‌شود.منظوراز"شمارش واحد کربوهیدرات"این است که یک فرددیابتی بتواندبعد ازدیدن آموزش های  لازم تعدادواک موجوددرهروعده غذایی رامحاسبه کند.این امرباعث می‌شودتااو بتواندتعدادواک مصرفی درهروعده غذایی رامطابق بادستورات متخصص تغذیه تنظیم کندوبدین وسیله قندخون بعدازغذای خودرابه خوبی کنترل نماید.درافرادی که انسولین مصرف می‌کنند شمارش واک ازاهمیت بسیارزیادی برخورداراست.

یک واحدکربوهیدرات :

30گرم انواع نان _ نصف لیوان غلات وحبوبات پخته یاماکارونی ورشته پخته یا3\1لیوان برنج پخته یک عددپرتغال وسیب متوسط (200 سی آب میوه ) _ یک موزکوچک _ 2عددنارنگی _ یک عددهلو نصف گلابی _ شیربی چربی یک لیوان (240 سی سی ) _ ماست ساده 3\2 لیوان ـ سبزیجات خام 2 لیوان _ سبزیجات پخته 1 لیوان

آیاشیرین کننده‌های مصنوعی بی‌‌خطروبرای افراددیابتی مجازند؟

شیرین کننده‌های مصنوعی انواع مختلفی دارند.امروزه شیرین کننده”آسپارتامموردتأییدمقامات بهداشتی جهانی وبی‌خطراست وافراددیابتی می‌توانندباآسودگی خاطرازآن استفاده کنند.

طبیعتاًاستفادة بی‌رویه ازهیچ ماده غذایی جایزنیست واین نکته شامل آسپارتام نیزمی‌شود.

آیاچای رامی‌توان باتوت خشک وکشمش خورد؟

توت وکشمش برقندوشکرترجیح دارند.روزانه نصف استکان توت یاکشمش به جای یک سهم میوه   

دربرنامه غذایی افراددیابتی قابل استفاده است.

فیبر

دربعضی غذاهاموادی وجودداردبه نام فیبرغذایی که مصرف آنهاهمراه باغذاهای دیگرخصوصاً غذاهای نشاسته ای سبب جذب تدریجی قندازاین غذاهاشده ومانع بالارفتن ناگهانی آن درخون می شود.فیبرهای غذایی محلول قادربه جذب ومهارعبورگلوکزازروده باریک است ودردرمان و جلوگیرى ازبیمارى هاى دستگاه گوارش وسرطان روده بسیارنافع است.بنابراین توصیه مى شود افراددیابتى حدود35-20گرم درروزازفیبرهاى غذایی استفاده کنندکه شامل:غلات،میوه ها ی خام نظیرسیب وکیوی،سبزى جات خام،جوانه گندم،سبوس گندم،نان های سبوس دارنظیرنان های  سنتی خصوصاًنان سنگک ونیزحبوبات نظیرلوبیاوعدس  است.

سبزیجات برای افراددیابتی مانندهرشخص دیگری مفید است.سبزیجات خام وپخته راهرروزمصرف کنید.سبزیجات حاوی ویتامین هااملاح معدنی وفیبرهستندوکالری کمی هم دارند.فیبرهابخشهای غیرقابل هضمی ازغذاهای گیاهی هستندکه به دلیل اثرروی لوله گوارش برای بهبودوضعیت قندو چربی خون مفیدمی باشند.

مصرف فیبرهای محلول به میزان 25گرم به ازای هر1000کیلوکالری ضمن ایجاداحساس سیری، می تواند به کنترل قند خون کمک کند. یکی از انواع فیبرهای محلول پکتین می باشد که در  سیب

مرکبات مثل پرتقال،لیمو وگریپ فروت،توت فرنگی،هویج وغلات سبوسداروجوددارد. 

غیرازاین موادغذایی،منابعی فیبری که دربالاذکر شده اندرانیزمصرف کنید.

ویتامین ها و موادمعدنى

قبل ازمصرف مکمل ویتامین ها،بامتخصص تغذیه مشورت کنید.به نظرمى رسدکه توزیع مناسبى براى دریافت ویتامین هاوموادمعدنى براى افراددیابتی وجودندارد.مصرف آنتى اکسیدان هایى مثل ویتامینC،ویتامینEوبتاکاروتن قابل توجه است.کسانى که دچارکمبودویتامین وموادمعدنى هستند،درمعرض خطربیشترى نسبت به سایرافرادمی باشند.تحقیقات نشان داده است که عنصر کروم درتنظیم قندخون درمحدوده مطلوب بسیارکارآمد است.

همچنین کمبودمنیزیم باحساسیت نسبت به انسولین ارتباط داردوبامکمل یارى ازطریق خوراکى بهبودپیدا مى کند(به خصوص دردیابت غیر وابسته به انسولین).

توصیه هایی برای استفاده درست ازسبزیجات :

سبزیجات رادرمقدارکمی آب بجوشانیدوبخارپزکنید.

به جای مایونزاز روغن زیتون وآبلیمویاسرکه استفاده نمایید.

به سالادخود مقداری لوبیای پخته بیفزایید .

غلات،حبوبات،جوی دوسر،سبوس برنج،بامیه،سیب باپوست وتوت فرنگی منابع خوبی برای فیبرها هستندوگنجاندن آنهادربرنامه غذایی آثارمفیدی خواهدداشت.

استفاده ازفیبرهاى محلول زمان لازم براى جذب قندخون راافزایش داده وازافزایش ناگهانى قندخون پس ازمصرف وعده غذایى جلوگیرى مى کند.پس مصرف یک عددسیب باپوست،حبوبات وسبزى هاى سرشارازفیبر به شمادرکنترل قندخون کمک بزرگى مى کند.منابع غنی ازفیبرمحلول عبارتنداز: سیب،مرکبات مثل پرتقال،لیمو  وگریپ فروت،توت فرنگی  وغلات سبوس دار.

مصرف سیب زمینى،هویج،آردهاى سفید وجوانه گندم آردشده براى شماممنوع است،به خصوص سیب زمینى که ضریب گلیسمى(سرعت ورود قند به خون)بالایى داشته وبه سرعت قندخون را افزایش مى دهد.

پیازوسیر(درصورت عدم استفاده ازآسپیرین ونداشتن مشکلات گوارشی دررابطه بامصرف سیر) ازقدیمی ترین موادغذایی هستندکه ازنظرکنترل بیماری دیابت موردتوجه بوده وتحقیقات جدیداین مواردراتأکید کرده است(خام وپخته آنهاتفاوتى ندارد).پیازممکن است باتأثیربرسوخت وسازگلوکزدر کبدویاافزایش سطح انسولین ویابالاخره افزایش اثرکیفى انسولین براى کاهش قندخون مفیدباشد.

