اگر کودک علاقه کافی برای خوردن بعضی از انواع غذاها را ندارد مادر باید آن غذا را به روش های مختلف درست کند تا همان ماده غذایی با مزه و طعم جدید مورد استفاده کودک قرار گیرد و اگر باز هم از خوردن امتناع کرد می‌توان از جانشین های آن ماده غذایی استفاده نمود.

بعضی از مادران شکایت دارند که کودکشان گوشت تکه یا تخم مرغ نمی‌خورد و یا شیر کم می‌خورد و یا شیرینی زیاد طلب می‌کند. در زیر چند پیشنهاد برای راهنمایی این مادران اورده شده است.

برای کودکانی که گوشت تکه ای نمی‌خورند:

  • بهتر است گوشت را به قطعات بسیار کوچک و ریز تقسیم کنید که به خوبی پخته شود مثلا به صورت حلیم گندم درآید.
  • قطعات بسیار ریز گوشت را مخلوط با حبوبات کاملا بپزید و نرم کنید. همراه با یک قاشق غذا خوری روغن زیتون و یک قاشق مرباخوری آب لیمو ترش یا آب نارنج تازه به کودک بدهید.
  • گوشت چرخ کرده را به صورت کوفته قلقلی درآورید یا به صورت مخلوط با گوجه فرنگی بجای سس روی ماکارونی بریزید یا کتلت (مخلوط کوشت و سیب زمینی و تخم مرغ) به شکل های کوچک و زیبا تهیه کنید و یا به صورت مخلوط با آب گوجه فرنگی و لوبیا و برنج (لوبیا پلو) بپزید.
  • از گوشت مرغ یا ماهی استفاده کنید.
  • اگر کودک هیچیک از انواع گوشت را نمی‌خورد از جانشین های آن استفاده کنید؛ مثل زرده تخم مرغ، سفیده تخم مرغ، عدس، پنیر با بادام یا گردو، لوبیا چیتی پخته شده، بادام زمینی بدون پوست، شیر و ماست.
  • برنج را در آب گوشت یا مرغی که می‌پزید بریزید و به صورت کته نرم، با انواع سبزی ها یا عدس ، به او بدهید.
  • کودکانی که اصلا گوشت نمی‌خورند باید از نظر دریافت آهن مورد توجه باشند.

برای کودکانی که تخم مرغ سفت شده را نمی‌خورند:

  • تخم مرغ سفت شده را با کمی‌کره یا شیر نرم کنید.
  • زرده و سفیده تخم مرغ را بزنید و داخل سوپ بریزید و بگذارید چند جوش بزند.
  • زرده و سفیده تخم مرغ را با کمی‌شیر (2 قاشق غذاخوری) مخلوط کرده و در روغن بپزید (خاگینه)
  • سیب زمینی پخته شده و تخم مرغ سفت شده را رنده کنید و به آن کمی‌کره یا روغن زیتون بزنید (تقریبا مثل سالاد الویه ولی بدون سس مایونز) یا به آن ماست و روغن زیتون یا کمی‌شیر اضافه کنید.
  • تخم مرغ را بزنید و با نصف استکان ماست در ته قابلمه ای که برای او کته درست می‌کنید بریزید (مثل ته چین)
  • ماکارونی را بپزید، آب کش کنید، یک تخم مرغ را بزنید و با یک استکان شیر مخلوط کنید، کمی‌پنیر در آن رنده کنید و با ماکارونی دم کنید.
  • تخم مرغ را بزنید و با کمی‌خامه و آب لیمو به سوپ او اضافه کنید و بگذارید بپزد (از مصرف تخم مرغ خام یا نیم پز پرهیز کنید).

برای کودکانی که شیر مادر یا هیچ شیر دیگری را نمی‌خورند:

  • ماست را جانشین شیر کنید و دوغ و ماست را در وعده های غذایی کودک بگنجانید.
  • در بعضی از غذاها از شیر استفاده کنید. مثلا آرد و کره و شیر را به سوپ اضافه کنید. ماکارونی و شیر و پنیر درست کنید. به کودک شیر برنج و فرنی بدهید.
  • با شیر و کره و پنیر و کمی‌آرد، سس درست کنید و روی ماکارونی یا روی سبزی های پخته شده بریزید.