کلم بروکلى  ازسبزى هاى بسیارمفیداست که منبع غنى کروم است وبه تنظیم قندخون در محدوده مطلوب بسیارکمک مى کند،حتى درمواردى مصرف کروم نیازاستفاده ازقرص هارابرطرف  کرده است.جونیزازنظرکروم غنى است.ازدیگرموادغذایى حاوى کروم مى توان به مغزها،قارچ خوراکى،سبوس غلات،ریواس ومخمراشاره کرد.

آنتى اکسیدان هاشامل ویتامین هایC،Eوبتاکاروتن ازموادبسیارمهم براى حفاظت ازسلول هاى   بتا(سلول هاى تولیدکننده انسولین)هستند،بنابراین ازمنابع حاوى این ویتامین استفاده کنید. ویتامینCدرسبزیجات ومیوه های تازه وبیشتردرمرکبات(پرتقال،گریپ فروت،انواع لیموونارنگی)کیوی، انواع توت،گوجه فرنگی،فلفل دلمه ای،هندوانه ،طالبی،توت فرنگی،سیب زمینی وسبزیجات برگ سبزموجود است.بهترین منبع ویتامینEآجیل وروغن های گیاهی مثل:روغن جوانه گندم، آفتابگردان،بادام،گردو،فندق،ذرت وزیتون است.بتاکاروتن(پیش سازویتامین A)درمیوه هاى رنگى به خصوص زردونارنجى وسبزى هاى سبزتیره وجود دارد؛مثل سیب زمینی شیرین،هویج،اسفناج،کدو حلوایی،طالبی،زردآلو،کلم بروکلی،گریپ فروت قرمز.

پس میوه هاوسبزى های خام(اگرمشکل گوارشى ندارید)بهترازانواع پخته آنهاوانواع پخته بهتراز انواع منجمدوبخارپزى که بخارآن خارج مى شودیاآب آن دورریخته مى شود،است.

برخى ازادویه هافعالیت انسولین راتشدید مى کنند.تحقیقات ثابت مى کندکه مصرف دارچین، میخک،زردچوبه(براى پیشگیرى ازگرفتگى عروق وآلزایمر نیزمفیداست)وبرگ بو،فعالیت انسولین را تاسه برابرافزایش مى دهندکه دربین آنهااثردارچین ازبقیه بیشتراست،طورى که پاچیدن مقدارکمی دارچین روی غذاهاى شیرین فعالیت انسولین راافزایش داده ومانع ازافزایش قندخون مى شود.

تخم شنبلیله حاوى ماده ای به نام“گالاکتومانان“است که ازدیربازدرایران وسایرکشورهاى مشرق زمین براى کنترل دیابت مورداستفاده قرارمی گرفته است.اثراین ماده درافرادمبتلابه دیابت نوع اول بسیارچشمگیر بوده وحتى کاهش چربى هاى خون راهم به دنبال دارد.

سایرسبزی های مفیدبرای این بیماران شامل:مرزه،کلم،کدو سبز،شلغم  وتره است.

پروتئین

پروتئین هابرای سنتزبافت های بدن استفاده مى شوند.این موادبه عنوان انرژى مصرف نمى شوند مگراینکه به مقدارکافى کربوهیدرات وچربى دراختیاربدن نباشد.خوردن پروتئین بخش مهمی ازهر رژیم غذایى سالم است. ولى زیاده روى دریک چیزخوب مى تواندبدباشد.به خصوص افرادى که مشکلات کلیوى دارند،بایدمیزان پروتئین مصرفى شان رامحدودکنند.

 

توصیه هایی برای مصرف درست ازموادپروتئینی:

سعی کنیدگوشت کم چربی یابدون چربی بخورید.

پوست مرغ یاجوجه رامصرف نکنید.

برای خوش طعم کردن گوشت می توانیدازسرکه آبلیموسس سویاوسس کچاپ استفاده کنید.

می توانیدازمغزها(مغزگردو یابادام)یاکره بادام زمینی استفاده کنید.

کباب کردن،بخارپزکردن وروش هاى پخت سریع رابرسرخ کردن درروغن ارجحیت بدهید.آب گوشت را بعدازپخت،سردکنیدوچربى سطح آنها راگرفته وسپس مصرف نمائید.

خوردن ماهى ممکن است احتمال ابتلابه دیابت نوع دوم را50درصدکاهش دهد،یعنى اشخاصى که دررژیم غذایى آنهاماهى وجوددارد،حدود50درصدکمترازآنهایى که ماهى نمى خورنداحتمال ابتلابه ناراحتى عدم تحمل قندرادارند.ماهى سرشارازاسیدهای چرب اُمگااست،بنابراین مصرف ماهی به میزان حداقل دوباردرهفته وهربار90گرم بسیارتوصیه مى شود.البته بیماران دیابتی نبایدازکپسول هاى روغن ماهى جزباتجویزپزشک استفاده نمایند،زیراتنظیم قندخون آنهارامختل مى کند.

سعى کنیدتخم مرغ  مصرفى شمابیشترازسه عدددرهفته نباشد،ولی مصرف سفیده تخم مرغ به شرط آنکه کاملاً پخته باشداشکالی ندارد.البته درصورت بروزرنگ زرددرپوست بیماران مبتلابه دیابت (گزانتوکرومى)مصرف تخم مرغ رامحدودمى کنند.

سویاماده غذایى مفیدومؤثرى است که علاوه برقندخون،برچربى هاى خون هم اثرشگفت انگیزى دارد.پس ازمصرف آن غافل نشوید.

لوبیای سویاازانواع حبوبات سرشارازپروتئین وکلسیم  می‌باشد‍‍.وچربی که داردجزء چربی‌های مفید برای بدن است(چربی اشباع کمی دارد)حاوی ویتامین‌هایA، EوCواسیدهای چرب امگا3،یکی  از منابع ضدسرطان محسوب می‌شودوبه دلیل داشتن چربی‌های خوب به جلوگیری ازرسوب چربی‌هادرعروق کمک می‌کند.

برتری این نوع پروتئین نسبت به پروتئین حیوانی بدون کلسترول بودن آن است وکاستی این پروتئین به پروتئین‌های حیوانی کمبود ویتامین‌های گروهBبه خصوص ویتامین B12 است.

همچنین سویابه جهت این که ازخانواده حبوبات است سرشارازفیبربالامی‌باشدبه همین جهت  افراددیابتی می‌تواننددربرنامه غذایی روزانه خوداستفاده مناسب وخوبی ازاین ماده مغذی را داشته باشند.

چراکه امروزه توصیه‌های زیادی به استفاده ازموادغذایی حاوی فیبربالامثل سبزیجات وحبوبات به خصوص برای افراددیابتی می‌شود.درهنگام مصرف این نکته قابل توجه است که اگربه عنوان جایگزین گوشت،سویاراانتخاب می‌کنیم درکنارآن مصرف روزانه لبنیات کم‌ چرب(شیروماست)را فراموش نکنیم.

امروزه ترکیبات مختلف سویارادربازارمی‌بینیم ازآن جمله می‌توان به کنجاله سویا،لوبیای سویا، تنقلات سویا،شیرسویاو ...اشاره کرد.

کنجاله سویا:به عنوان جزئی ازپروتئین‌ مصرفی روزانه یاجایگزینی برای گوشت مصرفی روزانه باشد.

آجیل سویا:به عنوان تنقلات کم کالری(بدون کالری نیست)وحاوی فیبربالامورداستفاده است.

شیر سویا:به جهت نداشتن لاکتوزبرای افرادی که دستگاه گوارش آن‌هابه قندشیر(لاکتوز) حساسیت داردتوصیه می‌شودچنین افرادی به راحتی می‌توانندشیرسویاراجایگزین خوبی برای شیرلبنی کنند.

بنابراین باتوجه به رعایت اصول تغذیه صحیح همان تنوع واعتدال درعادت‌های غذایی،اگردرمصرف پروتئین‌هابامصرف سویاتنوع ایجادمی‌کنید.

درنظرگرفتن اصل اعتدال درمصرف آن رانبایدنادیده گرفت.

به طورکلی هیچ نوع ماده غذایی به جهت ارزش غذایی بالامشمول زیاده‌روی درمصرف نیست.

درحبوبات مصرف عدس  براى این بیماران راتوصیه مى کنیم.ولى درمصرف لوبیابهتراست که جانب احتیاط رارعایت کنند.

خوردن میوه هاباپوست باعث افزایش تدریجى قندخون مى شود.جالب است بدانیدکه بیشتر ویتامین هاوموادمعدنى درلایه هاى نزدیک به پوست میوه ها قراردارند،پس میوه هایى راکه مى  شودباپوست خوردباپوست میل کنید.

ازمصرف آب میوه درصبح وبه صورت ناشتاخودداری کرده وبه جای آن درطول روزازمیوه تازه استفاده کنید.

آیاافراددیابتی بایدازمصرف میوه‌های خاصی پرهیزکنند؟

پرهیزمطلق ازهیچ میوه‌ای وجود ندارد.برخی میوه‌هامثل موز،انجیر،انگوروخربزه که نسبت به سایر میوه‌ها قندبیشتری دارنددرروزبه یک سهم یایک واحدیاجایگزین،محدودمی‌شوند.

افراددیابتی چه مقدارمیوه می‌توانندبخورند؟

برحسب عادات غذایی،سن وجثه،تا4سهم میوه درروزمجاز است.

مصرف میوه هایى مثل توت فرنگى(قندآن لوولوزاست وداراى مقدارزیادى اسیدسیالیک است) خرما( البته با احتیاط )،گلابى،گیلاس وسیب به خصوص باپوست رافراموش نکنید.

نمک

بسیارى ازافراددیابتى به خصوص دیابت نوع دوم بایدمراقب فشارخون  خودباشند، بنابراین براى جلوگیرى ازخطرات بی شمار مصرف  نمک وبالارفتن فشارخون،مصرف محدودنمک به این بیماران توصیه مى شود.(مصرف حداکثر5/2گرم درروزدرافرادبدون فشارخون، کمتراز5/2گرم براى افرادبا فشارخون متوسط وکمتردرافرادبافشارخون بالاتوصیه مى شود).

باتوجه به تأکیدفراوان درموردکاهش مصرف نمک دراین بیماران، توصیه مى شودنمکدان راسرسفره نیاورید.برچسب ماده غذایى راازنظرمقدارنمک بخوانیدوبراى طعم دهى به غذاهاازچاشنى هاى سالم استفاده کنید.پنیرهارادرآب بگذاریدومصرف موادغذایى فرآورى شده نظیرسوسیس وکالباس رابسیارمحدودیاحذف کنید.

نکاتی درباره تغذیه صحیح:

سعی کنیدبرنامه غذایی خودرابه طورمنظم تنظیم کنید.به نحوی که هرروز درساعات معینی غذا بخورید.هرروز به مقدارمعینی غذابخورید.

روزانه بین4تا5وعده غذابخورید.

غذاهای اصلی ومیان وعده هارادرزمان توصیه شده مصرف کنید.

ازمیوه های تازه،کلوچه های کم چربی،شیروبیسکویت،نان وپنیروسبزی،غلات،به عنوان میان وعده استفاده کنید.

داروی قندخودراهرروزدرزمان معین استفاده کنید.

برنامه ورزشی منظم داشته باشید.

غذاهای سالم مانند:میوه ها،سبزیجات،نانها،غلات کامل،سبوس،لبنیات کم چربی وگوشت بدون چربی مصرف کنید.

موادغذایی رادرحدنیاز خودبخورید.

ازخوردن غذاهای آماده ورستورانی تاحدامکان بپرهیزید.

ازخوردن غذاهای پرچربی وسرخ شده خودداری کنید.

غذاهای بافیبرزیاداستفاده کنید.

هنگام تهیه سوپ وآش نبایدازمواد آردی ونشاسته ای استفاده کردودرصورت تهیه آش رشته می توان ازحبوبات به میزان بیشترورشته  آشی کم استفاده کرد.

براساس داروی مصرفی ومیزان قندخون خودمی توانیدبه جای قنداز توت خشک یاکشمش یاخرما استفاده کنید.

پیش ازانجام حرکات ورزشی بایدمقدارمعینی موادنشاسته ای مصرف کنیدتادچارافت قندخون نشوید.(به ویژه اگرانسولین دریافت می کنید).

ازمصرف غذاهای شوربپرهیزید.

غذاهای روزانه رابه وعده های بیشترحجم کمتر تقسیم کنید.ازنوشیدن نوشابه وآبمیوه خودداری نمایید.

مصرف 8-7لیوان  آب  درروزرابه شماتوصیه مى کنیم.