برای کودکانی که سبزی یا میوه نمی‌خورند:

  • کودکان ممکن است در این سن یک نوع میوه یا سبزی را نخورند و نوع دیگر را بهتر بپذیرند. هر کدام را که بهتر می‌خورند بیشتر بدهید. اما گهگاه سبزی ها یا میوه هایی را که نمی‌خورند باز امتحان نموده و پیشنهاد کنید.
  • سبزی هایی مثل کرفس و هویج را بپزید (نه خیلی زیاد که له شود بلکه کمی‌ترد باشد) و بگذارید کودک آن را با دست بردارد و بخورد.
  • سبزی ها را ریز کرده و در سوپ او بریزید.
  • کمی‌ماست چکیده بر روی سبزی های پخته بریزید یا سبزی را با نان و پنیر به او بدهید.
  • اگر میوه نمی‌خورد، آن را رنده کرده یا به تکه های کوچک تقسیم کنید و با کمی‌خامه یا ژله به او بدهید (مثل سالاد میوه)؛ یا در تهیه ژله به جای آب، آب میوه بریزید؛ یا ژله درست کنید و تکه های بسیار کوچک میوه را به ژله اضافه نمائید (فراموش نکنید میوه و سبزی ها را قبل از مصرف خوب شسته و ضد عفونی نمائید).

برای کودکانی که شیرینی زیاد می‌خورند:

  • چون عادت به خوردن مواد شیرین از کودکی ایجاد می‌شود، لذا برای پیشگیری از ایجاد این عادت باید:
  • خرید شیرینی و درست کردن غذاهای شیرین را کاهش دهید.
  • در غذاهای شیرینی که استفاده می‌کنید، شکر کمتری استفاده نمائید.
  • مواد شیرین مثل بستنی و شکلات را به عنوان جایزه به کودک ندهید بلکه مقدار کمی‌از آن را جزو برنامه غذاییش بگذارید. از عکس برگردان یا برچسب های رنگی بعنوان جایزه استفاده کنید.
  • مراقب دندان های کودک نیز باشید و بعد از مصرف مواد شیرین حتما دندان های او را مسواک بزنید.

 