ازمصرف روغن ماهی ومکمل نیاسین خودداری کنیدزیراباعث افزایش قندخون می شوند.

حتماًقبل ازصرف غذاازسالاد(گوجه فرنگی وخیاروکاهو)یاموادغذایی کم کالری مانندکاهو،کرفس، ژله بدون قندوسوپ های ساده و کم کالری استفاده کنید.

به خودعادت دهید که برچسب تمام موادغذایى راقبل ازمصرف بخوانید.ممکن است تعجب کنیدکه بسیارى ازغذاهاى حاوى شیرین کننده هاى مصنوعى کم کالرى مثل دسرهاى رژیمى،نوشابه ها و ...اغلب دارای نشاسته وسایرقندها،چربى هاوپروتئین هانیزهستندکه این موادکالرى زیادى دارند وموجب افزایش قندخون مى شوند.همچنین به موضوع کم چربى یابدون چربى نیزتوجه کنید.اغلب به این محصولات موادی به عنوان حجم دهنده افزوده مى شود،مثل مالتودکسترین،وپلى دکستروزدرمحصولاتى مانندماست بدون قندوبستنى کم چربى،که برمیزان قندخون تأثیردارند.

غذایى که آهسته ترهضم مى شود،قندراآهسته ترواردخون کرده وآن راخیلی افزایش نمی دهد. غذایى که به صورت قطعات بزرگترباشد،خیلى آهسته ترازغذاهاى نرم(پوره شده)هضم مى شوند. غذاى پخته سریع ترازغذاى خام هضم مى شودوغذایى که رطوبت داشته باشد،خیلى سریع تراز غذاى خشک(ذرت بوداده دربرابرآب پز)هضم مى شود.

موادغذایی نظیرکشک بادمجان،حلیم بادمجان،املت،کباب وجوجه کباب برای این بیماران مفیدمی باشد.

موادغذایی مصرفی شماواینکه چقدربایدبخورید به مواردذیل بستگی دارد:

سن وجنس

وزن وقد

میزان فعالیت بدنی

داروهایی که مصرف می نمایید.

شرایط خاص مانندبارداری وشیردهی.

برای اینکه قندخون خودرادرحدمتعادلی نگه داریدوازعوارض افزایش یاکاهش بیش ازحدآن پیشگیری کنید،پاسخ دقیق پرسشهای زیرراازمتخصص تغذیه بخواهیدوآنهارابه خاطربسپارید:

چه زمانی غذابخورم؟

چند وعده غذابخورم؟

چه غذاهایی بخورم؟

چقدر غذابخورم ؟

یک نمونه رژیم غذایی:

صبحانه:نان سنگک+پنیر+یک لیوان شیر+چای بدون شکر(برای وعده صبحانه یک روزدرمیان می توان ازتخم مرغ استفاده کرد.)

ناهار:کشک بادمجان+یک کف دست نان سنگک +سالاد(گوجه وخیاروکاهووجوانه گندم)

ساعت 4 بعدازظهر:شیروبیسکویت یانان وپنیروسبزی یامیوه تازه

شام:عدس پلویالوبیاپلویک کفگیر+یک تکه مرغ آب پز+یک لیوان ماست یاسالاد   

آخرشب:نان وپنیروسبزی یاجوجه کباب یاشیروبیسکویت

روغن مصرفی:روغن های مایع گیاهی _ زیتون _ذرت آفتابگردان

نکات مهم و قابل توجه برای خانواده هاوبیماران

1.افراددیابتی مبتلابه بیماری کلیوی نیزبایدبه تغذیه خودتوجه خاصی داشته باشند،زیرابیماری کلیوی باعمل بسیارازموادمغذی تداخل دارد.لذامصرف مکمل های تغذیه ای مگربااجازه متخصص  تغذیه توصیه نمی شود.

2.ازآن جایی که کمبودبعضی ازویتامین هاباعث تشدیدبیماری دیابت می گردد،بایدسعی کردتا مقادیرمتناسب ویتامین هاازطریق موادمغذی دریافت شوند.به دلیل افزایش نیازبه ویتامین هادراین بیماران بایدمکمل ویتامینی مصرف شود،ولی برای جلوگیری ازعوارض مصرف بیش ازحدآنهابا متخصص تغذیه مشورت کنید.

3.ویتامینCبرای ورودبه داخل سلول،نیازبه انسولین دارد.تحقیقات نشان می دهدکه مقداراین ویتامین درافراددیابتی پایین ترازحدطبیعی می باشد؛لذامصرف میوه وسبزی فراوان وهمچنین  مکمل ویتامینCضروری است.

4.بعضی ازداروهای خوراکی کاهش دهنده قندخون،باعث کمبودویتامینB12دربدن می شوند. بنابراین دراین موردنیزبایدبایک متخصص تغذیه مشورت کنید،زیراکمبوداین ویتامین می تواندباعث تخریب بافت عصبی شود.

5.بیماری دیابت می تواندباعث کمبودبیوتین دربدن شود.ازآن جایی که کمبوداین ماده مهم می تواندباعث تخریب بافت عصبی دربازوهاوساق پاشود،مشورت بامتخصص جهت آشنایی بامنابع  مصرف ومیزان موردنیازآن ضروری است.

توصیه‌های تغذیه‌ای بیماران دیابتی درطول چندین سال گذشته دچارتغییرات زیادی شده است.

امروزه چه توصیه‌هایی برای تغذیه بیماران دیابتی می‌شود؟

درسال‌های قبل وقتی پزشکان غربی،بیماران دیابتی رادرمان می‌کردند،توصیه می‌کردندکه برای کنترل راحت‌ترقندخون،بیماران دیابتی بیشترپروتئین بخورندواصلاًازموادقندی وکربوهیدرات استفاده نکنندهمین باعث شده بودسال‌هاتوصیه شودکه بیماران دیابتی،نشاسته ونان وبرنج وقندو شیرینی نخورند.بعددیدندکه درکشورهای جهان سوم که دیابتی‌هاخیلی توانایی مصرف پروتئین ندارند،نتایج کنترل دیابت خیلی فرقی باکشورهای غربی ندارد.بنابراین دانشمندان فهمیدندکه  خیلی هم ممنوعیت مصرف کربوهیدرات دربیماران دیابتی،درکنترل دیابت اثرحیاتی ندارد.بعدها تحقیقات گسترده نشان دادکه تانیمی ‌ازانرژی روزانه بیماردیابتی رامی‌تواندمصرف کربوهیدرات تشکیل دهد.بعدبه دلیل تصوری که درموردجذب سریع قندهای ساده مثل شکروجودداشت،توصیه شدکه این مقدارکربوهیدراتی که به فردداده می‌شود،فقط ازنوع پیچیده مثل نشاسته باشد؛یعنی مصرف نان وبرنج وغیره راآزادکردند،ولی هنوزممنوعیت مصرف شیرینی وشکروجودداشت.اما بابررسی‌های بیشترمشخص شدکه مصرف قندوشکرساده فقط یک عارضه اثبات‌شده برای دیابتی‌هابه همراه داردوآن هم پوسیدگی دندان است.به این ترتیب،امروزه توصیه می‌شودکه مصرف قندهای ساده مثل شکروشیرینی به شرطی که بیشتراز 10درصدازکل مقدارانرژی روزانه فردنباشد،اشکالی ندارد؛یعنی مثلاًبیماردیابتی می‌تواندبه جای یک کف دست نان سنگک درروز، یک شیرینی بخوردودیگرآن نان رانخورد.