● رفتارهای مهم تغذیه‌ای کودک
‌ـ برای کودک فضای دلنشین و جای راحتی را انتخاب کنید. غذا باید به او دور نباشد تا تحت فشار قرار گیرد. بشقاب را نزدیک به او بگذارید.
ـ همیشه وقت معینی را به غذا خوردن اختصاص دهید چون این کار اشتهای کودک را تحریک می‌کند. رنگ مواد غذایی بسیار مهم است. کودکان رنگ‌های متنوع را دوست دارند. سبزی‌هایی مانند هویج پخته و سبزی‌های سبز در کنار هم می‌تواند برای او جذاب باشد.
ـ باید حوصله و وقت کافی برای این کار در نظر گرفت و با آرامش به او غذا داد.
‌ـ بهتر است بشقاب، قاشق و سایر وسایل غذاخوری کودک از جنس نشکن باشد.
‌ـ لیوان کودک را کوچک انتخاب کنید که بتواند با دو دست آن را بردارد.
ـ آب میوه طبیعی بهتر از هر نوشیدنی دیگری است.
‌ـ اگر کودک یک ماده غذایی را نمی‌پذیرد و آن را نمی‌خورد، نسبت به سلیقه او با احترام برخورد کنید. آن ماده را کنار بگذارید ولی در روزهای بعد امتحان کنید.
‌ـ اگر کودک خسته است، به او غذا ندهید و بگذارید استراحت کند. هرگز نباید زمان غذا خوردن برای او تبدیل به یک خاطره ناخوشایند شود.
‌ـ محیط اطراف کودک در زمان غذا دادن باید آرام باشد. صدا حواس او را متوجه اطراف کرده و توجه او را از غذا خوردن سلب می‌کند.
‌ـ یک نوع غذا در وعده‌های متوالی، کودک را از آن غذا رو گردان می‌کند. تنوع را در وعده‌های غذایی او رعایت کنید.
ـ درباره رفتارهای کودک عکس‌العمل‌ها نباید متفاوت باشد. به طور مثال اگر غذا را پرت کرد، نباید گاهی خندید و گاهی او را تنبیه کرد. همیشه در زمینه رفتارهای نامناسب کودک نشان دهید که کار خوبی انجام نداده است.
● اگر کودک‌تان یک تا سه سال دارد
‌۱- رنگ و ظاهر غذا، توجه کودک را جلب می‌کند.
۲- در این سن او مایل است با دست غذا بخورد. بگذارید احساس استقلال کند.
۳- یک قاشق به دست کودک دهید و خودتان با قاشق دیگر به او غذا بدهید. احساس در دست گرفتن قاشق به او احساس استقلال می‌دهد.
۴- صدای اطراف محیط را کم کنید. تلویزیون و رادیو را خاموش کنید.
۵-همیشه از بشقاب و وسایل غذاخوری خاص کودک استفاده کنید.
‌۶- اگر روزی اشتهای او کم است خیلی اصرار نکنید که باید حتما بشقابش را تمام کند.
‌۷-کودکان نوپا نشستن طولانی را تحمل نمی‌کنند. صبور باشید. ممکن است سفره را ترک کند و باز برگردد.
‌۸-غذا نباید داغ یا سرد باشد.
‌۹-کودک دوست دارد با غذا بازی کند و ریخت و پاش کند. او را برای این‌گونه کارها تنبیه نکنید.
● اگر کودک‌تان سه تا پنج سال دارد
ـ‌ کودک را با غذاهای گوناگون آشنا کنید. در زمانی که با هم غذا می‌خورید، افراد خانواده الگوی کودک هستند. هرگز نگویید غذایی را دوست ندارید چون کودک از شما تقلید می‌کند.
‌ـ اگر غذای جدیدی سرسفره است، ابتدا بزرگ‌ترها باید آن را بخورند تا کودک تقلید کند.
میان‌وعده‌های کودک نباید از مواد قندی و کم‌ارزش و یا پرکالری باشد چون علاوه بر اینکه اشتهای او را کم می‌کند، موجب فساد دندان، لاغری یا چاقی او می‌شود.
‌ـ اصول ارزشی خانواده و نگرش آنها به غذا خوردن بسیار مهم است و باید با مهر و محبت آنها را به کودک یاد داد.
ـ هنگام غذا خوردن، محیط باید آرام و دوستانه باشد. امر و نهی و اعمال روش‌هایی تربیتی هنگام غذا خوردن مناسب نیست.
ـ کودک باید طی روز تحرک کافی وخواب کافی داشته باشد. بی‌تحرکی و کم‌خوابی روی اشتهای او اثر می‌گذارد.
‌ـ بشقاب و لوازم غذا خوری کودک باید مخصوص باشد و همیشه از آنها برای غذا دادن به او استفاده کنید.
‌ـ اگر غذا به گونه‌ای است که کودک برای خوردن احتیاج به کمک دارد، برایش انجام دهید. به طور مثال غذا را به تکه‌های کوچک تقسیم کنید تا بتواند به راحتی آن را بخورد.
ـ کودک ممکن است غذاهای جدید را اول دستکاری کرده و بعد بخورد. این رفتار طبیعی است.
‌ـ اگر غذای جدید را دوست نداشت، از او بخواهید که آن را بو کند، لمس کند و کمی از آن را بچشد ولی اصرار به خوردن آن نکنید.
‌ـ غذای جدید را زمانی که کودک خیلی گرسنه است، به او بدهید.
‌ـ اگر غذای جدید را دوست ندارد، در هفته‌های بعد امتحان کنید و به انتخاب کودک احترام بگذارید.
‌ـ کودک را به غذاهای کم‌نمک عادت دهید. خوردن سالاد، سبزی‌ها و ماست را در برنامه او بگذارید و اجازه دهید با تنوع غذاها و چگونگی مصرف آنها آشنا شود.

 

منبع : فرزندپروری