نوشیدن قهوه می تواندبه جلوگیری ازابتلابه دیابت نوع 2کمک کند.البته منظورمااین نیست که قهوه رابه عنوان یک غذای سلامت‌بخش جدیدتبلیغ کنیم وازمردمی که قهوه رادوست ندارند بخواهیم که حتماًقهوه بخورند.

احتمالاًاین کافئین نیست که عامل ایجاداین تأثیرات است،زیراقهوه‌های کافئین‌داروبدون کافئین اثرات مشابهی درکاهش خطرات دیابت دارند.احتمالاًاسیدکلروژنیک،یک ماده آنتی‌اکسیدان موجود درقهوه که جذب قندرا از روده‌ها کندمی‌کند،مسئول اثرضددیابت قهوه است.

فست فودهاوابتلابه دیابت

طبق برآوردفدراسیون بین المللی دیابت،تخمین زده می شودکه درسال2025تعدادافراددیابتی به 333میلیون نفربرسد.باتوجه به این که دیابت برای سلامتی جهانیان یک تهدیداست،می  توان گفت بالغ بر3/6درصدازجمعیت جهان بادیابت زندگی می کنند.

ازجمله مواردی که باعث افزایش احتمال ابتلابه دیابت می شوندفست فودهاهستند.

غذاهای آماده به علت این که حاوی مقدارزیادی چربی وموادافزودنی هستندحجم زیادی ازکالری را به بدن واردمی کنندکه منجربه چاقی وزمینه سازابتلابه دیابت می شود.

این غذاهاهمچنین به علت این که مقدارزیادی نمک دارندمنجربه افزایش فشارخون می شوندکه یکی ازعوامل خطرسازابتلابه دیابت است.امروزمعیاروانگیزه تمایل افرادبه غذابراساس نیازواقعی بدن نیست بلکه معیارانتخاب غذاراخوشمزه بودن آن می دانندوازآنجایی که فست فودهاهم به علت موادافزودنی ونمک فراوانی که دارندخوشمزه ترندافرادتمایل بیشتری برمصرف آنهادارند.

حدود20درصدجمعیت کشورمبتلابه فشارخون هستند.فشارخون به عنوان یک عامل زمینه ای در ابتلابه دیابت هماننددیابت بیماری ای است که دردنداردوبه همین خاطربیشترافرادازبیماری خود آگاهی ندارندودربیشترمواقع به صورت اتفاقی به بیماری خودپی می برند.

الگو های تغذیه ای غلط مهمترین علت افزایش ابتلابه دیابت است تغذیه  ناصحیح،افزایش فشار خون وچربی  بالارابه  دنبال داردکه این عوامل ازریسک فاکتورهای عمده ابتلابه دیابت به شمارمی روند.

فرهنگ تغذیه رایج درمردم نیازبه تغییر داردبایداین آگاهی هابه مردم داده شودکه نیازهای تغذیه ای بدن شامل کربوهیدرات ها،پروتئین ها،چربی هاوویتامین هابه مقدارموردنیازبدن ودرفواصل منظم، بایدمورداستفاده قرار گیرد.درانتخاب غذانیازبدن درمقایسه باخوشمزه بودن غذابایددراولویت قرار گیردوافرادغذاهای خوشمزه وپرکالری رابرصرف خوش طعم بودن آنهاانتخاب نکنند. رابطه دیابت بامصرف زیادسوسیس وکالباس

محققان اعلام کردندرژیم غدایی سرشارازسوسیس وکالباس خطرابتلابه دیابت نوع دوم رادرمردان حدود50درصدافزایش می دهد.

گروهی ازپژوهشگران دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه  هاروارد،عادت غذایی هزاران مردرا بررسی کردندودریافتنددرکسانی که زیادسوسیس وکالباس مصرف می کنند،احتمال ابتلابه دیابت نوع دوم46درصدبیشترازکسانی است که این موادراکمترمصرف می کنند.

دکترفرانکهوتهیه کننده گزارش این تحقیق که درمجله بهداشت"دیابتها"منتشرشده گفت"ماتوصیه نمی کنیم این موادغذایی به کلی ازغذای مردم حذف شود،بلکه پیشنهادماآن است که مردم تعداددفعات مصرف این نوع گوشتهاراکاهش دهند."

به گفته این محقق بیشترین احتمال ابتلابه دیابت نوع دوم مربوط به کسانی است که درهفته،دو وعده یابیشترسوسیس وکالباس مصرف می کنند.

این گزارش علمی نتیجه جمع آوری اطلاعات درمورد42هزارو504مرد(40تا70ساله)سالم بدون دیابت،بیماری های قلبی ویاسرطان است.

به گفته دکتر"هو"کشیدن سیگار،چاقی،میزان مصرف چربی وتحرک جسمانی نیزدراین تحقیق موردتوجه قرار گرفتندوبراین اساس تعدیلات صورت گرفته است.پس ازاین تعدیلات روشن شدکه مصرف زیادسوسیس وکالباس عامل مستقلی برای ابتلابه دیابت است.

کاهش وزن درافراددیابتی چاق یادچار اضافه وزن(دیابت نوع2)چه اهمیتی دارد؟

دردیابت نوع2انسولین نمی‌تواندوظیفه خوددربدن رابه درستی انجام دهدودرواقع یک حالت مقاومت به انسولین دربدن وجوددارد.بهترین عامل این افزایش مقاومت،چربی‌های اضافی بدن  هستند.بنابراین بارعایت رژیم غذایی وفعالیت ورزشی منظم که هردومنجربه کاهش وزن وکمتر شدن چربی‌های اضافی بدن می‌شوندمی‌توان مقاومت به انسولین راکاهش دادوبدینوسیله قند خون رابهترکنترل کرد.اهمیت کاهش وزن دردیابتی‌های نوع2به حدی است که می‌توانددرمواقعی که قندخون بالانیست(زیر200میلی‌گرم دردسی‌لیتر)به تنهایی وبدون مصرف دارو قندخون رابه حدطبیعی برساند.حتی درمواقعی که به طور همزمان دارونیزمصرف می‌شود،کاهش وزن،اثر بخشی داروهارابه نحومؤثری بیشتر می‌کند.

انگیزه کاهش وزن

غالباًبرای انجام هرکاری همیشه عوامل موفقیت رادرنظر می‌گیریم:انگیزه،عمل وهدف که جزء اول یعنی انگیزه،بحث این مقاله است.

درواقع یکی ازعلل چاقی،تغذیه نادرست وکاهش فعالیت بدنی است.گاهی وقتی باکسی درباره اضافه وزن وچاقی اوصحبت می‌شودفوراًجمله من که چیزی نمی‌خورمرامطرح می‌کند،ولی گاهی هم شخصی که دچارعارضه چاقی یااضافه وزن است حتماًپرخورنیست،بلکه می‌توان به کم تحرک بودن وی اشاره داشت یابه عبارتی به اندازه‌ای که ازغذاهاانرژی می‌گیردانرژی رامصرف نمی  کند،بنابراین چاق می‌شود.البته مسئله مهم‌تراین است که باافزایش سن،به طورطبیعی فعالیت بدنی کاهش می‌یابدوبیشترمواقع شخص بدون توجه به این قضیه به دلیل تغییرندادن عادت‌های غذایی خوددچارچاقی یااضافه وزن می‌شود،چراکه وقتی به سن50سالگی هم می‌رسددرست مثل20سالگی خودغذامی‌خوردواین مسئله باعث ایجادعوارضی مثل چاقی می‌شود.

خودچاقی هم باعث عوارض متعددی ازجمله:فشارخون بالا،دیابت،نقرس،اختلالات مفصلی و بیماری‌های قلبی – عروقی می‌شود.

دلایل پرخوری چیست؟

فشارهای متعددعصبی وپناه بردن به غذا:

بعضی‌هاتحت تأثیرفشارهای روحی- روانی مدام وبدون توجه به این که آیاگرسنه هستندیاخیربه خوردن خوراکی‌های مختلف روی می‌آورندوقبل یابعدچه خورده وچه خواهندخوردرادرنظرنمی‌گیرند شمافکرکنیدباتوجه به فشارهای گوناگون فعلی دراین زندگی‌های امروزی فردی که چنین حالتی  پیداکندکم‌کم حکم یک جاروبرقی راپیدامی‌کندوبدون توجه به نیازبدن مدام هرچه جلودستش باشد رامی‌بلعد.

غذاهای خوشمزه واراده‌ای نه چندان قوی:

باتوجه به تنوع غذایی که امروزه وجودداردوباتوجه به خوشمزگی غذاهاوخوراکی‌هاونوشیدنی‌ها مثل انواع تنقلات،شکلات‌هاوآبمیوه‌هاودیگرخوراکی‌های پرکالری بایدبرای نه گفتن به آن‌هاتمرین کنیم.درواقع یکی ازراه‌های تقویت اعتمادبه نفس،تقویت انگیزه است.نه گفتن به کاری که دوست داریدولی می‌دانیم که برایمان مضراست وبه ضررمان تمام می‌شودیکی ازمهم‌ترین راه‌های تقویت اراده است.

عادت‌های غلط:

بعضی ازخانواده‌هاخوردن غذاهای پرچرب رایک عادت‌ عادی وروزمره تلقی می‌کنند،این قبیل افراد اغلب خانوادگی چاق‌اندوگاهی ابرازمی‌کنندماخانوادگی استعدادچاقی داریم.

جواب یک چنین تصوراتی این است که شماخانوادگی عادت‌های بدغذایی دارید!یکی دیگراز عادت‌های بدغذایی تندتندغذاخوردن است.اززمانی که ماغذارا می‌بینیم یابه قول خودمان اشتهاباز می‌شودبه طورطبیعی20دقیقه بعدمغزبه معده دستورسیری رامی‌رساند،بارهاپیش آمده که با وجودگرسنگی شدیددرحین غذاخوردن مجبورمی‌شویدبرای چنددقیقه ازغذادست بکشیدوقتی مجدداًغذاراشروع می‌کنیداغلب می‌گوییداگرازسرغذابلندشوم،اشتهایم کورمی‌شود.این بدان معنی است که20دقیقه شماتمام شده است.افرادی که تندتندغذامی‌خورنداغلب افرادچاق یادارای اضافه وزن هستند.بنابراین عادت خوب،آهسته غذاخوردن است.

چنددقیقه تفکرراجع به نحوه غذاخوردن به شمامی‌گویدشماجزء کدام گروه هستید؛صحیح غذا می‌خوریدیاسهل انگارانه بدون احساس گرسنگی وازروی عادت وبدون توجه به نیازبدنتان؟!

چرابایدتغذیه صحیح داشته باشیم؟

هر چه درمورددلایل ضرورت تغذیه صحیح بیشتربدانیم درتقویت انگیزه مؤثرتراست.

برآوردن نیازهای غذایی:

همان‌ طورکه می‌دانیدبرای رشد،فعالیت تفکرنیازبه کسب انرژی ازغذاهاداریم که خوردن می‌تواند یکی ازدلایل تغذیه باشد.

کاهش عوامل خطربیماری‌ها:

باداشتن تغذیه صحیح ازابتلابه بیماری‌های مزمن مثل دیابت وفشار

خون بالاو ... می‌توان جلوگیری کرد.

کنترل بیماری‌ها:

برای کنترل بسیاری ازبیماری‌هانیاز به داشتن تغذیه صحیح است.

راه‌کارهایی برای شروع تغذیه صحیح:

کسب آموزش لازم  ومشاوره بامتخصص تغذیه وشناخت گروه‌های غذایی:

درواقع بایک مشاوره صحیح،فردشناخت خوب ودرستی نسبت به گروه‌های غذایی پیدامی‌کندواین امرباعث می شودجلوبسیاری ازاشتباهات غذایی گرفته شود.شخص می‌آموزدکه مثلاًوقتی پنیر می‌خوردگروه گوشت رامصرف کرده یاوقتی گردومی‌خوردسهم چربی رااستفاده کرده است.تنهابا کسب آموزش ومشاوره صحیح می‌توان به این اطلاعات دست یافت.

تفکردرباره تغییرات کاربردی مثبت:

وقتی شناخت گروه‌های غذایی پیش می‌آیدفردیادمی‌گیردچه گروه‌هایی باعث چاقی واضافه وزن می‌شوند؛مثل چربی‌هاوقندها.پس باشناخت خوب وکافی می‌توانددرست تصمیم گیری کندو آگاهانه تغییرات لازم راانجام دهد.

آغازتدریجی:

انجام تغییرات بایدآهسته وتدریجی باشد،نبایدمنتظریک اتفاق غیرمنتظره دربرنامه غذایی باشیم. یک باره تغییردادن عادت‌هامشکل است.ولی اگراین تغییرات به آهستگی وبه تدریج باشدامکان پذیر می‌شودمثلاً،تصمیم بگیریم ابتداباتصحیح وعده‌های صبحانه شروع کنیم یاتصمیم بگیریم ابتدا هفته‌ای نیم کیلو وزنمان راکم کنیم وانتظارهفته‌ای10کیلوکاهش وزن نداشته باشیم.

آگاهی ازگزینه‌های مطلوب ترکیبات غذایی:

باشناخت کافی که به کمک شرکت دردوره‌های آموزشی ویا ...یک مشاوره کسب می‌شود،شخص گزینه‌های بهترومطلوب‌تررابه راحتی برمی‌گزیندمثلاً ازبین کربوهیدرات‌ها،کربوهیدارت‌های دیرجذب راانتخاب کندوازبین چربی‌هاچربی‌های مایع وغیراشباع راانتخاب کند.

تقویت انگیزه:

عدم استفاده ازبرنامه غذایی پیچیده:

بعضی‌ ازافرادی که آگاهی خوب غذایی ندارندمدام منتظریک برنامه غذایی پیچیده وخاص هستند، درصورتی که باتوجه به توضیحات داده شده شخص مطلع به راحتی سهم خودراازگروه‌های غذایی یادمی‌گیردوبه این ترتیب به راحتی می‌تواندنسبت به تنظیم برنامه غذایی خوددرست تصمیم‌گیری کند.

درنظر گرفتن اهداف کوتاه مدت:

پس ازکاهش تدریجی وزن،درنظرگرفتن اهداف کوتاه مدت می‌تواندبرای تغذیه صحیح شروعی تدریجی باشدمثل،کاهش وزن تدریجی یاانجام تغییرات کوچک دروعده‌های روزانه.

یادداشت کردن تغییرات:

این کاررابرای افرادی که می‌خواهندقندخونشان راهم کنترل کنند،توصیه می‌کنیم.چراکه یادداشت کردن تغییرات مثبت ومرورآن‌هابه شخص انرژی مجددمی‌دهدوباعث تشویق اوبه ادامه راه می‌شود. این مسئله برای افرادی که قصدکاهش وزن دارندنیزکمک خوبی است.

تشویق کردن خود:

بامروریادداشت‌ها،تشویق هم نیاز است.البته به شرطی که این تشویق روی آوردن مجددبه خوراکی‌هانباشد!

پیداکردن رقیب ویاالگوی مقایسه دراین راه:

این مسئله درایجادانگیزه برای شخص بسیارنتیجه بخش است.بنابراین باتوجه به مطالب گفته  شده امیداست انگیزه‌های کوچکی برای افرادموردنظرایجادشده باشد.

چراغ راهنمای انتخاب غذای سالم

اگرمی‌خواهیم رشدروزافزون شیوع چاقی ودیابت نوع2راکاهش دهیم یامتوقف کنیم بایدعموم مردم اطلاعات کافی درباره عادات صحیح غذایی کسب کنند.باتوجه به این که عدم رعایت توصیه‌های  غذایی باعث پیشرفت دیابت می‌شود،تاکنون توصیه‌های غذایی شامل فهرستی ازنبایدهادر شبانه‌روزبوده است که ضمن آن،افرادبایدپی‌ درپی کربوهیدرات وکالری مصرفی رامحاسبه کنند. البته رعایت چنین فهرستی برای بسیاری ازافراد،مشکل است.به همین دلیل،معمولاًاین رژیم‌هابه  مدت چندهفته رعایت شده وسپس کنارگذاشته می‌شوند.متخصصان تغذیه،گزارشی از یک سیستم آموزشی جدیدارائه کرده‌اندکه افرادرادرانتخاب‌های غذایی خود،آگاه وهدایت،می‌کند.

هرم‌های قدیمی تغذیه برای توضیح فوایدسلامت گروه‌های غذایی مختلف کاربرددارندولی مشخص‌  کنندة اثرروش‌های طبخ غذاوفرآوری غذاهانیستند.برای مثال،گروه نان وغلات قسمت اساسی هرم قدیمی تغذیه صحیح است ولی دراین هرم هیچ بررسی راجع به شیوه‌های استفاده ازانواع این گروه یاگروه‌های دیگرنمی‌شود.

 مواردمناسب کلی وعملی

سیستم نشانگربرپایة چراغ راهنما،میزان تفاوت‌های غذاهارابیان می‌کندومارادرانتخاب غذای صحیح  ترکمک می‌نماید.صحیح‌ترین انتخاب‌های غذایی،درمنطقة سبزوناصحیح‌ترین انتخاب‌هادر منطقة  قرمز،وغذاهایی راکه لازم است محتاطانه مصرف شوندنیزدرمنطقة زردقرارمی‌دهند.

بیشترین تمرکزاین سیستم آموزشی روی میزان فیبر،نمایة ‌گلیسمی،مقدارونوع چربی موجوددر غذاهاست.همچنین این سیستم آموزشی،اثرتهیه وفرآوری غذاهاراباارائه اطلاعات درمورد شیوه‌های متنوع پختن،مشخص می‌کند.این مفهوم کلی درابتدابراساس غذاهای هندی طراحی شده بودولی به راحتی قابل تعمیم به سایردستورات غذایی نیزمی‌باشد.مامعتقدیم که این سیستم آموزشی به راحتی درزندگی روزمره اثری کاربردی دارد.

استفاده ازسیستم نشانگر مثل یک چهارچوب،انتخاب‌های درست ونادرست غذایی رامشخص می‌کند.این اتفاق امروزه باعث جذب بیشتراز300000شرکت کننده درامرآموزش تغذیه شده است.

این مفهوم نشانگر،حتی برای آموزش افرادمؤثردرحفظ سلامتی ما،مثل سرآشپزهاهم کاربرددارد، به ویژه اگراین دوره‌هادرهتل‌هابرگزارشود.بیشترسرآشپزهابعدازاولین مشاهده،به درستی درسرو بعدی ازاین چراغ راهنمااستفاده می‌کنند.ایشان به راحتی این سیستم رادرک کرده وبه کارمی برند طبق بررسی انجام شده75تا80درصدافراد،طی مدت فقط 5دقیقه آموزش ومعرفی سیستم نشانگر،پرچم‌های رنگی رابه درستی درجای خودقرار دادند.

چگونه عمل می‌کند؟

برای درک بهترمفهوم چراغ راهنمای غذایی،گروه‌های غذایی طبقه‌‌بندی شده دراین سیستم رادر ادامه بیان می‌کنیم:

  غلات

نانی که ازآردگندم کامل(سبوس‌دار)تهیه می‌شوددرقسمت سبز،نانی که ازآردسفیدتهیه می‌شود درقسمت زردوبه همین ترتیب،نان‌هایی مثل بیسکویت‌هاوکیک‌هاو ...که درتهیة آن‌هاچربی‌های اشباع مثل کره یاروغن به کار رفته،درقسمت قرمزقراردادند.درموردبرنج وبقیة غلات نیزبه همین ترتیب عمل می‌شود:برنج قهوه‌ای ودودی درقسمت سبز،برنج سفیددر قسمت زرد وبرنج سرخ شده درقسمت قرمزقرارمی‌گیرند.

 حبوبات

انواع حبوبات مثل نخودو لوبیای بخارپزیاسرخ شده درمقدار کمی روغن،درقسمت سبزوآن‌هایی که  درکره سرخ شده باشنددرقسمت قرمزهستند.

سبزیجات

اکثرسبزیجات درقسمت سبزهستندامااگرشیوه پخت آن‌هاسرخ کردن زیادیااستفاده ازانواع سس‌ باشد،درقسمت قرمزقرار می‌گیرندبرای مثال کدوی پخته درقسمت سبزاست ولی وقتی سرخ  شوددر قسمت قرمزقرارمی‌گیرد.

 میوه‌ها

اکثرمیوه‌هادرقسمت سبز هستند.آب‌میوه‌های غیرقندی،فاقدفیبرهستندوبنابراین درقسمت زردو آب‌میوه‌هایی که حاوی شکرهستنددرقسمت قرمزقرارمی‌گیرند.

 گوشت

مرغ وماهی کبابی،بریان وبخارپزوهمچنین سفیدة تخم‌مرغ،در قسمت سبز،ولی مرغ سوخاری، ماهی سرخ شده وگوشت‌های قرمز،سوسیس،همبرگروزردة تخم‌مرغ درقسمت قرمزقرارمی‌گیرند زیراحاوی چربی اشباع شده ‌هستند.

 شیرولبنیات

شیرکم‌چرب وتمام فرآورده‌های حاصل ازآن،درقسمت سبز هستنداماشیرپرچرب،درقسمت قرمز طبقه‌بندی می‌شود.

 چربی‌ها

چربی‌هابایددرمقادیرمحدودمصرف شوند.کره وروغن‌های هیدروژنه مثل مارگارین درقسمت قرمزقرار دارند.روغن زیتون،روغن دانه‌های گیاهی مثل روغن خردل وروغن کنجد،انتخاب‌های سالم‌تری هستند که درقسمت سبزقرارمی‌گیرند.

انتخابی آگاهانه     

این سیستم نشانگریابه عبارتی،چراغ راهنمایک سیستم کاربردی راحت ومطمئن برای همه اقشار جامعه است ودرهمة جوامع قابل اجراودرک می‌باشد.علاوه براین،به راحتی سطوح مثبت ومنفی غذاهارامشخص می‌کندوبرای کاربران،امکان انتخاب آگاهانه وصحیح غذای خودرافراهم می‌کند.

تغذیه کودک دیابتی چگونه بایدباشد؟

1- بایدبدانیدکه رژیم غذایی مناسب ومنظم درکنارتزریق انسولین برای کنترل بیماری کودک دیابتی اهمیت زیادی داردتامانع افت قندخون(هیپوگلیسمی)شود.

2- کودک دیابتی درطول روزباید علاوه بر وعده های غذایی اصلی،حداقل سه نوبت نیزازموادغذایی مناسب به عنوان وعده های فرعی(درمجموع حداقل6وعده غذادرروز)استفاده کند.

دروعده های غذایی فرعی بایدحتماًمواد نشاسته ای  گنجانده شود.

3- تغذیه قبل ازخواب کودک مهم است زیراازافت قنددرطول شب جلوگیری می کند.

4- رژیم غذایی مناسب شامل موادنشاسته ای مثل نان،سیب زمینی،برنج، حبوبات،لبنیات،تخم  مرغ وگوشت است.چربی غذابایدکم وبیش ازنوع نباتی باشدوازغذاهای پرفیبراستفاده گردد.

5- مقدارغذای مناسب برای کودک بایدبراساس میزان مصرف انسولین تنظیم شود.دراین کار متخصص آشنا با تغذیه به شماکمک می کند.

6- قبل از فعالیت شدیدمانندورزش،کودک نیازبه موادقندی داردودراین مواقع حتی می توان از قندهای ساده مثل شکلات،آب نبات و...درصورت نیازاستفاده کرد.البته بهتراست فعالیت ورزشی مداوم،بیش ازیک ساعت طول نکشد.کودک هرساعت بایدتغذیه شود.

7- اگربرای کودک جشن تولد گرفتید،می توانیداز شیرین کننده های مصنوعی برای کیک وشربت و ... استفاده کنید.سالی یک بارخوردن کیک تولد،درتنظیم قندخون مشکل زیادی ایجادنمی کندولی بانظرپزشک،می توانیدچندواحدانسولین کریستال،قبل ازخوردن مقادیرزیادکیک وشیرینی توسط کودک،به اوتزریق نمایید.

8- رژیم غذایی کودک باید آزاد باشدولی این به آن معنی نیست که هرچقدردلش خواست موادقندی مصرف کند.بهتراست موادقندی ساده(به جزمیوه هایی که حاوی املاح وویتامین اند)ازبرنامه غذایی کودک حذف شوندومیوه های خیلی شیرین مانندانگور،خربزه  وانجیرنیزبه ندرت استفاده گردند.

دیابت وورزش:

ادامه در فرصتی دیگر